Piporgel

Frå Alnakka.net

Gå til: navigering, søk
«Piporgel» i ordlista
eit piporgel, piporgelet (dativ ått di piporgela); fleire piporgel, alle piporgela (dativ ått all(om) dei piporgelom)
Orgelet i Španělská synagoga i Praha.
Foto:Adrigu

Eit piporgel (sv.; nyn./bm. pipeorgel, da. pibeorgel) er eit tangentinstrument der tonane blir frambrakt av luft som blir pressa gjenom pipor av tre eller metall — enten ved spalteblåsing på samma viset som på blokkfløyte eller med rørblad på liknande vis som klarinett. Kvar pipe kan gje éi tonehøgd, og eitt sett av éi pipe per tangent i heile omfanget blir kalla ein stemme. Piporgla har vanligvis mange stemmar med olik klangfarge, tonehøgd og styrke som kan brukast enkeltvis eller i kombinasjon med hjelp av registertrekk. Det kan vara éin eller fleire manualar (tangentrekkjor), og mange orgel har ei pedalrekkje òg. Piporgel er oftast store instrument som er fast plassert i bygningar. I nyare tid er pipeorgel særlig vanlig i kirkjor, men dei blir òg bruka i ein del esnogas (synagogar) og konsertsalar. Repertoaret inkluderer religiøs og verdslig musikk. Ein person som spelar på piporgel blir oftast kalla organist.

Innhaldsliste

Orgel i esnogas

Tebáen og piporgelet i SnoaenCuraçao
Foto:Mingo Hagen

Orgel i kirkjor

Wagnerorgelet i Nidarosdomen.
Foto:Olve Utne

Pekarar

Jødedom

Notar:

Kristendom

Personlige verkty