Sjå kjelda til Reindrift i Skottland

{{rein}}{{innhald høgre}}
<onlyinclude>{{thumb|Headwaters of the Garbh Uisge. - geograph.org.uk - 50951.jpg|Rein ved [[Beinn Mac Duibh]] ({{engelsk}} ''Ben Macdui'') i [[Am Monadh Ruadh]] ({{engelsk}} ''The Cairngorms'').|Richard Webb}}
'''[[Reindrift i Skottland|Reindrifta i Skottland]]''' vart igangsett i [[1952]] av [[samar|reinsamen]] Mikel Utsi (òg skr{{ì}}ve ''Mikkel Utsi''; d. [[1979]]) frå [[Jokkmokks kommun|Jokkmokk]] og kona hans, den [[USA]]-fødde [[antropologi|antropologen]] Ethel John Lindgren (d. [[23. mars]] [[1988]]). Dei to var på [[bryllaupsreise]] til [[Aviemore]] våren [[1947]], og Mikel la merke til at landskapet minte om reinbeita i [[Lappland (Sverige)|Lappland]]. I [[1949]] etablerte Mikel og Ethel rådgjevings- og forskingsrådet the [[Reindeer Council of the United Kingdom]], og ei stund etter etablerte dei the [[Reindeer Company Limited]] &mdash; begge med adresse i [[Cambridge]]. I [[1952]] fikk dei importert dei første reinane &mdash; alle kom frå flokken hans Mikel i Jokkmokk, og dei fikk i første omgang eit 300 [[acres]] (ca 1200 [[mål]]) inngjerda område til beite. </onlyinclude> I løpet av dei neste åra importerte dei {{nån}} [[skogsrein]]ar og {{nån}} sørnorske reinar, og dei har òg teke inn av den {{nokko}} större russiske reinen. Beitet vart utvida med 70 acres (ca 280 mål) barskog i 1953, og i [[1954]] vart ytterligare 5900 acres (ca 23&nbsp;600 mål) lagt til; no utan krav til full inngjerding. Inn på [[2000-talet]] har flokken vore regulert til kring 150 dyr.

== Villrein ==
=== Steinalderen ===
Det fanst villrein i Skottland fram til etter siste istida, men det yngste arkeologiske funnet av horn eller bein av rein frå [[Dei britiske øyane]], som vart gjort i Creag nan Uamh, er [[karbondatering|karbondatert]] til kring 6350 [[fvt.]]

=== Mellomalderen? ===
Etter steinalderen finst det berre eitt eksplisitt indisium på rein i Skottland före nyare tid. I [[Orkneyinga saga]] står det om tida kring midten av [[1100-talet]]: ''“þat var siðr jarla nær hvert sumar at fara yfir á [[Caithness|Katanes]] ok þar upp á merkr at veiða rauðdýri eða hreina.”''<ref>Flateyjarbók II, 508; sitert via [http://www.edd.uio.no/perl/ordbok/ordboksviser.prl?b=f&o=rau%26eth%3Bbr%26uacute%3Bnn&k=% J. Fritzners Ordbok]</ref> Ordlyden her kan takast til inntekt for at dei jakta på både [[hjort]] og rein &mdash; og ''har'' vore teke til inntekt for at det skulle ha vore rein i Skottland {{samen}}hengande fram til [[høgmellomalderen]]; men i og med den totale mangelen på arkeologiske bevis nyare enn det nemnte funnet frå kring 6350 fvt. er det rimeligare å tru at ''rauðdýri eða hreina'' er å förstå som ei vag formulering av ein forfattar som ikkje var sikker på kva for slags hjortar dei jakta på der.

== Tamrein ==
=== Forsøka kring 1800 ===
Frå slutten av [[1700-talet]] vart det gjort ymse forsøk på å importere rein til Skottland. Vi kjenner til tre forsøk, alle mislykka ut frå manglande innsikt i særeigenheitene ved rein i forhold til andre hjortar. Den første som prøvde, i '''[[1790-åra]]''', var John, den fjerde hertugen av Atholl. Han importerte alt i alt 14 reinar frå [[Arkhangel’sk]] over fleire år for å etablere ein flokk i [[Perthshire]], men berre tre av desse reinane ser ut til å ha overlevd transporten. Av dei dyra som kom fram var det ingen som greidde seg meir enn to år. I '''[[1816]]''' importerte Robert Traill to simlor og ein reinokse frå [[Arkhangel’sk]] til garden sin austom [[Kirkwall]] på [[Orknøyane]]. Desse dyra dødde alt første vinteren. Somme<ref>Smith 1870, Buckley and Harvie-Brown 1891.</ref> hevda at dyra dødde på grunn av fuktig klima og mangel på brukande fôr, men Baikie and Heddle (1848) hevda at dyra vart bevisst [[vanskjøtsel|vanskjøtta]] fördi dei ikkje levde opp til förventningane.<ref>{{Clutton-Brock &amp; MacGregor 1988}}</ref> Den tredje som prøvde kring denne tida var [[jarlen av Fife]], men alle dei reinane dødde òg, ''“[...] even tho one was turned out on the summits, which are covered with dry moss, on which it was supposed they would be able to subsist.”''.<ref>Scrope 1894, sitert frå {{Clutton-Brock &amp; MacGregor 1988}}</ref>

=== 1947&ndash;&nbsp;: Utsi-familien og Reindeer Company Limited ===

== Sjå òg ==
* [[Reindrift i England]] (Trevarno Estate)

== Fotnotar ==
{{reflist}}

== Kjeldor ==
* [http://www.cairngormreindeer.co.uk/History/history_1.htm «History»] på nettsidone til ''[http://www.cairngormreindeer.co.uk/ The Cairngorm Reindeer Herd]''

== Pekarar ==


[[kategori:Skottland]]
[[kategori:rein og reindrift]]
[[kategori:Jokkmokks kommun]]
[[kategori:etableringar i 1952]]
{{Q}}