Emne:Portugisarjødar

Frå Alnakka.net

JØDEDOM • KASJRUT • ESNOGAS • HØGTIDER
ORTODOKS • MASORTI • REKONSTRUKSJONISTISK • FORNYING • PROGRESSIV
SEFARDIM • SKANDINAVIA • ASJKENAZIM • ROMANIOTES • KARAIM • SJOMERIM
portugisarjødar • osmanske sefardím

Skandinavia • EUROPA • Afrika • Midtausten • Sentral-Asia • Sør-Asia • Aust-Asia & Oseania • Amerika

De britiske øyane • Nederlanda • Tyskland • Polen • Belarus • Russland
IBERIA • Frankrike • Italia • Alpane • Tsjekkia/Slovakia • Ungarn • Romania/Moldavia • Ukraina

Portugal • Spania • Gibraltar • Andorra • portugisarjødar • osmanske sefardím

Ketubba Amsterdam 1718.jpg

Portugisarjødar (nyn.; bm./da. portugiserjøder) eller portugisjødar (nyn.; bm./da. portugisjøder; sv. portugisjudar) er ei gruppe av sefardím som har hovudopphavet sitt i dei sefardím som kom frå Spania og Portugal til Italia, Vest-Europa og Amerika frå sist på 1400-talet og fram til sist på 1700-talet. Portugisarjødane har eit karakteristisk ritual basert på ritualet på Den iberiske halvøya före utvisinga derifrå i 1490-åra, men òg med mange trekk frå dei italiensk-jødiske bené Roma og frå marokkanske sefardím. Portugisarjødane hadde varierande grad av innreise-, nærings- og busettingsrett i Danmark og Norge frå 1657 av. Ved den norske Grunnloven av 17. mai 1814 vart det innført fullt forbod mot innreise og opphald for alle jødar, men unntaket for portugisarjødane vart bekrefta att av Justisdepartementet den 4. november 1844 — seks år före heile jødeparagrafen vart oppheva.

Artiklar

Gazeta de Amsterdam.jpg
Gazeta de Amsterdam var eit kastiljanskspråkleg økonomisk tidsskrift som vart etablert seinast i 1672 i det portugisarjødiske samfunnet i Amsterdam og som kom ut to gonger i vekka i alle fall i perioden frå 1675 til 1702, da det vart nedlagt. Initiativtakar og redaktør var skribenten og boktrykkjaren David de Castro Tartaas. Tidsskriftet vart blant anna distribuert i Spania og Portugal, og eksplisitt jødiske emne vart unngått for ikkje å sette lesarane der i fare.   Les meir …
Uriel Acosta (1585-1640) var ein portugisisk filosof av jødisk opphav. Acosta vart fødd i Oporto i Portugal i 1585 som Gabriel da Costa. Familien hans var jødisk, men hadde konvertert til katolisismen. Uriel Acosta overtydde familien til å gå tilbake til jødedommen, og de måtte flytte til Amsterdam. På grunn av sin heretiske filosofi vart han (som òg Baruch Spinoza) bannlyst av den jødiske menigheita.   Les meir …
Sigrid de Lemos (Vaare falne).jpg
Sigrid de Lemos (f. 8. mars 1883 i Kristiania; d. 1942 i Auschwitz) var språklærar i Oslo. Ho vart fødd 8. mars 1883 i Kristiania som det andre av tre born ått Rosalie de Lemos, f. Nathan (f. 1855 i Rendsburg; d. 1930 i Oslo) og Adolph de Lemos (f. 1848 i Hamburg; d. 1900 i Kristiania). Ho tok handelsskulen, og etter det studerte ho språk i utlandet. Da ho kom tilbake til Oslo etter studia, arbeidde ho som språklærarinne i Oslo. Den 26. november 1942 vart ho arrestert fordi ho var jøde. Ho vart sendt til Rådhuskaia der ho og 528 andre norske jødar vart deportert med fangeskipet DS «Donau» til Stettin; derifrå gikk transporten vidare med tog til Auschwitz, der ho truleg vart drepen ved ankomst.   Les meir …
Den portugisiske Nakskauer Menighed med Henriques-esnogaen i København i Danmark vart oppretta i eller rett føre 1750 av Henriques-brørne som arvtakar etter den første esnogaen i København, som hadde vore dreven av Isak Granada (d. 1731). Forstandaren kring 1784 var Abraham Henriques. Esnogaen låg da truleg i Snaregade, der Marcus Valentin, Jacob Moses Magnus, Samuel Fraenkel og Moses Bendix Schiff budde med familiane sine. Esnogaen brann ned i den store brannen i 1795. Truleg etablerte menigheita den nye esnogaen i Gammel Mønt, der forstandaren, silke- og klædekræmmer Moses Ruben Henriques budde i mange år.   Les meir …
PSM V23 D448 Philipp Reis.jpg
(Johann) Philipp Reis (f. 7. januar 1834 i Gelnhausen i Hessen i Tyskland; d. 14. januar 1874 i Friedrichsdorf i Hessen) var ein tysk fysikar og oppfinnar av portugisarjødisk opphav på farssida som er kjent for å ha utvikla den første elektriske telefonen, som han presenterte under namnet Telephon i 1861.   Les meir …
Emanuel-at-piano.jpg
Emanuel Aguilar (18241904) var ein engelsk-sefardisk pianist og komponist. Emanuel Aguilar vart fødd den 23. august 1824 ått foreldra Emanuel Aguilar (1787–1845) og Sarah Dias Fernandes (1787–1854). Han var bror ått Grace Aguilar. I tillegg til dei klassiske verka han komponerte, er han blant anna kjent for å ha harmonisert mykje av liturgien ått det portugisarjødiske samfunnet i England.   Les meir …

Populære sidor

  1. Kahal Kados Bet Israel (Hamborg 1652-1842) (vist g.)
  2. Den første esnogaen i København (vist g.)
  3. Gazeta de Amsterdam (vist g.)
  4. Portugisarjødar (vist g.)
  5. Portugisarjødiske tengamím (vist g.)
  6. Ladino (vist g.)
  7. Abigail Rebecca Samuda (vist g.)
  8. Abraham de Casseres (vist g.)
  9. Uriel Acosta (vist g.)
  10. Grace Aguilar (vist g.)
  11. Menasseh Ben Israel (vist g.)
  12. Bevis Marks-esnogaen (vist g.)
  13. David Abraham Bueno de Mesquita (vist g.)
  14. Abraham Lopes Cardozo (vist g.)
  15. Emanuel Mendez da Costa (vist g.)
  16. Sigrid de Lemos (1883–1942) (vist g.)
  17. De Sola (vist g.)
  18. David Aaron de Sola (vist g.)
  19. Elias Moses Delbanco (vist g.)
  20. Den portugisiske Nakskauer Menighed (vist g.)
  21. Der Ritus der portugiesischen Synagoge. Hamburg, Oct. 1837. (vist g.)
  22. La Despedida (vist g.)
  23. Esnogaen i Creechurch Lane i London (vist g.)
  24. Ishac Aboab da Fonseca (vist g.)
  25. Moses Ruben Henriques (vist g.)
  26. Samuel Jessurun de Mesquita (vist g.)
  27. Adolph de Lemos (1848–1900) (vist g.)
  28. Isaac Lopez (vist g.)
  29. Joseph Mendes da Costa (vist g.)
  30. Saul Levi Morteira (vist g.)
  31. David Nieto (vist g.)
  32. Orden de las Bendiciones conforme el vso del K.K. de España. Añadido y dispuesto en mejor forma que las precedentes imprenciones. (vist g.)
  33. Pescado frito (vist g.)
  34. Camille Pissarro (vist g.)
  35. Johann Philipp Reis (vist g.)
  36. Rosinvin (vist g.)
  37. Gershom Mendes Seixas (vist g.)
  38. Baruch Spinoza (vist g.)
  39. Manoel Teixeira (vist g.)
  40. Trekornshatt (vist g.)
  41. Tribunal del Santo Oficio de la Inquisición (vist g.)
  42. Tribunal do Santo Ofício da Inquisição (vist g.)
  43. Vaflar (vist g.)
  44. Emanuel Aguilar (vist g.)
  45. Abraham Lopez (vist g.)
  46. Leon Lopez (vist g.)
  47. Moses Levi (vist g.)