Fag:Naturfag

Frå Alnakka.net

kunst/handverk • matematikk/naturfag • musikk/dans • praktiske fag • samfunnsfag • religion/livssyn • språk/litteratur

matematikknaturfag

astronomifysikkkjemibiologinaturbruk

Naturfag

Artiklar

Reindeer in Kangerlussuaq (Brandt).png
Grønlandsrein (Rangifer tarandus groenlandicus) og alaskakaribu (av ein del rekna som eigen underart, Rangifer tarandus granti), er karibuar som lever i områda frå Vest-Grønland, Nunavut (sørom Parry Channel) og nordlige deler av Northwest Territories (grønlandsrein) til Yukon og store deler av Alaska (alaskakaribu).   Les meir …
White-tailed deer.jpg
Kvithalehjort (nyn./bm.; bm. hvithalehjort, da. hvidhalet hjort, sv. vitsvanshjort) eller virginiahjort (nyn./bm./sv./da.) er ein art av hjortfamilien som hører heime i Amerika — frå det sørlege Canada til Peru. Kvithalehjorten har vorte introdusert fleire andre plassar i verda, inkludert i Tsjekkia, Slovakia og Serbia så vel som på New Zealand. I Skandinavia er kvithalehjorten vanleg i det sørvestlege Finland, der dei første dyra vart utsett i 1934. Utbredelsesområdet i Finland aukar stadig nordover, og det førekjem dyr i Sverige langs grensa mot Finland. Kvithalehjorten er ansétt som oønska i Sverige, ettersom han er vertsdyr for ein hjerneparasitt som kan ramme elgar.   Les meir …
Wisent.jpg
Ein visent (nyn./bm./sv./da.) eller europeisk bison (nyn./bm./sv.; da.: europæisk bison) (Bison bonasus) er eit oksedyr i slekta Bison og er det tyngste landdyret i Europa. Ein typisk visent blir 2,9 meter lang og innpå 2 meter høg; og vekta er inntil 900 kg. För 2 000 år sidan levde visentane i mestparten av Europa — frå England i vest til Sibir i aust, og frå Spania i sør til Sverige i nord. I Vest-Europa vart visenten utrydda på 1000-talet, anna enn i Ardennane, der han overlevde fram til 1300-talet. Den siste visenten i Transilvania dødde i 1790. I aust haurde visentane til dei polske kongane, dei litauiske storhertugane eller dei russiske tsarane etter loven.   Les meir …
Chandrasekhargrensa er den maksimale massen ein kvit dverg kan ha. Chandrasekhargrensa er på omlag 3 × 10³⁰ kg — det vil seie kring 1,44 gonger massen av sola. Grensa vart først utrekna av, og derfor oppkalla etter, den indisk-amerikanske fysikaren og nobelprisvinnaren Subrahmanyan Chandrasekhar i samarbeid med den brasilianske fysikaren Mário Schenberg. Grensa blir òg stundom kalla Schenberg-Chandrasekhargrensa.   Les meir …
Økokasjrút er læra om kva mat som er lovlig og etisk å eta ut frå både halakhá og ut frå eit breidare hensyn til økologi og berekraftig utvikling. Uttrykket økokasjrút vart først teke i bruk av Renewal-rabbinaren Zalman Schachter-Shalomi.   Les meir …
Thymallus thymallus by Christian Maier.jpg
Harr (Thymallus spp.; nyn./bm./sv. harr; nyn. horr; da. stalling; s.sam. haerrie; pites./lules. hár’re -rr-; n.sam. hárri/soavvil; enaresam. suávvil; fi. harjus/harri) er ein ferskvassfisk av laksfamilien som har ein karakteristisk, høg ryggfinne. Den europeiske harren (Thymallus thymallus) hører heime i den palearktiske klimasonen og er vanleg mange plassar i Nord-Europa — frå Dei britiske øyane og Frankrike i vest til dei russiske Uralfjella i aust. Han er vanleg i Nord-Norge og Norrland. Lenger sør finst han i enkelte vassdrag i Midt-Norge og på Austlandet (inkl. Glåma) så vel som i Svealand og i Götaland sørover til elva Lagan i Småland. I Skandinavia blir harren opp til kring 60 cm lang og 3,5 kilo.   Les meir …
C06623crj Gadus morhua.jpg
