Fag:Naturfag

Frå Alnakka.net

Gå til: navigering, søk

kunst/handverk • matematikk/naturfag • musikk/dans • praktiske fag • samfunnsfag • religion/livssyn • språk/litteratur

matematikknaturfag

astronomifysikkkjemibiologinaturbruk

Naturfag

Artiklar

Rooster Tyresta National Park.jpg
Bohuslän-Dals svarthöna er ein hønsrase som ein trur vart innført frå Moçambique til Nord-Europa av sjymenn ein gong på 1600-talet, og til Norge og Sverige i løpet av 1800-talet. Sidan den tid har rasen tilpassa seg skandinavisk klima. Men han har enda att det særpreget at kjøttet er mörkt. Ein hane kan vega oppimot 2 kg, medan høna veg 1,5 kg på det meste. Egga er små med stor plomme og veg 38-48 gram. Svarthøns flyg gjerne. Den novarande forma har fått lantras-status i Sverige, og alle svenske genbanksregistrerte besetningar stammar frå ein flokk som kom til Sverige kring 1900. I 1956 vart denna flokken kjøpt av to brør i Bullarebygd. Svenska Lanthönsklubben har bevart denna rasen i genbank sidan 1991.   Les meir …
Cochineal drawing.jpg
Cochinilla (Dactylopius cocchus) (sp.), òg skreve cochenille (fra.) og koskenille, er ei skjoldlus frå México, Mellom-Amerika og tropiske og subtropiske deler av Sør-Amerika som lever på kaktusar i Opuntia-familien. Kroppen og egga av cochinilla-lusa blir tørka og oppmolne til fargestoffet karmin — ein varig raudfarge som blant anna blir bruka i kunstmåling, tekstilfarging og sminke. Karmin (E120) blir bruka i matproduksjon òg, men sidan råvara er eit insekt, blir karmin generelt rekna som olovlig/oetande i jødedommen og i deler av islām så vel som blant vegetarianarar og veganar. Karmin kan i sjeldne fall gje alvorlige allergiske reaksjonar.   Les meir …
10116cr Dactylorhiza maculata.jpg
Flekkmarihand (Dactylorhiza maculata) er ei plante i marihandfamilien (orkidéfamilien). Denna orkidéen har fått namn etter utsjånaden på blada sine. Han har nemlig massevis av svarte flekkar på de grågrøne blada. Blomstrane kan variere mykje i farge, heilt frå ganske mörk rosa med raude tekningar til mesta kvite med ljøsrosa tekningar. Flekkmarihand blir kring 20–30 cm høg.   Les meir …
Lynx lynx-2.JPG
Ei gaupe (lat. Lynx; nyn./bm. gaupe, nyn. gaupa, sv. göpa) eller ei lo (sv. lo, lokatt, lodjur; da. los, losse el. luks), er eit kattedyr av slekta Lynx. I Eurasia finst de to artane vanlig gaupe (Lynx lynx) og pantergaupe (Lynx pardinus); og i Nord-Amerika finst de to artane kanadisk gaupe (Lynx canadensis) og raudgaupe (Lynx rufus). Gaupor jaktar typisk sett på småvilt som haradyr, gnagarar, sauer, geiter, revar, fuglar og fisk, men småe til mellomstore hjortedyr hører òg med til de mulige byttedyra för de större gaupeslaga.   Les meir …
Reindeer in Kangerlussuaq (Brandt).png
Grønlandsrein (Rangifer tarandus groenlandicus) og alaskakaribu (av ein del rekna som eigen underart, Rangifer tarandus granti), er karibuar som lever i områda frå Vest-Grønland, Nunavut (sørom Parry Channel) og nordlige deler av Northwest Territories (grønlandsrein) til Yukon og store deler av Alaska (alaskakaribu).   Les meir …
C06834 hoybore.jpg
Ei høybåre er ein stegaliknande landbruksredskap som blir bruka til å bera inn høy under slåttonna. Høybåra har nok særlig vorte bruka på husmannsplassar og på sjølveigande småbruk som ikkje var store nok til å ha, eller leige, hest og vogn. Høyet blir kasta ihop til rekkjor og ordna i kjemmor med riva. Så legg ein kjemmone på båra, ei för ei, til lasset er stort nok. Lasset blir gjørdt (gyrdt) med eit taug med reiphegd (trelykkje) i eine enden, og så ber to personar båra mellom seg til låven eller løda.   Les meir …
C04364 jamtget.jpg
Jamtgeit (sv. jämtget) er ein gammel geitrase frå Jamtland og Herjedalen. Jamtgeita er den minste skandinaviske geitrasen. På let er jamtgeita oftast kvit; gjerne med mörk ryggål og mörk maske og føter. Dei kan òg vara brokote eller brun/viltfarga. Både geiterne og bukkane har oftast horn. Rasen er utryddingstruga. I 2007 var det registrert 387 jamtgeiter i genbanken.   Les meir …
2427 eddik og krystallsoda.jpg
Krystallsoda eller natriumkarbonat dekahydrat (Na₂CO₃·10H₂O) er eit hydrat av natriumkarbonat som blant anna blir bruka til reingjering og i glasproduksjon. Krystallsoda er sterkt feittløysande og eignar seg spesielt godt til reingjering av glas.   Les meir …
Muskus.jpg
Moskusfe (Ovibos moschatus) eller moskus er eit drøvtyggjande klauvdyr som er kjennspakt blant anna med den lange, tjukke og gulbrune pelsen og med den sterke muskliknande lukta av hannen. Begge kjøna har flatvordne horn som følgjer haudskallen ned tinningane og svingar ut nedst. Dyra har eigentlig meir til felles med sauer og geiter enn med storfe, men hannen blir kalla okse eller moskusokse og hoa ku eller moskusku. Moskusane er vanligvis kring to meter lange, men dei kan bli nærmare 2,5 meter. Skulderhøgda er normalt kring ein meter, men hannane kan i enkelte fall bli opp mot 1,4 meter. Pelsen inkluderer lange dekkhår som mesta når til bakkan.   Les meir …
Moon.jpg
Månen (latin Luna; hebr. jaréaḥ (יָרֵֽחַ) el. lebaná (לְבָנָה)) er den naturlige satellitten til jorda og er synlig frå alle område på jorda. Månen er 3 476,2 km i diameter — det vil seie kring ¼ av jorda. Detta er ein ovanlig stor satellitt/planet-proporsjon og gjer at månen har merkbar innflytelse på jordbanen — og ikkje minst på tidevatnet i havet. Den tida månen brukar på eitt omløp kring jorda er konstant (29½ døgn), noko folk har bruka som ein praktisk målestokk for tidsrekning i ominnelige tider. Ordet månad er direkte avleidd av «måne».   Les meir …
C05192cr nappakrok.jpg
Ein nappakrok eller ein høytjyv (nyn./bm. høytjuv, bm. høytyv) er ein harpunliknande redskap som blir bruka til å nappe ut høy frå hardtrappa høystål. Høyet skulle nappast ut slik at kanten av høyet stod som ein loddrett vegg. Dermed kunne ein fölgje med forbruket utover vinteren. På midtvintersdagen (12. januar (somme sa den 16.)) skulle ikkje meir enn halvparten av høyet vara oppbruka.   Les meir …
0823 geiter ryddar gravfeltet v Hakadal krk.jpg
Norsk mjølkgeit (bm./nyn. n. mjølkegeit, bm. n. melkegeit, n. melkegjet; sv. norsk mjölkget; da. norsk mælkeged) er ein nyare samlerase för dei tidligare norske mjølkgeitrasane. Opphavsrasane var først og fremst telemarksgeit (finbygd, kvit, oftast kolla), dølageit, vestlandsgeit og nordlandsgeit, og i tillegg noko innslag av saanengeit. Rasane vart ikkje offisielt ihopslegne före tidlig i 1990-åra, og den norske mjølkgeita varierer enno mykje i størrelse og utsjånad. Både bukkane og geiterne kan vara horna eller kolla.   Les meir …
Brun ris.jpg
Ris er ei grasplante som gjev eit stivelsesrikt korn. Namnet er bruka for både kornet og planta. Risen er rekna som eitt av de viktigaste kornslaga i verda. Han er det einaste hovudnæringsmidlet for mesta 50 % av menneska på jorda, og, til förskjell frå andre kornslag, blir meir enn 95 % av rishausten eten av menneske. Nokre asiatiske språk brukar samma ordet for både ‘ris’ og ‘mat’. Ein kokar ris for å laga han til. Ris kan etast åleine, i suppe, eller med karri eller grønsaker.   Les meir …
