Alnakka.net:Forsida

Frå Alnakka.net

Gå til: navigering, søk

Alnakka.net er ein nettressurs för kultur og miljø med utgangspunkt i skandinavisk kystkultur i vidaste meining, inkludert minoritetskulturar og kulturmøte. Sjølve ordet alnakka eller almanakk vart utbreidd i Europa gjenom boka Kitāb al-manākh, som vart författa på 1200-talet av den marokkanske matematikaren og astronomen Ibn al-Banna al-Marrakushi. Så langt har Alnakka.net 2 119 artiklar og 6 048 bilde og andre mediafiler, og fleire er på veg. Du finn tilfeldige smakebitar frå artiklane her på forsida kvar dag.


tid • stad • skulefag • ymse


<< juli >>
søn mån tis ons tor fre lau
12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031
2014

I dag er det onsdag den 30. juli 2014.


Populære sidor

  1. Geirfugl (vist 53756 g.)
  2. Portugisarjødar (vist 32816 g.)
  3. Kristiansund kommune (vist 18296 g.)
  4. Jødedom (vist 16265 g.)
  5. Pitesamisk (vist 14845 g.)
  6. Islām (vist 9235 g.)
  7. Arnold Dalen: «Den trønderske lina i norsk målreising» (vist 9155 g.)
  8. Rein (vist 7031 g.)
  9. Geitbåt (vist 6944 g.)
  10. Romsdaling (vist 6795 g.)
  11. Det osmanske riket (vist 6684 g.)
  12. Glückstadt (vist 6151 g.)
  13. David Aaron de Sola (vist 5696 g.)
  14. Hoggorm (vist 5642 g.)
  15. Fuglsnes (vist 5514 g.)
  16. Trondheim kommune (vist 5443 g.)
  17. Albrecht Dürer (vist 5371 g.)
  18. Island (vist 5097 g.)
  19. Langholmen (Aure kommune) (vist 5016 g.)
  20. Pitesamisk–lulesamisk–norsk ordliste (vist 4827 g.)
  21. Rekonstruksjonistisk jødedom (vist 4792 g.)
  22. Rev (vist 4778 g.)
  23. Baruch Spinoza (vist 4533 g.)
  24. Harar (vist 4532 g.)
  25. Herjeådalen (vist 4488 g.)
  26. Stavkirkje (vist 4452 g.)
  27. Sikhisme (vist 4443 g.)
  28. Synagogen i Bergstien i Oslo (vist 4423 g.)
  29. Buddhisme (vist 4378 g.)
  30. Austrått (vist 4341 g.)
  31. Ḥasidisk jødedom (vist 4197 g.)
  32. Jødar (vist 4191 g.)
  33. Bhangṛā (vist 4073 g.)
  34. Der Türkische Tempel (vist 3998 g.)
  35. Sau (vist 3873 g.)
  36. Ishac Aboab da Fonseca (vist 3770 g.)
  37. Esnoga (vist 3668 g.)
  38. Gurmukhī (vist 3570 g.)
  39. Synagogen i Arkitekt Christies gate i Trondheim (vist 3562 g.)
  40. Ḥanukká (vist 3556 g.)
  41. Gaupe (vist 3528 g.)
  42. Lysing (vist 3493 g.)
  43. Soay-sau (vist 3399 g.)
  44. Norsk-engelsk temaordliste (vist 3362 g.)
  45. Kleppfisk (vist 3309 g.)
  46. Ovadia Yosef (vist 3274 g.)
  47. Tenákh (vist 3267 g.)
  48. Harr (vist 3255 g.)
  49. Honing (vist 3238 g.)
  50. Samar (vist 3192 g.)
  51. Ekhá (vist 3190 g.)
  52. Aasmund Olavsson Vinje: «Våren» (vist 3166 g.)
  53. Den helige Birgittas kapell (Tustna) (vist 3128 g.)
  54. Birkàt hammazón (vist 3125 g.)
  55. Grå trøndersau (vist 3027 g.)
  56. Midt-Norge (vist 3010 g.)
  57. Hinduisme (vist 3003 g.)
  58. Nordmør (vist 2993 g.)
  59. Pipeharar (vist 2979 g.)
  60. Samuel Jessurun de Mesquita (vist 2944 g.)
  61. Pitesamar (vist 2936 g.)
  62. Pesaḥ (vist 2923 g.)
  63. Barokkomponistar (vist 2903 g.)
  64. Gurū Nānak Dēv (vist 2887 g.)
  65. Barokkfiolin (vist 2880 g.)
  66. Bryggje (vist 2876 g.)
  67. Skogssamar (vist 2864 g.)
  68. Oktant (vist 2862 g.)
  69. Sefardím (vist 2844 g.)
  70. Runebomme (vist 2837 g.)
  71. Garnbinding (vist 2822 g.)
  72. Lungeemfysem (vist 2778 g.)
  73. Krystallsoda (vist 2755 g.)
  74. Tefillín (vist 2671 g.)
  75. Thomas Tellefsen (vist 2637 g.)
  76. Tallét (vist 2632 g.)
  77. Afroasiatiske språk (vist 2600 g.)
  78. Sefer (vist 2576 g.)
  79. Jødisk mat (vist 2560 g.)
  80. Aḥmadiyyā (vist 2544 g.)
  81. Central Jam-e-Mosque, World Islamic Mission (vist 2542 g.)
  82. Etróg (vist 2529 g.)
  83. Hebraisk (vist 2520 g.)
  84. Cochinilla (vist 2507 g.)
  85. Nymaurisk arkitektur (vist 2507 g.)
  86. Jul (vist 2505 g.)
  87. Norge (vist 2448 g.)
  88. Alfa 1-antitrypsinmangel (vist 2431 g.)
  89. Portugisarjødiske tengamím (vist 2430 g.)
  90. Megillàt Estér (vist 2428 g.)
  91. Blokkbær (vist 2419 g.)
  92. Edøy gamle kirkje (vist 2394 g.)
  93. Indisk mat (vist 2368 g.)
  94. Reinost (vist 2365 g.)
  95. Charles-Valentin Alkan (vist 2360 g.)
  96. Georg Friedrich Händel (vist 2349 g.)
  97. Israel (vist 2340 g.)
  98. Draft (vist 2335 g.)
  99. Sjabungót (vist 2269 g.)
  100. Jødisk förnyelse (vist 2255 g.)


Pekarar

Wikipedia: nynorsk • bokmål • svensk • dansk • færøysk • islandsk • nordsamisk • finsk • jiddisch • plattysk • djudeospanjol • kastiljansk • portugisisk • hebraisk

Andre: Digitaltfortalt.no • Farmasihistorie.com • Heimskringla.no • Historier.no • Kunsthistorie.com • Lokalhistoriewiki.no

Siste

Sika Deer, Nara Park 01.jpg
Sikahjort (Cervus nippon) er ein hjortart som hører heime i Aust-Asia. Namnet sikahjort kjem frå japansk 鹿 (shika), som betyder 'hjort'. Sikahjorten skil seg ut frå den europeiske hjorten ved at han er mindre; ved at han har smalare og meir opprett gevir; og ved at vaksne dyr beheld kalvprikkane i pelsen som vaksne. Han er nært nok i slekt med europeisk, sentralasiatisk og nordamerikansk hjort til at han kan hybridisere med dem. I nyare tid har sikahjorten vorte innført til Australia og New Zealand; til USA og Canada i Nord-Amerika; til Marokko i Nord-Afrika; og til mange land i Europa. