Fag:Naturfag

Frå Alnakka.net

Gå til: navigering, søk

kunst/handverk • matematikk/naturfag • musikk/dans • praktiske fag • samfunnsfag • religion/livssyn • språk/litteratur

matematikknaturfag

astronomifysikkkjemibiologinaturbruk

Naturfag

Artiklar

Dalasau.jpg
Dalasauen (nyn./bm.) er ei krysning mellom spælsau og olike engelske rasar (sutherlandsau, leicestersau og sjeviot). Han er ein relativt stor sau med middels ullkvalitet. Dalasauer er vanlige over heile Norge, og 43 % av dyra tilslutta Sauekontrollen er dalasauer. Dalasauen har opphav i den innblandinga av leicestersau og delvis sjeviotsau i den gammelnorske sauen som begynte kring 1860. Dei her blandingstypane viste seg å konkurrere godt i vestlandske fjordbygder med godt sommarbeite og god vinterfôring.   Les meir …
Fritz Loyt Johnsen (f. 22. februar 1916 i Levanger kommune, d. 29. august 1997) var første formannen för det første sau- og geitalslaget i Norge, Nord-Trøndelag Sau- og Geitavlslag (1945–1946); og han var sekretær för Norsk sau– og geitalslag frå det vart stifta våren 1947, og generalsekretær der frå hausten 1947 til han gikk av ved pensjon 67 år gammel i 1983. Han var òg initiativtakar til Akershus og Oslo sau- og geitalslag, som vart stifta i 1950.   Les meir …
Earth-lighting-equinox EN.png
Haustjamdøgn (òg skreve haustjamdøger) og vårjamdøgn er dei døgna da natt og dag er like lange overalt på jorda. Etter haustjamdøgn blir dagane kortare og nettene lengre på den nordlige halvkula, der dagen ofte har markert begynnelsen av hausten. Det er vanlig å halde haustfestar kring den her tida, slik som sukkót i jødedommen og hausttakkefest i luthersk kristendom. I Japan er dagen ein offisiell høgtidsdag (秋分の日, Shūbun no hi) der ein besøkjer familiegravstader og held familieselskap.   Les meir …
C06834 hoybore.jpg
Ei høybåre er ein stegaliknande landbruksredskap som blir bruka til å bera inn høy under slåttonna. Høybåra har nok særlig vorte bruka på husmannsplassar og på sjølveigande småbruk som ikkje var store nok til å ha, eller leige, hest og vogn. Høyet blir kasta ihop til rekkjor og ordna i kjemmor med riva. Så legg ein kjemmone på båra, ei för ei, til lasset er stort nok. Lasset blir gjørdt (gyrdt) med eit taug med reiphegd (trelykkje) i eine enden, og så ber to personar båra mellom seg til låven eller løda.   Les meir …
Islandsgeiter.jpg
Islandsgeit (isl. íslenska geitin, ‘den islandske geita’) eller islandsk landnåmsgeit (isl. íslenska landnámsgeitin, ‘den islandske landnåmsgeita’) er den tradisjonelle geitrasen på Island. Ein trur at geiterne er okryssa etterkommarar etter dei geiterne som landnåmsmennerne tok med seg frå Skandinavia i vikingtida. Det finst kring 650 dyr (2012).   Les meir …
Caribou.jpg
Karibu (innlånt til engelsk som caribou kring 1665, trulig frå mi'kmaq kaleboo), eller nordamerikansk rein, er fellesnamnet på fleire underartar av rein (Rangifer tarandus) som har sitt naturlige utbredelsesområde i Nord-Amerika og på Grønland. Dei nolevande underartane av karibuen er skogskaribu (Rangifer tarandus caribou), grønlandsrein (Rangifer tarandus groenlandicus) og pearykaribu (Rangifer tarandus pearyi). I tillegg blir alaskakaribu (Rangifer tarandus granti) medrekna, men det er osikkert om alaskakaribuen eigentlig bør reknast som ein eigen underart eller som populasjonar av grønlandsrein.   Les meir …
25453 Empetrum nigrum.jpg
Krekling eller krækjebær (Empetrum nigrum) er ei lita, eviggrøn plante i kreklingslekta i lyngfamilien. Ho er kjent för dei blåsvarte, etande bæra sine. Planta trivst i myrområde, høgfjell og i gran- og furuskog. I Norge er arten svært utbreidd heilt opp til 1 800 moh. I Nord-Norge er bæra til krekling kjent som krøyk, krøkebær eller krykkjebær. Bæra har lite smak, men eignar seg godt til å laga saft eller gelé.   Les meir …
0106cr lauvkniv.jpg
Ein lauvkniv (nyn./bm.; bm./da. løvkniv, sv. lövkniv) eller eit lauvjarn er ein langblada kniv med lett konkav egg og innoverbøygd haka ved spissen som tradisjonelt har vorte bruka til lauving — det vil seie sanking av kvistar og lauv til fôr för feet. Lauvknivar liknar noko på sigdar, men bladet er mesta på linje med handtaket, i motsetning til sigdane, der bladet står meir eller mindre vinkelrett på handtaket.   Les meir …
Tipula paludosa.jpg
Myhank (lat. Tipulidae) (nyn./bm. myhank, dial. mygghank, mehank, mohank o.a.), òg kalla stankelbein (nyn./bm. stankelbein, bm./da. stankelben) er ei gruppe store og tynne insekt med lange bein og karakteristisk lang snute. Dei er dei störste dyra i gruppa myggar og er utbreidd over store deler av verda. Dei blir rekna som ein av dei mest primitive familiane innaför tovengene, men myhankane med sine kring 10 500 skildra artar er likevel blant dei störste og mest suksessfulle delgruppone. I Norge er det kjent 93 artar.   Les meir …
Lyngshest.jpg
Nordlandshest eller lyngshest er ein hesterase frå Nord-Norge. Nordlandshesten blir rekna som ein stor ponni. Mankehøgda er kring 130–140 cm. Fargen er vanligvis brun, svartbrun, raud eller noko gråskimmel. Hovudbruken av nordlandshestar er som ridehest og lett trekkdyr. Nordlandshesten har anane sine frå dei småe vikinghestane og er ein sterk og nøysam hest med gode bein og hovar. Han vart sett til arbeid på garden eller i utmarka og var vant til å jobbe hardt. Dei her hestane var aldri i hus og fikk ikkje tilskott av kjøpfôr slik det er vanlig i dag. Dei måtte skaffe seg mat sjølv i inn- og utmark. Dei åt det meste dei kom over av grønt.   Les meir …
0823 geiter ryddar gravfeltet v Hakadal krk.jpg
Norsk mjølkgeit (bm./nyn. n. mjølkegeit, bm. n. melkegeit, n. melkegjet; sv. norsk mjölkget; da. norsk mælkeged) er ein nyare samlerase för dei tidligare norske mjølkgeitrasane. Opphavsrasane var først og fremst telemarksgeit (finbygd, kvit, oftast kolla), dølageit, vestlandsgeit og nordlandsgeit, og i tillegg noko innslag av saanengeit. Rasane vart ikkje offisielt ihopslegne före tidlig i 1990-åra, og den norske mjølkgeita varierer enno mykje i størrelse og utsjånad. Både bukkane og geiterne kan vara horna eller kolla.   Les meir …
Mech 06.jpg
Pearykaribu (Rangifer tarandus pearyi), eng. Peary Caribou, er den minste underarten av dei nordamerikanske karibuane og lever på dei høgarktiske øyane lengst nord i Nunavut og Northwest Territories. Pearykaribuen er den minste av dei nordamerikanske reinane: Vaksne simlor har ei snittvekt på 60 kg og snittlengd på 1,4 m, og vaksne oksar har ei snittvekt på 110 kg og snittlengd på 1,7 m. Pelsen er på lag skifergrå om somrane og nærmast kvit om vinteren. Karakteristiske drag som dei deler med svalbardreinen er den korte mulen og dei korte føterne. I 1961 fanst det over 40 000 pearykaribuar, men i 2009 var bestanden nere i kring 700 dyr. Hovudgrunnen til den dramatiske nergangen er trulig dei milde vintrane med mykje smelting og frysing, slik at beita låser seg.   Les meir …
Nordlys s.jpg
Polarljøs (lat. Aurora polaris ) er eit naturfenomen som oppstår når solvinden er kraftigare enn normalt, med store elektriske utladingar som slyngar elektrisk ladde partiklar (elektron og proton) mot jorda. Når dessa partiklane kolliderer med, og ioniserer, luftmolekyl i den ytre delen av atmosfæren (90 km til 150 km over bakken), blir det produsert «dansande» (bølgjande) ljøs med olike fargar.   Les meir …
Iceland reindeer 1.jpg