Rygjasau eller rygja er ein saurase framolen i Rogaland ved kryssing av stadeigne sauer med engelske rasar (sutherland, leicester og sjeviot). Rygjasauen er ein velbygd sau og ulla er mesta heilt fri för marghår. Rygjasauen er no utbreidd over store deler av landet. 13 % av dyra i Sauekontrollen er rygja. Utgangspunktet för rygjasauen var at import av ymse saurasar som hade vorte blanda med den lokale sauen hade ført til ein svært oeinsarta saubestand i Rogaland. I det sterke saumiljøet i området hade det vorte utvikla fleire lokal- og gardstypar av sau, og det vart avgjort at dei skulle satse på ein av dei her typane för å ha éin rase dei kunne drive effektiv al av. Slike lønsame blandingstypar vart vist på sausjå første gongen i 1907, og i 1912 vart ein type frå Eigersunddistriktet utvelt. Arbeidet med å stabilisere typen vart igangsett, og rygjasauen vart godkjent som rase i 1924.   Les meir …
Salvelinus alpinus (1).jpg
Røye eller røyr (Salvelinus alpinus) er ein fisk av laksfamilien. Røya er den nordligaste av laksfiskane og finst i salt- og ferskvatn kring Nordishavet og Skandinavia, og i tillegg i ferskvatn i høgfjellsområda kring Alpane og Pyrenéane. Røya er ein god matfisk og blir rekna som delikatesse i Nord-Norge. Han blir noko bruka i landbasert fiskoppdrett.   Les meir …
206959 sauer paa Runde.jpg
Sauhald er ei undergrein av husdyrbruk. Sauen er trulig eitt av dei eldste husdyra, og i Norge veit vi at det har vore dreve med sauer i alle fall sidan bronsealderen. Sauen er, som geita, god å ta seg fram i ovegsamt landskap og utnyttar utmarksbeite i skog, hei og fjell godt. Saubeite i fjordane og utover øyane på kysten har vore ein hovudgrunn til at kulturlandskapstypen lynghei har vorte så utbreidd langs norskekysten og dei nordlige delene av Dei britiske øyane.   Les meir …
Merkebok Tustna cr 127-130.png
Frå gamle tider har saumerke, òg kalla krøttermerke, som viser kem som eig sauene vore skorne inn i sauørone — på samma viset som reinmerke i reindrifta. Saumerka har først og fremst vore knyta til gardsbruka med eigarane sine, og merka har oftast gått i arv. Dei her saumerka har gjerne vorte registrert i handskrevne eller trykte merkebøker. Seinare vart sauene identifisert med påskrift på halsklavan i tillegg til dei tradisjonelle saumerka, og frå 1930-åra har aluminiums-øreklips vorte vanlig i staden för halsklavamerkinga. Plast-øreklips tok gradvis over för aluminiumsmerka i løpet av 1980-åra, og frå den tida har dei gamle øremerka gått meir og meir utur bruk. Sidan 2010 har elektroniske øremerke vore påbode anna enn i lam som skal slaktast före dei er 12 månader gamle og som ikkje skal eksporterast til nokko EU- eller EØS-land.   Les meir …
Field-with-snow-champ-enneige.jpg
Sny, snjø eller snø (bymål òg sne) er nedbør i form av krystallinsk vassis og kjem ner — snyar — i store mengder snyflak. Sidan snyen er ihopsett av småe, grove partiklar, er han eit granulært material. Sny har ein open og dermed mjuk struktur, anna enn om han er ihoppakka av trykk utafrå.   Les meir …
C06623crj Gadus morhua.jpg
Torsk (Gadus morhua) er den økonomisk viktigaste fisken i torskefamilien. Han sym langs heile Norskekysten, det sørlige Barentshavet, Nordsjøen og Skagerrak. Det finst to underartar: vandrande oseanisk torsk eller norsk-arktisk torsk, gjerne kalla skrei; og meir eller mindre stadbunden kysttorsk, òg kalla modd (var. modde, møydde). Fisknamnet torsk er ei samandraging av 'törrfisk'. Det har vorte dreve torskefiske langs Norskekysten sidan steinalderen. Det er kjent at sjyfarande hade med seg tørka torsk på lange utferder, og alt i vikingtida eksporterte nordmenn den tørka fisken til Sør-Europa, særlig til Spania og Italia. Den her handelen har gått för seg i over tusen år utan avbrott og er framleis viktig. Törrfisken blir først og fremst produsert i Lofoten, der fisket etter gytemoden skrei finn stad på seinvinteren kvart år.   Les meir …
Økokasjrút er læra om kva mat som er lovlig og etisk å eta ut frå både halakhá og ut frå eit breidare hensyn til økologi og berekraftig utvikling. Uttrykket økokasjrút vart først teke i bruk av Renewal-rabbinaren Zalman Schachter-Shalomi.   Les meir …

Populære sidor

  1. Geirfugl (vist 115253 g.)
  2. Rein (vist 15387 g.)
  3. Hoggorm (vist 9733 g.)
  4. Rev (vist 9459 g.)
  5. Harr (vist 5859 g.)
  6. Gaupe (vist 5159 g.)
  7. Grå trøndersau (vist 4644 g.)
  8. Blokkbær (vist 4517 g.)
  9. Krystallsoda (vist 4401 g.)
  10. Lysing (vist 4180 g.)
  11. Cochinilla (vist 4151 g.)
  12. Sny (vist 3898 g.)
  13. Moskusfe (vist 3442 g.)
  14. Kveks (vist 3439 g.)
  15. Lunde (vist 3384 g.)
  16. Kvede (vist 3346 g.)
  17. Blåbær (vist 3131 g.)
  18. Myhank (vist 2787 g.)
  19. Alpakka (vist 2760 g.)
  20. Fjøs (vist 2707 g.)
  21. Torsk (vist 2585 g.)
  22. Fritz Loyt Johnsen (vist 2558 g.)
  23. Stabbur (vist 2330 g.)
  24. Beaufortskalaen (vist 2295 g.)
  25. Skogsrein (vist 2269 g.)
  26. Pearykaribu (vist 2261 g.)
  27. Ris (vist 2256 g.)
  28. Gammelnorsk sau (vist 1968 g.)
  29. Saumerke (vist 1935 g.)
  30. Sidot trønderfe og nordlandsfe (vist 1889 g.)
  31. Månen (vist 1860 g.)
  32. Bohuslän-Dals svarthöna (vist 1845 g.)
  33. Dalasau (vist 1775 g.)
  34. Kålrabi (vist 1666 g.)
  35. Økokasjrút (vist 1663 g.)
  36. Solbærgelé (vist 1632 g.)
  37. Sjeviot (vist 1617 g.)
  38. Sauhald (vist 1596 g.)
  39. Nordlandshest (vist 1530 g.)
  40. Karibu (vist 1520 g.)
  41. Lauvkniv (vist 1473 g.)
  42. Bjørn (vist 1452 g.)
  43. Krekling (vist 1363 g.)
  44. Aure (vist 1344 g.)
  45. Økoḥalāl (vist 1314 g.)
  46. Røye (vist 1273 g.)
  47. Rimmón (vist 1273 g.)
  48. Kystgeit (vist 1211 g.)
  49. Lyr (vist 1201 g.)
  50. Perlehøns (vist 1199 g.)
  51. Sild (vist 1181 g.)
  52. Elbil (vist 1175 g.)
  53. Lange (vist 1167 g.)
  54. Åbbor (vist 1100 g.)
  55. Havre (vist 1079 g.)
  56. Sei (vist 1067 g.)
  57. Visent (vist 1062 g.)
  58. Statens Sauavlsgård på Edøy (vist 1059 g.)
  59. Grønlandsrein (vist 1034 g.)
  60. Sigd (vist 1026 g.)
  61. Islandsgeit (vist 1015 g.)
  62. Mott (vist 1008 g.)
  63. North Ronaldsay-sau (vist 985 g.)
  64. Skrei (vist 964 g.)
  65. Borghild Tenden (vist 947 g.)
  66. Massékhet Berakhót (vist 897 g.)
  67. Låve (vist 870 g.)
  68. Kvithalehjort (vist 864 g.)
  69. Rygjasau (vist 822 g.)
  70. Blomsterflugor (vist 813 g.)
  71. Steigarsau (vist 812 g.)
  72. Reindrift på Island (vist 793 g.)
  73. Trollheimsloven (vist 747 g.)
  74. Jamtgeit (vist 740 g.)
  75. Solbær (vist 733 g.)
  76. Jakobsstaven (vist 720 g.)
  77. Seder Zerangím (vist 717 g.)
  78. Katte (vist 712 g.)
  79. Etisk forbruk (vist 698 g.)
  80. Økologisk landbruk (vist 692 g.)
  81. Spæl (vist 679 g.)
  82. Polarljøs (vist 679 g.)
  83. Ofisk (vist 677 g.)
  84. Haustjamdøgn (vist 642 g.)
  85. Chandrasekhargrensa (vist 641 g.)
  86. Sjybruk (vist 640 g.)
  87. Syrén (vist 639 g.)
  88. Riehpe (vist 639 g.)
  89. Tu bisjbát (vist 623 g.)
  90. Arroz con leche (vist 612 g.)
  91. Massékhet Sjebingít (vist 600 g.)
  92. Kristen økologi (vist 590 g.)
  93. Norsk mjølkgeit (vist 589 g.)
  94. 3. mars (vist 582 g.)
  95. Snybasking (vist 574 g.)
  96. Natron (vist 570 g.)
  97. 8. mars (vist 559 g.)
  98. Man (vist 552 g.)
  99. Landbruk (vist 549 g.)
  100. Máni (vist 543 g.)
  101. Tölt (vist 536 g.)
  102. Flekkmarihand (vist 527 g.)
  103. 5. mars (vist 527 g.)
  104. Nappakrok (vist 521 g.)
  105. Skjetotrast (vist 507 g.)
  106. Massékhet Kilájim (vist 490 g.)
  107. Karpás (vist 484 g.)
  108. 14. mars (vist 473 g.)
  109. Marór (vist 469 g.)
  110. 4. mars (vist 456 g.)
  111. 7. mars (vist 452 g.)
  112. Seterdrift (vist 434 g.)
  113. 2. mars (vist 429 g.)
  114. 12. mars (vist 426 g.)
  115. Ten (vist 425 g.)
  116. 1. mars (vist 419 g.)
  117. Massékhet Ḥallá (vist 411 g.)
  118. Aur (vist 410 g.)
  119. 10. mars (vist 408 g.)
  120. Høybåre (vist 407 g.)
  121. 13. mars (vist 388 g.)
  122. 6. mars (vist 387 g.)
  123. 15. mars (vist 378 g.)
  124. Snysura (vist 369 g.)
  125. Kve (vist 367 g.)
  126. Tsimmes (vist 366 g.)
  127. Riskakor (vist 359 g.)
  128. Rabarbraris (vist 355 g.)
  129. 9. mars (vist 354 g.)
  130. Boré mangasé beresjít (vist 353 g.)
  131. Staur (vist 345 g.)
  132. Riskake (vist 338 g.)
  133. 11. mars (vist 335 g.)
  134. Toboggan (vist 334 g.)
  135. Raudhalswallaby (vist 321 g.)
  136. Ḥóled (vist 318 g.)
  137. Bal tasj’ḥít (vist 314 g.)
  138. Nellikar (vist 314 g.)
  139. 30. mars (vist 302 g.)
  140. 29. mars (vist 263 g.)
  141. 31. mars (vist 250 g.)
  142. 17. mars (vist 240 g.)
  143. 23. mars (vist 238 g.)
  144. 18. mars (vist 234 g.)
  145. 25. mars (vist 228 g.)
  146. 22. mars (vist 223 g.)
  147. 26. mars (vist 220 g.)
  148. 20. mars (vist 218 g.)
  149. 21. mars (vist 200 g.)
  150. Bronse (vist 199 g.)

Personlige verkty