Alnakka.net:Forsida

Frå Alnakka.net

Gå til: navigering, søk

Alnakka.net er ein nettressurs för kultur og miljø med utgangspunkt i skandinavisk kystkultur i vidaste meining, inkludert minoritetskulturar og kulturmøte. Sjølve ordet alnakka eller almanakk vart utbreidd i Europa gjenom boka Kitāb al-manākh, som vart författa på 1200-talet av den marokkanske matematikaren og astronomen Ibn al-Banna al-Marrakushi. Så langt har Alnakka.net 2 119 artiklar og 6 043 bilde og andre mediafiler, og fleire er på veg. Du finn tilfeldige smakebitar frå artiklane her på forsida kvar dag.


tid • stad • skulefag • ymse


<< april >>
søn mån tis ons tor fre lau
12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930
2014

I dag er det søndag den 20. april 2014. I jødedommen er det 7. dag av pesaḥ (páscua de las cenceñas). 8. dag av pesaḥ begynner ved solnergang.  


Populære sidor

  1. Geirfugl (vist 47071 g.)
  2. Portugisarjødar (vist 28388 g.)
  3. Kristiansund kommune (vist 16154 g.)
  4. Jødedom (vist 14310 g.)
  5. Pitesamisk (vist 13202 g.)
  6. Islām (vist 8263 g.)
  7. Arnold Dalen: «Den trønderske lina i norsk målreising» (vist 7417 g.)
  8. Romsdaling (vist 6143 g.)
  9. Geitbåt (vist 6096 g.)
  10. Rein (vist 6081 g.)
  11. Det osmanske riket (vist 5852 g.)
  12. Hoggorm (vist 5331 g.)
  13. Glückstadt (vist 5229 g.)
  14. Trondheim kommune (vist 5105 g.)
  15. Langholmen (Aure kommune) (vist 4739 g.)
  16. David Aaron de Sola (vist 4653 g.)
  17. Pitesamisk–lulesamisk–norsk ordliste (vist 4626 g.)
  18. Albrecht Dürer (vist 4560 g.)
  19. Fuglsnes (vist 4491 g.)
  20. Rev (vist 4449 g.)
  21. Island (vist 4366 g.)
  22. Rekonstruksjonistisk jødedom (vist 4356 g.)
  23. Harar (vist 4269 g.)
  24. Sikhisme (vist 4229 g.)
  25. Stavkirkje (vist 4206 g.)
  26. Synagogen i Bergstien i Oslo (vist 4172 g.)
  27. Buddhisme (vist 4101 g.)
  28. Herjeådalen (vist 3918 g.)
  29. Jødar (vist 3891 g.)
  30. Ḥasidisk jødedom (vist 3878 g.)
  31. Austrått (vist 3686 g.)
  32. Baruch Spinoza (vist 3643 g.)
  33. Bhangṛā (vist 3613 g.)
  34. Sau (vist 3603 g.)
  35. Synagogen i Arkitekt Christies gate i Trondheim (vist 3427 g.)
  36. Esnoga (vist 3368 g.)
  37. Gaupe (vist 3318 g.)
  38. Gurmukhī (vist 3289 g.)
  39. Ḥanukká (vist 3250 g.)
  40. Tenákh (vist 3169 g.)
  41. Norsk-engelsk temaordliste (vist 3132 g.)
  42. Honing (vist 3129 g.)
  43. Kleppfisk (vist 3123 g.)
  44. Samar (vist 3074 g.)
  45. Soay-sau (vist 3040 g.)
  46. Der Türkische Tempel (vist 2990 g.)
  47. Harr (vist 2951 g.)
  48. Ishac Aboab da Fonseca (vist 2925 g.)
  49. Ovadia Yosef (vist 2912 g.)
  50. Samuel Jessurun de Mesquita (vist 2865 g.)
  51. Midt-Norge (vist 2848 g.)
  52. Grå trøndersau (vist 2837 g.)
  53. Birkàt hammazón (vist 2800 g.)
  54. Pipeharar (vist 2791 g.)
  55. Hinduisme (vist 2790 g.)
  56. Pitesamar (vist 2789 g.)
  57. Nordmør (vist 2782 g.)
  58. Aasmund Olavsson Vinje: «Våren» (vist 2767 g.)
  59. Sefardím (vist 2693 g.)
  60. Pesaḥ (vist 2688 g.)
  61. Skogssamar (vist 2677 g.)
  62. Gurū Nānak Dēv (vist 2655 g.)
  63. Krystallsoda (vist 2630 g.)
  64. Garnbinding (vist 2622 g.)
  65. Den helige Birgittas kapell (Tustna) (vist 2617 g.)
  66. Bryggje (vist 2615 g.)
  67. Runebomme (vist 2607 g.)
  68. Lungeemfysem (vist 2596 g.)
  69. Oktant (vist 2576 g.)
  70. Tefillín (vist 2550 g.)
  71. Thomas Tellefsen (vist 2511 g.)
  72. Tallét (vist 2511 g.)
  73. Ekhá (vist 2495 g.)
  74. Sefer (vist 2460 g.)
  75. Jødisk mat (vist 2418 g.)
  76. Barokkomponistar (vist 2412 g.)
  77. Nymaurisk arkitektur (vist 2388 g.)
  78. Hebraisk (vist 2317 g.)
  79. Etróg (vist 2304 g.)
  80. Central Jam-e-Mosque, World Islamic Mission (vist 2291 g.)
  81. Aḥmadiyyā (vist 2276 g.)
  82. Indisk mat (vist 2253 g.)
  83. Reinost (vist 2240 g.)
  84. Cochinilla (vist 2238 g.)
  85. Norge (vist 2238 g.)
  86. Blokkbær (vist 2230 g.)
  87. Megillàt Estér (vist 2229 g.)
  88. Portugisarjødiske tengamím (vist 2220 g.)
  89. Jul (vist 2200 g.)
  90. Lysing (vist 2192 g.)
  91. Edøy gamle kirkje (vist 2189 g.)
  92. Sjabungót (vist 2173 g.)
  93. Georg Friedrich Händel (vist 2157 g.)
  94. Afroasiatiske språk (vist 2141 g.)
  95. Alfa 1-antitrypsinmangel (vist 2128 g.)
  96. Draft (vist 2128 g.)
  97. David Nieto (vist 2104 g.)
  98. Jødisk förnyelse (vist 2079 g.)
  99. Israel (vist 2072 g.)
  100. Bleikvassli Gruber (vist 2060 g.)