Torsk (Gadus morhua) er den økonomisk viktigaste fisken i torskefamilien. Han sym langs heile Norskekysten, det sørlige Barentshavet, Nordsjøen og Skagerrak. Det finst to underartar: vandrande oseanisk torsk eller norsk-arktisk torsk, gjerne kalla skrei; og meir eller mindre stadbunden kysttorsk, òg kalla modd (var. modde, møydde). Fisknamnet torsk er ei samandraging av 'törrfisk'. Det har vorte dreve torskefiske langs Norskekysten sidan steinalderen. Det er kjent at sjøfarande hadde med seg tørka torsk på lange utferder, og alt i vikingtida eksporterte nordmenn den tørka fisken til Sør-Europa, særlig til Spania og Italia. Denne handelen har gått for seg i over tusen år utan avbrott og er framleis viktig. Törrfisken blir først og fremst produsert i Lofoten, der fisket etter gytemoden skrei finn stad på seinvinteren kvart år.   Les meir …
Cochineal drawing.jpg
Cochinilla (Dactylopius cocchus) (sp.), òg skreve cochenille (fr.) og koskenille, er ei skjoldlus frå México, Mellom-Amerika og tropiske og subtropiske deler av Sør-Amerika som lever på kaktusar i Opuntia-familien. Kroppen og egga av cochinilla-lusa blir tørka og oppmolne til fargestoffet karmin — ein varig raudfarge som blant anna blir bruka i kunstmåling, tekstilfarging og sminke. Karmin (E120) blir bruka i matproduksjon òg, men sidan råvara er eit insekt, blir karmin generelt rekna som olovlig/oetande i jødedommen og i deler av islām så vel som blant vegetarianarar og veganar. Karmin kan i sjeldne fall gje alvorlige allergiske reaksjonar.   Les meir …
Dalasau.jpg
Dalasauen (nyn./bm.) er ei krysning mellom spælsau og olike engelske rasar (sutherlandsau, leicestersau og sjeviot). Han er ein relativt stor sau med middels ullkvalitet. Dalasauer er vanlege over heile Norge, og 43 % av dyra tilslutta Sauekontrollen er dalasauer. Dalasauen har opphav i den innblandinga av leicestersau og delvis sjeviotsau i den gammelnorske sauen som begynte kring 1860. Desse blandingstypane viste seg å konkurrere godt i vestlandske fjordbygder med godt sommarbeite og god vinterfôring.   Les meir …
Rooster Tyresta National Park.jpg
Bohuslän-Dals svarthöna er ein hønsrase som ein trur vart innført frå Moçambique til Nord-Europa av sjømenn ein gong på 1600-talet, og til Norge og Sverige i løpet av 1800-talet. Sidan den tid har rasen tilpassa seg skandinavisk klima. Men han har enda att det særpreget at kjøttet er mörkt. Ein hane kan vega oppimot 2 kg, medan høna veg 1,5 kg på det meste. Egga er små med stor plomme og veg 38-48 gram. Svarthøns flyg gjerne. Den novarande forma har fått lantras-status i Sverige, og alle svenske genbanksregistrerte besetningar stammar frå ein flokk som kom til Sverige kring 1900. I 1956 vart denna flokken kjøpt av to brør i Bullarebygd. Svenska Lanthönsklubben har bevart denna rasen i genbank sidan 1991.   Les meir …
C04364 jamtget.jpg
Jamtgeit (sv. jämtget) er ein gammel geitrase frå Jamtland og Herjedalen. Jamtgeita er den minste skandinaviske geitrasen. På let er jamtgeita oftast kvit; gjerne med mørk ryggål og mørk maske og føter. Dei kan òg vara brokote eller brun/viltfarga. Både geiterne og bukkane har oftast horn. Rasen er utryddingstruga. I 2007 var det registrert 387 jamtgeiter i genbanken.   Les meir …
C07766 norsk mjølkegeit.jpg
Norsk mjølkegeit (bm./nyn. n. mjølkegeit, bm. n. melkegeit, n. melkegjet; sv. norsk mjölkget; da. norsk mælkeged) er ein nyare samlerase for dei tidlegare norske mjølkgeitrasane. Opphavsrasane var først og fremst telemarksgeit (finbygd, kvit, oftast kolla), dølageit, vestlandsgeit og nordlandsgeit, og i tillegg noko innslag av saanengeit. Rasane vart ikkje offisielt ihopslegne føre tidleg i 1990-åra, og den norske mjølkgeita varierer enno mykje i størrelse og utsjånad. Både bukkane og geiterne kan vara horna eller kolla.   Les meir …
Steigarsau eller steigar er ein saurase som vart utvikla i Nordland fylke frå 1880 og utover. Opphavet er stadeigne sauer som vart kryssa med importert sjeviotsau og seinare sutherlandsau. Steigarsauen er ein roleg, mellomstor og godt kjøttsett sau med gode morseigenskapar. I lag med dei to andre opprinnelege norske blandingsrasane, dalasau og rygjasau, er steigarsauen i ferd med å bevega seg mot ein felles crossbreed-type som blir kalla norsk kvit sau.   Les meir …
Merkebok Tustna cr 127-130.png
Frå gamle tider har sauemerke, òg kalla krøttermerke, som viser kem som eig sauene vore skorne inn i sauørone — på samma viset som reinmerke i reindrifta. Sauemerka har først og fremst vore knyta til gardsbruka med eigarane sine, og merka har oftast gått i arv. Desse sauemerka har gjerne vorte registrert i handskrevne eller trykte merkebøker. Seinare vart sauene identifisert med påskrift på halsklavan i tillegg til dei tradisjonelle saumerka, og frå 1930-åra har aluminiums-øreklips vorte vanleg i staden for halsklavamerkinga. Plast-øreklips tok gradvis over for aluminiumsmerka i løpet av 1980-åra, og frå den tida har dei gamle øremerka gått meir og meir utur bruk. Sidan 2010 har elektroniske øremerke vore påbode anna enn i lam som skal slaktast före dei er 12 månader gamle og som ikkje skal eksporterast til nokko EU- eller EØS-land.   Les meir …
16987cr fjordingman med aal.jpg
Ein man er den hårmanken hestar, zebraer og enkelte andre dyr har langs nakkan. Enkelte manar kan ha ein ål — ei lys stripe på kvar side av den mørkare hovuddelen. Dét gjeld særleg przewalskihesten og den vestnorske fjordingen. Ein oklypt man kan òg bli kalla faks.   Les meir …
C05192cr nappakrok.jpg
Ein nappakrok eller ein høytjyv (nyn./bm. høytjuv, bm. høytyv) er ein harpunliknande redskap som blir bruka til å nappe ut høy frå hardtrappa høystål. Høyet skulle nappast ut slik at kanten av høyet stod som ein loddrett vegg. Dermed kunne ein følgje med forbruket utover vinteren. På midtvintersdagen (12. januar (somme sa den 16.)) skulle ikkje meir enn halvparten av høyet vara oppbruka.   Les meir …
Moon.jpg
Månen (latin Luna; hebr. jaréaḥ (יָרֵֽחַ) el. lebaná (לְבָנָה)) er den naturlege satellitten til jorda og er synleg frå alle område på jorda. Månen er 3 476,2 km i diameter — det vil seie kring ¼ av jorda. Dette er ein {{o]]vanleg stor satellitt/planet-proporsjon og gjer at månen har merkbar innflytelse på jordbanen — og ikkje minst på tidevatnet i havet. Den tida månen brukar på eitt omløp kring jorda er konstant (29½ døgn), noko folk har bruka som ein praktisk målestokk for tidsrekning i ominnelege tider. Ordet månad er direkte avleidd av «måne».   Les meir …
10116cr Dactylorhiza maculata.jpg
Flekkmarihand (Dactylorhiza maculata) er ei plante i marihandfamilien (orkidéfamilien). Denna orkidéen har fått namn etter utsjånaden på blada sine. Han har nemlig massevis av svarte flekkar på dei grågrøne blada. Blomstrane kan variere mykje i farge, heilt frå ganske mørk rosa med raude tekningar til mesta kvite med lysrosa tekningar. Flekkmarihand blir kring 20–30 cm høg.   Les meir …
7203 RM grishus mott.jpg
Ein mott (lat. Anobium punctatum), òg kalla stripot borebille, er eit insekt som gjer stor skade på hus og møblar i område med fuktig klima og milde vintrar. I Norge er motten mest utbreidd langs kysten frå Grenland til Troms. Når billone forlet det mottetne treverket, etterlet dei seg motthol (flygehol) som er kring 2 mm vide. Under motthola samlar det seg gjerne gulbrunt mottmjøl.   Les meir …
17922cr Vipera berus.jpg
Ein hoggorm (nyn./bm. hoggorm, bm./sv. huggorm, da. hugorm), lat. Vipera berus, er ein av over 200 artar i hoggormfamilien (Viperidae). Han er mest utbreidde ormen i verda, den einaste arten i hoggormfamilien som hører heime i Nord-Europa og den einaste viltlevande giftige ormen i Skandinavia. Han finst i heile Sverige med unntak av eit lite område aller lengst nord, og i Norge er det funne hoggorm så langt nord som til Rana kommuneHelgeland.   Les meir …

Populære sidor

  1. 10. mars (vist g.)
  2. 20. mars (vist g.)
  3. 11. mars (vist g.)
  4. 12. mars (vist g.)
  5. 13. mars (vist g.)
  6. 14. mars (vist g.)
  7. 15. mars (vist g.)
  8. 16. mars (vist g.)
  9. 17. mars (vist g.)
  10. 18. mars (vist g.)
  11. 19. mars (vist g.)
  12. 21. mars (vist g.)
  13. 29. mars (vist g.)
  14. 30. mars (vist g.)
  15. 31. mars (vist g.)
  16. 28. mars (vist g.)
  17. 27. mars (vist g.)
  18. 22. mars (vist g.)
  19. 23. mars (vist g.)
  20. 24. mars (vist g.)
  21. 25. mars (vist g.)
  22. 26. mars (vist g.)
  23. 1. mars (vist g.)
  24. 2. mars (vist g.)
  25. 3. mars (vist g.)
  26. 4. mars (vist g.)
  27. 5. mars (vist g.)
  28. 6. mars (vist g.)
  29. 7. mars (vist g.)
  30. 8. mars (vist g.)
  31. 9. mars (vist g.)
  32. Skjetotrast (vist g.)
  33. Arroz con leche (vist g.)
  34. Bjørn (vist g.)
  35. Massékhet Ḥallá (vist g.)
  36. Kve (vist g.)
  37. Máni (vist g.)
  38. Tsimmes (vist g.)
  39. Ten (vist g.)
  40. Snysura (vist g.)
  41. Snybasking (vist g.)
  42. Aur (vist g.)
  43. Spæl (vist g.)
  44. Blomsterflugor (vist g.)
  45. Karpás (vist g.)
  46. Boré mangasé beresjít (vist g.)
  47. Marór (vist g.)
  48. Nattskare (vist g.)
  49. Syrén (vist g.)
  50. Rimmón (vist g.)
  51. Riskakor (vist g.)
  52. Man (vist g.)
  53. Massékhet Kilájim (vist g.)
  54. Massékhet Berakhót (vist g.)
  55. Riskake (vist g.)
  56. Sigd (vist g.)
  57. Bjurholmshöns (vist g.)
  58. Toboggan (vist g.)
  59. Rabarbraris (vist g.)
  60. Nappakrok (vist g.)
  61. Steigarsau (vist g.)
  62. Jamtgeit (vist g.)
  63. Solbærgelé (vist g.)
  64. Mott (vist g.)
  65. Ḥóled (vist g.)
  66. Åbbor (vist g.)
  67. Norsk mjølkegeit (vist g.)
  68. Tölt (vist g.)
  69. Sild (vist g.)
  70. Skrei (vist g.)
  71. Gammelnorsk sau (vist g.)
  72. Katte (vist g.)
  73. Sei (vist g.)
  74. Perlehøns (vist g.)
  75. Aure (vist g.)
  76. Trollheimsloven (vist g.)
  77. Lysing (vist g.)
  78. Økoḥalāl (vist g.)
  79. Lauvkniv (vist g.)
  80. Lange (vist g.)
  81. Rygjasau (vist g.)
  82. Dalasau (vist g.)
  83. Solbær (vist g.)
  84. Bohuslän-Dals svarthöna (vist g.)
  85. Reindrift på Island (vist g.)
  86. Krystallsoda (vist g.)
  87. Lyr (vist g.)
  88. Haustjamdøgn (vist g.)
  89. Polarlys (vist g.)
  90. Statens Sauavlsgård på Edøy (vist g.)
  91. Karibu (vist g.)
  92. Tu bisjbát (vist g.)
  93. Kystgeit (vist g.)
  94. Høybåre (vist g.)
  95. Kveks (vist g.)
  96. Jakobsstaven (vist g.)
  97. Seder Zerangím (vist g.)
  98. Islandsgeit (vist g.)
  99. Sidot trønderfe og nordlandsfe (vist g.)
  100. Røye (vist g.)
  101. Grønlandsrein (vist g.)
  102. Borghild Tenden (vist g.)
  103. Kvithalehjort (vist g.)
  104. Havre (vist g.)
  105. Alpakka (vist g.)
  106. Krekling (vist g.)
  107. Fjøs (vist g.)
  108. Kvede (vist g.)
  109. Harr (vist g.)
  110. Gaupe (vist g.)
  111. Flekkmarihand (vist g.)
  112. Nordlandshest (vist g.)
  113. Pearykaribu (vist g.)
  114. Kristen økologi (vist g.)
  115. Chandrasekhargrensa (vist g.)
  116. Kålrabi (vist g.)
  117. Økokasjrút (vist g.)
  118. Torsk (vist g.)
  119. Sauemerke (vist g.)
  120. Månen (vist g.)
  121. Grå trøndersau (vist g.)
  122. Sauehald (vist g.)
  123. Blokkbær (vist g.)
  124. Blåbær (vist g.)
  125. Visent (vist g.)
  126. Lunde (vist g.)
  127. Cochinilla (vist g.)
  128. Leon Lopez (vist g.)
  129. Etisk forbruk (vist g.)
  130. Stabbur (vist g.)
  131. Myhank (vist g.)
  132. Skogsrein (vist g.)
  133. Beaufortskalaen (vist g.)
  134. Rev (vist g.)
  135. Ris (vist g.)
  136. Rein (vist g.)
  137. Hoggorm (vist g.)
  138. Geirfugl (vist g.)