Fag:Mat og helse

Frå Alnakka.net

Gå til: navigering, søk

estetiske fag • matematikk/naturfag • samfunnsfag • religion/livssyn • språk/litteratur

engelsk • hebraisk • kroppsøvingmat og helse • matematikkmusikknaturfag • norsk • spansk • tysk

Skulefaget mat og helse i den norske grunnskulen er arvtakaren etter det tidligare skulefaget heimstadlære. I fagplana för mat og helse frå Utdaningsdirektoratet står det: “Mat og måltid er viktig for den fysiske og psykiske helsa til mennesket og for det sosiale velværet. Kunnskap om mat og måltid som fremjar gode matvanar, kan gjere sitt til å redusere helseskilnader i befolkninga. Matvanane våre reflekterer både individuelle val, kulturelle uttrykk og religiøse overtydingar, og er på den måten ein sentral del av identiteten vår. I eit fleirkulturelt samfunn er det viktig med medvit om norsk matkultur og det særeigne for samisk mattradisjon, og ha kunnskap om og respekt for mattradisjonar i andre kulturar. Større mangfald på matvaremarknaden stiller større krav til kompetanse hos forbrukaren, slik at ein kan gjere medvitne val som gjeld eiga helse og eige miljø.”[1]

Siste artikkel

C01989 Langholmen (Aure kommune).jpg
Langholmen (D på Langholma) er eit fråflytta fiskevær på ei langstrekt samling av tettliggjande holmar utom Golmøya i Aure kommuneNordmør. Dei første fast busette vi veit om er registrert i kirkjebøkerne frå 1751 og framover, og dei siste fastbuande flytta frå Langholmen i 1970-åra. Været Langholmen, som opprinnelig haurde til Golmå, låg under væreigarar i Kristiansund i hundre år: under Christie-familien frå 1822 til 1910, og under Hans Christian Olaus Aass frå 1910 til 1923, da Langholmen kom på lokale hender.   Les meir …

 

Fleire artiklar

Vaccinium uliginosum (Sinikas2 2008-2).jpg
Blokkbær (nyn./bm. blokkebær) eller skinntryte (Vaccinium uliginosum) er ein dvergbusk i samma slekta som blåbær, tyttebær og tranebær. Blokkbær liknar mykje på blåbær, men skil seg blant anna ut med at busken har brun bark heller enn grøn, at blada har glatte kantar og tydelig bleikare underside, og at fruktkjøttet er fargelaust til kvitaktig heller enn raudlilla til svart.   Les meir …
Koeh-061.jpg
Hing (Ferula assa-foetida) eller dyvelsdrek (frå lågty. Düwelsdreck) er ein plante i Ferula-slekta som opprinnelig kjem frå Iran. Heile den råe planten har ei intens, obehagelig lukt og smak, men hing som blir bruka som krydder og gjenomkoka eller steikt gjev ein mild og avrunda, noko purre-aktig smak. Hing har ein antimikrobiell og antiviral effekt, og både i folkemedisin og skulemedisin blir hing særlig bruka mot problem med fördøyelsen. I folkemedisin blir dessutan hing bruka mot akutte og kroniske problem med luftvegane, inkludert förkjølelse og influensa.   Les meir …
Runny hunny.jpg
Honing /"hɔn.ɪŋ/ (nyn./bm./da. honning; sv. honung) er ei sukkerhaldig løysning med tjuktflytande til fast konsistens. Honing blir framstilt av honingbior som samlar nektar frå blomstrar. Omdaninga frå nektar til honing skjer ved at bione tilsett nektaren sitt eige kjertelsekret. Bior kan òg ta til seg honingdogg utskilt frå bladlus og andre plantesugarar. Den honingen blir kalla bladhoning, skogshoning eller lushoning. Bione lagrar nektar tilsett enzym i vokskakor eller vokstavlor. Når vassinnhaldet i nektaren blir redusert blir honingen til. Birøktaren kan hente ut tavlone frå kuben. Tavlone blir plassert i ei honingslyngje (ein type sentrifuge), og honingen blir slyngt utur tavlone. Bione får sukkervatn som erstatning för honingen, og dét blir vinterfôret för bione.   Les meir …
Avlettjern 013.jpg
Jønnbrød eller avlettor, òg kalla tynnbakels somme plassar, er ein type tynne og sprøde kakor laga av ei røre av vatn, fløyte/rømme og mjøl og blir i våre dagar ofte steikt i krumkakejarn — eller enkelte plassar i litt tjukkare utgåve i gorojarn. I tidligare tider vart jønnbrøda steikt i grua, så dei riktig gamle jønnbrødjønna (avlettjarna, tynnbakelsjarna) har oftast veldig lange skaft. I nyare tid har jønnbrødjønna vorte tilpassa kjøkenkomfyren, så dei nyare jarna ser ut på lag som vanlige krumkakejarn eller bakelsjarn (vaffeljarn) utvendig.   Les meir …
Quince.jpg
Ein kvede (Cydonia oblonga; nyn., bm. kvede, da. kvæde, sv. kvitten; sp. membrillo) eller eit kvedetre er eit lauvfellande tre i rosefamilien og den einaste arten i slekta Cydonia. Kveden kan bli opp til sju meter høg og blomstrar i mai med 5 cm store ljøsraude til kvite blomstrar. Den etterfölgjande frukta er gul og velduftande, men har eit tree, knapt etande, fruktkjøtt. Frukta kan kokast til syltety, marmelade eller gelé. I Sør-Europa, slik som i Italia og Spania, lagar de kvedebrød (italiensk cotognata og kastiljansk carne de membrillo), eit slags marmelade-snop av like vektdeler sukker og kvedemos som får koke i langkok og som så stivnar til geléaktig konsistens.   Les meir …
C01989 Langholmen (Aure kommune).jpg
Langholmen (D på Langholma) er eit fråflytta fiskevær på ei langstrekt samling av tettliggjande holmar utom Golmøya i Aure kommuneNordmør. Dei første fast busette vi veit om er registrert i kirkjebøkerne frå 1751 og framover, og dei siste fastbuande flytta frå Langholmen i 1970-åra. Været Langholmen, som opprinnelig haurde til Golmå, låg under væreigarar i Kristiansund i hundre år: under Christie-familien frå 1822 til 1910, og under Hans Christian Olaus Aass frå 1910 til 1923, da Langholmen kom på lokale hender.   Les meir …
Samosa 1.jpg
Samōsā (hindī समोसा [sɐ'mo:sɑ:], marāṭhī सामोसा [sɑ:'mo:sɑ:]) er ein indisk matrett som består av trekanta, frityrsteikte porsjonspaiar med grønsaks- eller kjøttfyll, særlig med potet, løk og erter. Retten oppstod trulig i Uttar Pradesh og er no vanlig i India, Pakistan, Burma og nordetter til Uzbekistan. I tillegg kjenner vi han i andre land med indiske eller pakistanske innvandrarmiljø.   Les meir …
Bautahaugen Samlinger, Bergsrud.jpg
Eit stabbur (stav-bur), òg kalla bur, stolpehus og stolpebu, er ei lita bygning som står på stavar av tre eller stabbar av stein i staden för å stå over ein kjellar, på grunnmur eller rett på bakkan. Visse typar toetasjes stabbur blir kalla stabbursloft eller loft mange stader. Primærfunksjonen til eit stabbur er å vara lagerplass för mat (oftast korn- og kjøttmat, men òg frukt nokre plassar), kledor og andre ting ein ikkje vil at mus, rottor og andre dyr skal nå i. Somme plassar brukar ein òg stabbura til overnattingsrom. Stabbur er svært vanlige i nordskandinavisk, samisk, austersjøfinsk og nordvest-russisk kultur, men finst òg blant anna i Valais i Sveits (raccard), i Asturias og Galicia i det nordvestlige Spania (hórreo, panera), i det nordlige Portugal (espigueiro) og blant indianarar i Alaska.   Les meir …
8027cr sukatar.jpg
Ekte sukatar (gjenom fra. succade frå it. succada) er småe terningar av salta, gjæra og kandisert albedo av etróg (søtsitron, Citrus medica). I krigsgenerasjonen blir ofte sukat bruka som tilsetting i kringlor og julekake. I Norge blir sukatar produsert av Freia, som no blir eigd av det multinasjonale selskapet Kraft Foods. Ein billigare, men mindre velsmakande variant av sukat blir laga av graskar i staden för etróg. Det finst fleire olike hypotesar om namnet «sukat», som heter succadeengelsk, sukadenederlandsk og stundom Succade/Sukkade (men oftare Zitronat i moderne tid) på tysk. Ein hypotese er at namnet kjem frå latin succidus. Andre hypotesar er at namnet har opphav i arabisk سكر (/sukkar/, ‘sukker’). Den tredje hypotesen sett namnet i förbindelse med hebraisk סֻכָּה (/sukkā/, ‘hytte’), ettersom frukta etróg, som sukatar blir produsert frå, blir bruka under den jødiske høgtida sukkót (lauvhyttefesten).   Les meir …
Økokasjrút er læra om kva mat som er lovlig og etisk å eta ut frå både halakhá og ut frå eit breidare hensyn til økologi og berekraftig utvikling. Uttrykket økokasjrút vart først teke i bruk av Renewal-rabbinaren Zalman Schachter-Shalomi.   Les meir …