Pekarar

Wikipedia: nynorsk • bokmål • svensk • dansk • færøysk • islandsk • nordsamisk • finsk • jiddisch • plattysk • djudeospanjol • kastiljansk • portugisisk • hebraisk

Andre: Digitaltfortalt.no • Farmasihistorie.com • Heimskringla.no • Historier.no • Kunsthistorie.com • Lokalhistoriewiki.no

Siste

Frode Fjellheim.jpg
Frode Fjellheim (fødd i Mosjøen 27. august 1959) er ein sørsamisk musikar (piano og synthesizer) og vokalist (joik), utdana ved Trøndelag Musikkonservatorium (198084) og busett i Trondheim der han har vore frilansmusikar og komponist, bl.a. i oppsetningar ved Trøndelag Teater, med Rikskonsertane. Han har skreve bestillingsverk til bl.a. Festspela i Nord-Norge (2000) og Telemarkfestivalen (Sørsamer rundt Hardangervidda med bl.a. Transjoik, 2003), og Vinterfestvekka i Narvik (Àhkunjárga eller Tøtta sitt ness, 2006)   Les meir …
Tz 019 Ki eshmera shabat.png
Sjabbát (hebr. שַׁבָּת šabbāt) eller sabbat (gjenom gresk σαββάτων), òg kalla sabbá (frå eldre sefardisk hebraisk uttale [sa'ba:ð]) og sjabbes (frå jid. שַׁבּת, shabbes), er namnet på den sjuande dagen i den jødiske vekkå. Sjabbáten, som begynner ved solnergangfredagskvelden og varer til etter solnergang på laurdagskvelden, er den jødiske kviledagen. I det her tidsrommet er det etter halakhá, eller jødisk religiøs lov, ikkje lov å gjera opp eld, koke nye matretter, reise utanom bygda/byen der ein var ved solnergang på fredagskvelden, drive handel eller utføre noko slags handarbeid eller handverk.   Les meir …
Mech 06.jpg
Pearykaribu (Rangifer tarandus pearyi), eng. Peary Caribou, er den minste underarten av dei nordamerikanske karibuane og lever på dei høgarktiske øyane lengst nord i Nunavut og Northwest Territories. Pearykaribuen er den minste av dei nordamerikanske reinane: Vaksne simlor har ei snittvekt på 60 kg og snittlengd på 1,4 m, og vaksne oksar har ei snittvekt på 110 kg og snittlengd på 1,7 m. Pelsen er på lag skifergrå om somrane og nærmast kvit om vinteren. Karakteristiske drag som dei deler med svalbardreinen er den korte mulen og dei korte føterne. I 1961 fanst det over 40 000 pearykaribuar, men i 2009 var bestanden nere i kring 700 dyr. Hovudgrunnen til den dramatiske nergangen er trulig dei milde vintrane med mykje smelting og frysing, slik at beita låser seg.   Les meir …
Tz 041a Bircat cohanim.png
Birkàt sjalóm er den tredje og siste berakháen i berakhót aḥaronót og den siste berakháen i heile ngamidáen (den ståande bøna). Nesiàt kappájim er den formelle framseiinga av Birkàt kohaním i esnogaen. Sim sjalóm (hebr. שִׂים שָׁלוֹם, ‘gjev fred’ (ordrett: ‘sett fred’) er den andre halvdelen av birkàt kóhaním i den formelle gudstjenesta.   Les meir …
Edeyfjorden (NASA WW) med namn.png
Edøyfjorden er den delen av Trondheimsleia som ligg mellom Tustna, Solskjelsøya, Stabblandet, Ertvågsøya, Grisvågøya og Lesundøya mot fastlandet og Edøya og dei andre øyane og holmane innom Smøla mot havet.   Les meir …

Religion og livssyn

Jangakób Kuli eller Iahacob Culi (יעקב כולי), òg kalla Jangakób Ḥuli (יעקב חולי) (f. 1689 i Istanbul) var ein sefardisk ḥakhám som er mest kjent som initiativtakar til og författar av første bandet av Mengám longéz — ein mangebands encyklopedisk kommentar til Tenákh. Jangakób Kuli dødde den 9. august 1732 i Istanbul.   Les meir …
Det finst kring 20 sikh-familiar på Island. Den første var, så vidt vi veit, Manjit Singh. Han byta namn til Ari Singh ettersom ein lyt ha islandsk förenamn för å kunna bli islandsk statsborgar. Sidan 2000-åra har sikhane på Island arbeidd för å få bygd ein eigen gurduārā.   Les meir …
Bahá’u’lláh (f. 12. november 1817; d. 29. mai 1892) var grunnleggaren av bahá’ítrua. Det opprinnelige namnet hans var Mirza Husayn-Ali Núri, men han tok det arabiske namnet Bahá’u’lláh som betyder ‘Guds herligheit’. I bahá’ítrua blir Bahá’u’lláh rekna för å vara Guds bodberar för menneska i dag. Mirza Husayn-Ali Núri var fødd i Tehrān (Teheran) i Iran. Han var ein tilhengar av Báben, som grunnla religionen babisme. Ei av læresetningane i religionen var at «han som Gud skal vise fram» skal föreine alle menneske og religionar. I 1863 i Bagdad openberra Bahá’u’lláh seg som den utvelte, som babismen, og etter hans syn alle andre tidligare religionar, hade lova. Han skreiv brev til kongar og presidentar og förmana dem om å legge bort konfliktar og oeinigheit og minske skattebyrda för dei fattige. Han bad dem komma ihop til ein stor konferanse för å legge grunnlaget for «den störste freden».   Les meir …
Moskeen i Aakebergvn i Oslo 1995.jpg
Islām er ein av verdsreligionane. Han har utspring i Arabia og har mykje av læra si til felles med jødedommen og kristendommen. Islām er såleis rekna som ein av de abrahamittiske religionane. Han er den nest störste religionen i Norge. Tilhengarar av islām, kjent som muslimar, trur at Gud, eller (på arabisk) Allāh openberra seg för menneska gjenom Muḥammad og andre profetar, inkludert Adám, Nóaḥ, Ibrahim (Abrahám), Musa (Mosjé) og Jesus. Muslimar trur at Muḥammad var den siste av profetane og at bodskapen han bar vidare til menneska vil vara til qijamah, dommedag. I islandske annalar står det at det kom sendebod frå den muslimske sultanen i Tunis til Norge i 1260-åra, etter at kong Håkon Håkonsson tidligare hade sendt sine sendebod til sultanen med rike gåvor. Det er ikkje orimelig å tru at det har komme muslimar til Norge før detta òg. Men merkbare antal muslimar som bur i Norge har det ikkje vore før etter andre verdskrigen.   Les meir …
Floekirkja.jpg
Fløan kirkje var ei mellomalderkirkje som låg på FløanSkatval i Stjørdalen, kring 12 km nordvest för novarande Stjørdal sentrum. Kirkja er dendrokronologisk datert til 1420. Første gongen ho er nemnt i skriftlige kjeldor er i Aslak Bolts jordebok frå 1432. I 1589 vart kirkja formelt nerlagt, og frå den tida sokna Fløan til Skatval kirkje. I tida fram mot midten av 1800-talet stod kirkja stort sétt obruka, og i 1851 reiv den davarande gardbrukaren på Fløan Mellom ner kirkja för å bruke tømmeret til låven sin. Fløan kirkje var bygd av lafta tømmer og var ei av dei få mellomalderkirkjone i Skandinavia som vart bygd med sinknov.   Les meir …

Biologi

Bieszczady Flora.jpg
Blåbær (Vaccinium myrtillus) er ein dvergbusk som tilhører lyngfamilien. Blåbærlyng blir 10–50 cm høgt. Det har grøne, kantote greiner som blir brunaktige og vedote etterkvart, med tynne, elliptiske, takkote, lysegrøne blad som blir felt om hausten. Om våren får lynget grønkvite til raudlige, krukkeforma blomstrar. Dei her blomstrane utviklar seg vidare til saftige bær som varierer i farge frå mörkeblåe til svarte bær på den eine sida til kvitaktig blåe bær på den andre. Bæra er tradisjonelt ettertrakta til safting og sylting, og ho var ei viktig råvare i matauken i Skandinavia i tidligare tider. Næringsverdien var lenge rekna som moderat, men nyare forsking har vist at bæra er svært rik på antioksidantar.   Les meir …
Tipula paludosa.jpg
Myhank (lat. Tipulidae) (nyn./bm. myhank, dial. mygghank, mehank, mohank o.a.), òg kalla stankelbein (nyn./bm. stankelbein, bm./da. stankelben) er ei gruppe store og tynne insekt med lange bein og karakteristisk lang snute. Dei er dei störste dyra i gruppa myggar og er utbreidd over store deler av verda. Dei blir rekna som ein av dei mest primitive familiane innaför tovengene, men myhankane med sine kring 10 500 skildra artar er likevel blant dei störste og mest suksessfulle delgruppone. I Norge er det kjent 93 artar.   Les meir …
0823 geiter ryddar gravfeltet v Hakadal krk.jpg
Norsk mjølkgeit (bm./nyn. n. mjølkegeit, bm. n. melkegeit, n. melkegjet; sv. norsk mjölkget; da. norsk mælkeged) er ein nyare samlerase för dei tidligare norske mjølkgeitrasane. Opphavsrasane var først og fremst telemarksgeit (finbygd, kvit, oftast kolla), dølageit, vestlandsgeit og nordlandsgeit, og i tillegg noko innslag av saanengeit. Rasane vart ikkje offisielt ihopslegen före tidlig i 1990-åra, og den norske mjølkgeita varierer enno mykje i størrelse og utsjånad. Både bukkane og geiterne kan vara horna eller kolla.   Les meir …
Johan Turi Kloevraid.png
Ein raide (sørsam. raajroe, *raajda; pites., rájjdo, lules. rájddo, n.sam. ráidu, skoltes. räidd) er ei rekkje av ihopbundne reinar med pulkar, sledar og/eller kløvlast.   Les meir …
STN Cow.jpg
Sidot trønderfe og nordlandsfe (nyn. sidut t.; nyn./bm. sidet t., sidete t.; ofte förkorta til STN), ofte kalla rørosfe, er ein svartsidot og kollot, mellomstor storferase frå Midt- og Nord-Norge med offisielt avgrensa opphav i Sør-Trøndelag, Nord-Trøndelag fylke og Nordland. Det tilsvarande tradisjonelle svartsidote og kollote storfeet på Nordmør vart derimot — av amts- og fylkesadministrative grunnar? — definert inn under vestlandsk fjordfe da rasane vart definert mot slutten av 1800-talet og utover 1900-talet. I Norrland i Sverige finst òg liknande dyr, som der blir kalla fjällkor eller svensk fjällras.   Les meir …

Kystkultur

Klippfisk.jpg
Kleppfisk (bm. klippfisk, sv. klippfisk/kabeljo, da. klipfisk) er salta og törka fisk av torskefamilien. Det mest tradisjonelle fiskeslaget er torsk, men hyse (kolje), lange, brosme og sei blir òg bruka. Kleppfisk er eit langt meir föredla produkt enn törrfisk: Törrfisken er ikkje salta og blir hengt på hjell til törking; medan kleppfisken er gjenomsalta, flattörka og pressa fisk. Tradisjonelt har kleppfisken vorte törka på kleppar (reinflekte svaberg), men i nyare tid har det vorte vanligare å törke kleppfisken i innadörs törkeanlegg.   Les meir …
6310 lyrodd.jpg
Ein lyrodd (norr. hlýr (‘baug’) + odd), òg kalla hyrodd i Hemne,[1] nyrodd i Åfjorden[2] og ljørodd ein del plassar i Nord-Norge, er eit bordkne som danar ein runda overgang mellom ripa og stamnen på geitbåtar og nordlandsbåtar. I eldre tid har lyroddar vore vanlige på fleire andre tradisjonelle båttypar i Norge òg.   Les meir …
Seglande nordlandsbaatar.jpg
Nordlandsbåt viser til opne båtar av ymse størrelsar som tradisjonelt har vorte bygd i Nordland og Troms. Ein nordlandsbåt av ny type (etter begynnelsen av 1800-talet) har rette og høge stamnar som står mesta vinkelrett på kjølen og langt, lett, slankt skrog. Nordlandsbåtane er klinkbygde og har både årar og råsegl.   Les meir …
Snedbetning,faering.jpg
Nordvestlandsbåtar, som snarare burde bli kalla midtnorske båtar etter det historiske utbreidingsområdet, er de opne, oftast spissgatta, ro- og seglbåttypane frå Møre og Romsdal fylke, og tidligare òg Sør-Trøndelag og Nord-Trøndelag. Nordvestlandsbåtane er kjennetekna ved fyldig framstamn, smekker atterstamn, og ofte éin eller fleire ekstra bordgangar mot framstamnen. De fleste nordvestlandsbåtane har vore rigga med lårsegl. Det finst to hovudtypar av nordvestlandsbåtar: sunnmørsbåten og geitbåten.   Les meir …
Magdalena og de tvende Doetre Krsund.jpg
Ein slupp er ei lita seglskute, oftast med éi todelt master med gaffelsegl og tre forsegl. Han har permanent baugspryd eller klyverbom. Sluppen vart i store trekk bygd og rigga som ein kutter, men var oftast mindre enn kutterane.   Les meir …

Musikk

Frode Fjellheim.jpg
Frode Fjellheim (fødd i Mosjøen 27. august 1959) er ein sørsamisk musikar (piano og synthesizer) og vokalist (joik), utdana ved Trøndelag Musikkonservatorium (198084) og busett i Trondheim der han har vore frilansmusikar og komponist, bl.a. i oppsetningar ved Trøndelag Teater, med Rikskonsertane. Han har skreve bestillingsverk til bl.a. Festspela i Nord-Norge (2000) og Telemarkfestivalen (Sørsamer rundt Hardangervidda med bl.a. Transjoik, 2003), og Vinterfestvekka i Narvik (Àhkunjárga eller Tøtta sitt ness, 2006)   Les meir …
WP Johan Daniel Berlin.jpg
Johan Daniel Berlin (17141787) var ein komponist, organist og bymusikar i Trondheim. Berlin vart fødd den 12. mai 1714 i den prøyssiske byen Memel, i det novarande Litauen. Han reiste til København i 1730 og lærte med bymusikaren Andreas Berg de neste sju åra. Frå 1737 til 1767 var han bymusikar (stadsmusikant) i Trondheim. Berlin var òg organist i Nidarosdomen (1741–1787) og Vår Frue kirkje i Trondheim (1752–1761).   Les meir …
Lavleen Kaur.jpg
Lavleen Kaur (f. 1976) er ein samfunnsvitar og scenekunstnar frå Oslo. Ho vaks opp i det norske sikh-miljøet som dotter ått eit ektepar som kom til Norge frå India tidlig i 1970-åra. I tillegg til hovudfaget i kriminologi frå Universitetet i Oslo har ho ein grad i klassisk indisk dans frå London.   Les meir …
Surabahar 2.jpg
Ein surbahār (hindī सुर बहार, urdū سربہار, /sur bahār/) eller bass-sitār er eit klimpreinstrument med åtte overstrenger og 15–17 understrenger som blir bruka i nordindisk klassisk musikk. Instrumentet blir spela med mizrāb (मिज़राब, fingerplekter) og liknar på sitār, men er vanligvis stemt kring ein kvart til ein oktav djupare. Surbahāren er over 130 cm lang og har eit tørka graskar som ekstra resonator øvst på halsen. Halsen er laga av edeltre (enten Cedrela tuna eller teak) og har svært lange og høge tverrband som gjer glissandoar på opptil ein oktav mulig med å dra strengen innaför samma grepet.   Les meir …
Taus.jpg
Ein tāūs (pandjābī ਤਾਊਸ) er eit indisk strykeinstrument på størrelse med ein cello og med 28–30 strenger, inkludert resonansstrengene. Etter sikhtradisjonen skal instrumentet ha vorte oppfunne av gurū Hari Gōbindh, den sjette av dei ti sikh-gurūane. Ordet tāūs er farsī för ‘påfugl’, og resonanskassen på tāūsen er faktisk forma som ein påfuglkropp. Den lange instrumenthalsen svarar til halefjørene på påfuglen.   Les meir …

Mat

Fishandchips.jpg
Fish and chips eller fish ’n’ chips (ofte kalla fishan i Kristiansund), eller deigdyppa og frityrkokt fisk med frityrkokt potet, er ein populær gatekjøkenmattype av engelsk opphav og med irske og portugisarjødiske røter. Utom England er fish and chips populær elles på Dei britiske øyane, i Australia, på New Zealand, i Canada og i nokre kystbyar i Nederland og Norge. I seinare år har òg fish and chips begynt å bli svært vanlig i USA og mange andre plassar.   Les meir …
Koeh-061.jpg
Hing (Ferula assa-foetida) eller dyvelsdrek (frå lågty. Düwelsdreck) er ein plante i Ferula-slekta som opprinnelig kjem frå Iran. Heile den råe planten har ei intens, obehagelig lukt og smak, men hing som blir bruka som krydder og gjenomkoka eller steikt gjev ein mild og avrunda, noko purre-aktig smak. Hing har ein antimikrobiell og antiviral effekt, og både i folkemedisin og skulemedisin blir hing særlig bruka mot problem med fördøyelsen. I folkemedisin blir dessutan hing bruka mot akutte og kroniske problem med luftvegane, inkludert förkjølelse og influensa.   Les meir …
Milnbrygga Kristiansund.jpg
Norsk klippfiskmuseum ligg i Kristiansund og er etablert som ein del av Nordmøre Museum. Museet held til i Milnbrygga, ei autentisk kleppfiskbryggje frå midt på 1700-talet. Museet viser kossen kleppfiskproduksjonen har gått för seg i Norge gjenom meir enn 250 år. Til bryggja hører kleppfiskberg og vaskeplass för fisk. Anlegget ligg sentralt ved hamna, midt i bybildet i Kristiansund. Kvart år blir det arrangert bacalaofestival der, der firma og kleppfiskentusiastar konkurrerer om å laga den beste bacalaoen. På norsk blir ordet bacalao bruka om ein gryterett av kleppfisk.   Les meir …

Språk

Eilert Moe (18791936) var ein lærar, dialektforskar og målmann frå Rindal kommuneNordmør. Eilert Pedersen Moe vart fødd fredag 3. januar 1879 og døpt i Rindal kirkje søndag 2. februar samma året som son ått skulelærar Peder Magnussen Moe (f. 1854), som opprinnelig var frå Stjørdalen), og Marit Evensdtr., f. Onsøyen, som opprinnelig kom frå Buvika i Skaun kommune. Eilert utdana seg til lærar ved Tromsø seminar og tok deretter skulepostar i Soknedalen og Meldalen före han fikk lærarpost i Romundstad krets i Rindal kommune, der han vart varande resten av livet.   Les meir …
Jevanisk, òg kalla jødegresk, er ein gresk dialekt som tradisjonelt har vorte tala og skreven av romaniotes. Dialekten har opphav i koiné (Ελληνική Κοινή) med hebraiske innslag og har tradisjonelt vorte skreven med ein variant av hebraisk skrift. Dialekten er no utdøydd som morsmål.   Les meir …
Orden de las bendiciones Hilhoth Sehita 042 (crop).jpg
Ladino er namnet på ei språkform som er bruka i ordrette omsettingar av religiøse tekster frå hebraisk og arameisk til kastiljansk (spansk) eller djudíospanjol (jødespansk). Karakteristisk för ladino er at kvart ord blir omsett direkte, og at setningsstrukturen dermed fölgjer den hebraiske eller arameiske originalen. Dessutan blir det ofte bruka lånord, eller endatil heile lånte frasar, frå hebraisk og arameisk i teksten. Verbet för sjølve omsettingsprosessen på både kastiljansk (spansk) og djudeospanjol er ladinar.   Les meir …
Lulesamisk (julevsámegiella) er eit samisk språk som ligg geografisk og språklig mellom nordsamisk i nordaust og pitesamisk i sørvest. Språket blir tradisjonelt tala blant lulesamar i Nord-Salten (særlig Sørfold, Hamarøy og Tysfjord kommunar) i Nordland fylke så vel som i sørlige Gällivare, i Jokkmokk og i deler av Arjeplog kommunar i Norrbottens län. Tysfjord kommune (Divtasvuona suohkan), som utgjer kjerneområdet för lulesamisk språk i Norge, vart innlemma i Sametingets språkforvaltningsområde den 1. januar 2006, og lulesamisk og norsk er likestilte språk i kommunen.   Les meir …
Norsk Allkunnebok er eit 10-bands nynorsk leksikon som vart utgjeve på Fonna Forlag i tida frå 1948 til 1966. I tillegg kom det ut eit eige atlasband. Redaktør för verket var Arnulv Sudmann. I redaksjonen elles satt Peder Galdal, Sivert Langholm, Kåre Tveito, Ragnar Øvrelid og Jostein Øvrelid. I alt bidrog kring 350 medarbeidarar med artiklar til allkunneboka. Norsk Allkunnebok var det første norske leksikonet som vart utgjeve med signerte artiklar, der författaren står til ansvar för opplysningane.   Les meir …
Rodi er eit språk som tradisjonelt har vore bruka av den undergruppa av romanifolket som tradisjonelt er basert langs kysten av Norge (småvandriar, fantar) og som ofte reiser hovudsaklig relativt lokalt. Rodi har ikkje så mange fellestrekk med romanés som det austlandske og vestsvenske rommani har, men viser til gjengjeld meir slektskap med jenisch — som da òg har vore föreslege som det språklige opphavet ått rodi.   Les meir …

Personar

Hans Ross by L Szacinski.png
Hans Ross (18331914) var ein teolog, ordboksredaktør, målmann og statsstipendiat frå Mandal. Hans Matthias Elisæus Ross vart fødd søndag den 14. april 1833 i Holum i Mandal. Han var presteson og vart student i 1849, etter å ha vore elev av blant andre lektor Ole Kristian Thistedahl ved Kristiansand katedralskole. I 1852 vart han cand.theol. Han arbeidde deretter som lærarvikar, studerte tysk i Tyskland 1856–57, engelsk i England 1859–60 og underviste i språk ved skular i Christiania. Etter sitt første møte med Ivar Aasen i 1857, fann Ross livsoppgåva si i å vidareføre og utvide Aasen sitt ordboksverk.   Les meir …
Sjem Tob ben Joséf Falaquera (ca 1225–ca 1295) var ein sefardisk diktar, omsettar og förmidlande filosof i den nyplatonske skulen. Sjem Tob ben Joséf Falaquera vart fødd i Provence eller Nord-Spania kring 1225. Han dødde trulig ca 1295. Generelt var han, i pakt med sitt eige mål, meir ein förmidlar enn ein nyskapar, og han omsette fleire nyplatonske tekstar. I dei to verka Resjít ḥokhmá (‘Visdommens begynnelse’) og Séfer Hammebakkésj (‘Den søkjandes bok’) tek han blant anna för seg musikk. I Resjít ḥokhmá tek han för seg klassifikasjon av greiner av musikken.   Les meir …
Martini bologna mozart 1777.jpg
Wolfgang Amadeus Mozart (17561791) var ein klassisistisk komponist og pianist frå Austerrike. Han er kjent som vidunderbarn og komponist av mange olike musikkstykke i klassisistisk stil. Han skreiv nån av høgdepunkta innaför opera, symfoniar, instrumentkonsertar og kor-, piano- og kammermusikk. Mozart var fødd den 27. januar 1756 i Salzburg, i det sjølvstendige erkebispedømmet Salzburg, og vart døpt Johannes Chrysostomus Wolfgangus Teophilus (Gottlieb) Mozart dagen etter at han vart fødd. Mora var Anna Maria Pertl Mozart, og faren var Leopold Mozart, ein ledande europeisk musikkpedagog. Leopold tok til å undervise sonen i klaver- og seinare fiolinspel frå han viste musikalsk talent som treåring.   Les meir …

Personlige verkty