På siste delen av 1700-talet vart det gjort forsøk på å sette i gang reindrift på Island, og i åra 17711787 så vel som kring 1850 vart det utsett rein fleire plassar der, inkludert sørvest, nord og aust på Island. Reinane vart innført frå Norge, og blant dem som stilte dyr til rådigheit veit vi i alle fall om fjellfinnen Peder Jansen, som selte seks reinar til kongen og förærte enda tretti til för det formålet. Peder Jansen vart prisa av amtmann Ole Hannibal Sommerfelt på vintertinget i Alta i 1789, og skriftet Et Par Ord (1790) byggjer på den her talen.   Les meir …
Brun ris.jpg
Ris er ei grasplante som gjev eit stivelsesrikt korn. Namnet er bruka for både kornet og planta. Risen er rekna som eitt av de viktigaste kornslaga i verda. Han er det einaste hovudnæringsmidlet for mesta 50 % av menneska på jorda, og, til förskjell frå andre kornslag, blir meir enn 95 % av rishausten eten av menneske. Nokre asiatiske språk brukar samma ordet for både ‘ris’ og ‘mat’. Ein kokar ris for å laga han til. Ris kan etast åleine, i suppe, eller med karri eller grønsaker.   Les meir …
Rygjasau eller rygja er ein saurase framolen i Rogaland ved kryssing av stadeigne sauer med engelske rasar (sutherland, leicester og sjeviot). Rygjasauen er ein velbygd sau og ulla er mesta heilt fri för marghår. Rygjasauen er no utbreidd over store deler av landet. 13 % av dyra i Sauekontrollen er rygja. Utgangspunktet för rygjasauen var at import av ymse saurasar som hade vorte blanda med den lokale sauen hade ført til ein svært oeinsarta saubestand i Rogaland. I det sterke saumiljøet i området hade det vorte utvikla fleire lokal- og gardstypar av sau, og det vart avgjort at dei skulle satse på ein av dei her typane för å ha éin rase dei kunne drive effektiv al av. Slike lønsame blandingstypar vart vist på sausjå første gongen i 1907, og i 1912 vart ein type frå Eigersunddistriktet utvelt. Arbeidet med å stabilisere typen vart igangsett, og rygjasauen vart godkjent som rase i 1924.   Les meir …
Salvelinus alpinus (1).jpg
Røye eller røyr (Salvelinus alpinus) er ein fisk av laksfamilien. Røya er den nordligaste av laksfiskane og finst i salt- og ferskvatn kring Nordishavet og Skandinavia, og i tillegg i ferskvatn i høgfjellsområda kring Alpane og Pyrenéane. Røya er ein god matfisk og blir rekna som delikatesse i Nord-Norge. Han blir noko bruka i landbasert fiskoppdrett.   Les meir …
Seder Zerangím er den første av de seks sedarím i Misjná og i kommentarverka Talmúd jerusjalmí og Talmúd bablí. Seder Zerangím inneheld elleve massekhtót som, med unntak av den første, alle handlar om halakhá (jødisk religiøs lov) om landbruk i Ereṣ Jisraél (landet Israel). I Jerusjalmí blir alle de 11 massekhtót kommentert, medan den meir urbant orienterte Bablí berre inkluderer kommentarar til den meir generelle Massékhet Berakhót.   Les meir …
Dog sledges of the Mandan indians 0029v.jpg
Toboggan (eng.), frå utabaan (cree), utapan (innu), er ein meilaus kjelke eller sleda i form av eit rektangulært flak med oppkrumma front som tradisjonelt har vorte trekt enten av eit hundspann eller av ein person med trugor og bruka til transport om vinteren. Utom fangstkulturen blir toboggan gjerne bruka som akebrett i Canada og USA, og ordet blir ofte bruka med den generelle tydinga akebrett der.   Les meir …
643 Svalur fra Bloenduhlidh.jpg
Tölt (uttale på lag som tølht) er eit firtakts ganglag som er typisk för islandshestar. I tölt løftar hesten éin fot i gangen med jamn takt, og éin fot skal allveg røre ved jorda. Alt etter skrittrekkjefølgja kan tölt delast inn i brokktölt, hreinatölt og skeiðtölt — sjå nedaför. I tillegg til islandshesten, kan enkelte individ av de nærskyldte færøyhestane og lyngshestane gå i tölt.   Les meir …

Populære sidor

  1. Geirfugl (vist 113687 g.)
  2. Rein (vist 15258 g.)
  3. Hoggorm (vist 9459 g.)
  4. Rev (vist 9292 g.)
  5. Harr (vist 5612 g.)
  6. Gaupe (vist 5069 g.)
  7. Grå trøndersau (vist 4509 g.)
  8. Blokkbær (vist 4357 g.)
  9. Krystallsoda (vist 4355 g.)
  10. Lysing (vist 4156 g.)
  11. Cochinilla (vist 4053 g.)
  12. Sny (vist 3811 g.)
  13. Kveks (vist 3363 g.)
  14. Moskusfe (vist 3300 g.)
  15. Lunde (vist 3286 g.)
  16. Kvede (vist 3265 g.)
  17. Blåbær (vist 2918 g.)
  18. Myhank (vist 2736 g.)
  19. Fjøs (vist 2669 g.)
  20. Alpakka (vist 2616 g.)
  21. Torsk (vist 2506 g.)
  22. Fritz Loyt Johnsen (vist 2424 g.)
  23. Stabbur (vist 2296 g.)
  24. Ris (vist 2235 g.)
  25. Skogsrein (vist 2224 g.)
  26. Beaufortskalaen (vist 2198 g.)
  27. Pearykaribu (vist 2182 g.)
  28. Gammelnorsk sau (vist 1911 g.)
  29. Saumerke (vist 1900 g.)
  30. Sidot trønderfe og nordlandsfe (vist 1834 g.)
  31. Månen (vist 1832 g.)
  32. Dalasau (vist 1738 g.)
  33. Bohuslän-Dals svarthöna (vist 1731 g.)
  34. Kålrabi (vist 1630 g.)
  35. Solbærgelé (vist 1617 g.)
  36. Økokasjrút (vist 1585 g.)
  37. Sjeviot (vist 1575 g.)
  38. Sauhald (vist 1519 g.)
  39. Nordlandshest (vist 1490 g.)
  40. Karibu (vist 1468 g.)
  41. Lauvkniv (vist 1448 g.)
  42. Bjørn (vist 1393 g.)
  43. Krekling (vist 1323 g.)
  44. Aure (vist 1294 g.)
  45. Økoḥalāl (vist 1273 g.)
  46. Røye (vist 1251 g.)
  47. Rimmón (vist 1231 g.)
  48. Lyr (vist 1181 g.)
  49. Kystgeit (vist 1180 g.)
  50. Sild (vist 1163 g.)
  51. Perlehøns (vist 1148 g.)
  52. Lange (vist 1147 g.)
  53. Elbil (vist 1143 g.)
  54. Åbbor (vist 1066 g.)
  55. Statens Sauavlsgård på Edøy (vist 1045 g.)
  56. Sei (vist 1045 g.)
  57. Havre (vist 1043 g.)
  58. Visent (vist 1033 g.)
  59. Sigd (vist 1001 g.)
  60. Grønlandsrein (vist 986 g.)
  61. Mott (vist 973 g.)
  62. North Ronaldsay-sau (vist 964 g.)
  63. Islandsgeit (vist 951 g.)
  64. Skrei (vist 943 g.)
  65. Borghild Tenden (vist 929 g.)
  66. Massékhet Berakhót (vist 877 g.)
  67. Låve (vist 858 g.)
  68. Kvithalehjort (vist 816 g.)
  69. Rygjasau (vist 796 g.)
  70. Reindrift på Island (vist 782 g.)
  71. Blomsterflugor (vist 777 g.)
  72. Steigarsau (vist 773 g.)
  73. Trollheimsloven (vist 719 g.)
  74. Jamtgeit (vist 712 g.)
  75. Jakobsstaven (vist 707 g.)
  76. Solbær (vist 703 g.)
  77. Seder Zerangím (vist 700 g.)
  78. Katte (vist 697 g.)
  79. Etisk forbruk (vist 682 g.)
  80. Spæl (vist 666 g.)
  81. Økologisk landbruk (vist 666 g.)
  82. Ofisk (vist 644 g.)
  83. Polarljøs (vist 641 g.)
  84. Chandrasekhargrensa (vist 625 g.)
  85. Riehpe (vist 625 g.)
  86. Syrén (vist 620 g.)
  87. Haustjamdøgn (vist 618 g.)
  88. Sjybruk (vist 611 g.)
  89. Tu bisjbát (vist 608 g.)
  90. Arroz con leche (vist 600 g.)
  91. Massékhet Sjebingít (vist 586 g.)
  92. Kristen økologi (vist 576 g.)
  93. Norsk mjølkgeit (vist 568 g.)
  94. Natron (vist 552 g.)
  95. Snybasking (vist 550 g.)
  96. 3. mars (vist 548 g.)
  97. Man (vist 537 g.)
  98. Landbruk (vist 536 g.)
  99. 8. mars (vist 529 g.)
  100. Máni (vist 529 g.)
  101. Tölt (vist 520 g.)
  102. Flekkmarihand (vist 513 g.)
  103. Nappakrok (vist 505 g.)
  104. 5. mars (vist 503 g.)
  105. Massékhet Kilájim (vist 473 g.)
  106. Karpás (vist 468 g.)
  107. Skjetotrast (vist 465 g.)
  108. 14. mars (vist 454 g.)
  109. Marór (vist 451 g.)
  110. 7. mars (vist 430 g.)
  111. 4. mars (vist 427 g.)
  112. Seterdrift (vist 421 g.)
  113. Ten (vist 415 g.)
  114. 12. mars (vist 407 g.)
  115. Massékhet Ḥallá (vist 402 g.)
  116. 2. mars (vist 399 g.)
  117. 1. mars (vist 394 g.)
  118. Aur (vist 392 g.)
  119. Høybåre (vist 391 g.)
  120. 10. mars (vist 384 g.)
  121. 13. mars (vist 364 g.)
  122. 6. mars (vist 364 g.)
  123. 15. mars (vist 360 g.)
  124. Snysura (vist 356 g.)
  125. Kve (vist 356 g.)
  126. Tsimmes (vist 356 g.)
  127. Riskakor (vist 343 g.)
  128. Boré mangasé beresjít (vist 342 g.)
  129. Rabarbraris (vist 342 g.)
  130. Staur (vist 338 g.)
  131. 9. mars (vist 335 g.)
  132. Riskake (vist 326 g.)
  133. Toboggan (vist 320 g.)
  134. 11. mars (vist 314 g.)
  135. Bal tasj’ḥít (vist 305 g.)
  136. Nellikar (vist 304 g.)
  137. Ḥóled (vist 300 g.)
  138. Raudhalswallaby (vist 298 g.)
  139. 30. mars (vist 271 g.)
  140. 29. mars (vist 228 g.)
  141. 31. mars (vist 226 g.)
  142. 17. mars (vist 217 g.)
  143. 18. mars (vist 214 g.)
  144. 23. mars (vist 212 g.)
  145. 25. mars (vist 202 g.)
  146. 22. mars (vist 202 g.)
  147. 20. mars (vist 199 g.)
  148. 26. mars (vist 197 g.)
  149. Bronse (vist 185 g.)
  150. 21. mars (vist 178 g.)

Personlige verkty