Populære sidor

  1. Langholmen (Aure kommune) (vist 9202 g.)
  2. Kleppfisk (vist 6556 g.)
  3. Honing (vist 6168 g.)
  4. Grip (vist 4766 g.)
  5. Blokkbær (vist 4373 g.)
  6. Cochinilla (vist 4062 g.)
  7. Jødisk mat (vist 4027 g.)
  8. Etróg (vist 3926 g.)
  9. Kasjrút (vist 3684 g.)
  10. Borecas (vist 3480 g.)
  11. Pepparkakor (vist 3466 g.)
  12. Törrfisk (vist 3423 g.)
  13. Ḥaróset (vist 3365 g.)
  14. Fish and chips (vist 3330 g.)
  15. Jødekakor (vist 3306 g.)
  16. Bacalao (vist 3286 g.)
  17. Kvede (vist 3275 g.)
  18. Ephraim Wolff Koritzinsky (1883–1942) (vist 3221 g.)
  19. Blåbær (vist 2942 g.)
  20. Jønnbrød (vist 2808 g.)
  21. Björkasirup (vist 2521 g.)
  22. Torsk (vist 2514 g.)
  23. Blandaball (vist 2466 g.)
  24. Sukat (vist 2440 g.)
  25. Faste i jødedommen (vist 2424 g.)
  26. Hing (vist 2298 g.)
  27. Stabbur (vist 2298 g.)
  28. Boknafisk (vist 1965 g.)
  29. Saltfiskball (vist 1879 g.)
  30. Sildball (vist 1831 g.)
  31. Vaflar (vist 1823 g.)
  32. Marfans syndrom (vist 1738 g.)
  33. Norsk klippfiskmuseum (vist 1664 g.)
  34. Kålrabi (vist 1633 g.)
  35. Solbærgelé (vist 1619 g.)
  36. Økokasjrút (vist 1591 g.)
  37. Matvaror för pesaḥ (vist 1513 g.)
  38. Bimuelos (vist 1412 g.)
  39. Krinalefse (vist 1378 g.)
  40. Flatbrød (vist 1366 g.)
  41. Dansk sandkake (vist 1358 g.)
  42. Krekling (vist 1325 g.)
  43. Lungor (vist 1249 g.)
  44. Birkes (vist 1249 g.)
  45. Rimmón (vist 1231 g.)
  46. Mørlefse (vist 1225 g.)
  47. Sjeḥitá (vist 1222 g.)
  48. Jappe Ippes (vist 1214 g.)
  49. Krydderkake (vist 1204 g.)
  50. Lyr (vist 1184 g.)
  51. Lange (vist 1147 g.)
  52. Eine (vist 1134 g.)
  53. Maṣṣá (vist 1105 g.)
  54. Krumkakor (vist 1101 g.)
  55. Ḥaméṣ (vist 1071 g.)
  56. Veiholmen (vist 1068 g.)
  57. Sømnapné (vist 1030 g.)
  58. Samōsā (vist 1008 g.)
  59. Middagskvil (vist 1006 g.)
  60. Pinnekjøtt (vist 1004 g.)
  61. Nelliktre (vist 993 g.)
  62. Spekesild (vist 975 g.)
  63. Panīr (vist 968 g.)
  64. Kleppfiskbollar (vist 941 g.)
  65. Hale (vist 925 g.)
  66. Springerle (vist 921 g.)
  67. Latkes (vist 878 g.)
  68. Asjkenazisk mat (vist 871 g.)
  69. Dolmas de col (vist 824 g.)
  70. Pakōṛā (vist 797 g.)
  71. Byggrundstykkje (vist 743 g.)
  72. Flekkjekniv (vist 738 g.)
  73. Engelsk formkake (vist 737 g.)
  74. Pālak panīr (vist 735 g.)
  75. Julebrød (vist 725 g.)
  76. Falafel (vist 705 g.)
  77. Solbær (vist 704 g.)
  78. Pescado frito (vist 685 g.)
  79. Challe (vist 682 g.)
  80. Saupsuppe (vist 679 g.)
  81. Sitronkake (vist 665 g.)
  82. Sāg panīr (vist 659 g.)
  83. Matse-brei (vist 648 g.)
  84. Sefardisk mat (vist 635 g.)
  85. Kitnijjót (vist 627 g.)
  86. Ḥammín (vist 622 g.)
  87. Jødiske matretter (vist 621 g.)
  88. Matförskrifter för pesaḥ (vist 615 g.)
  89. Codrero al horno (vist 609 g.)
  90. Kasjérlista (vist 601 g.)
  91. Arroz con leche (vist 600 g.)
  92. Pittá (vist 600 g.)
  93. Bakepulver (vist 590 g.)
  94. Engelske pepparnøtter (vist 578 g.)
  95. Beiglech (vist 576 g.)
  96. Fårikål (vist 573 g.)
  97. Sjoḥét (vist 569 g.)
  98. Tørrsild (vist 569 g.)
  99. Sirupssnippar (vist 560 g.)
  100. Ingefærkjeks (vist 556 g.)
  101. Blintses (vist 550 g.)
  102. Ona (vist 540 g.)
  103. Borsht (vist 527 g.)
  104. Lekkech (vist 509 g.)
  105. Sild i kål (vist 508 g.)
  106. Rogativa (vist 499 g.)
  107. Emfysem (vist 496 g.)
  108. Gefillte fish (vist 491 g.)
  109. Opodeldok (vist 490 g.)
  110. Iskrem (vist 486 g.)
  111. Tropisk aroma (vist 483 g.)
  112. Goldene jouch (vist 480 g.)
  113. Smultringar (vist 471 g.)
  114. Karpás (vist 468 g.)
  115. Batél barób (vist 465 g.)
  116. Farang (vist 460 g.)
  117. Ālū parāṭhā (vist 454 g.)
  118. Marór (vist 454 g.)
  119. Mufletas (vist 451 g.)
  120. Sitronkakor (vist 444 g.)

Alnakka.net blir dreven på frivillig basis. Om du har kunnskapar om musikk- og/eller kulturhistorie, skandinavisk kystkultur, religion/livssyn (inkludert bahá’ítru, buddhisme, islam, jødedom, sikhisme o.a.) eller urfolk og minoritetar (inkl. samar og reisande), og du godtek retningslinjone, så er du velkommen til å laga deg brukarkonto og vara med og skrive.   Les meir ...
Personlige verkty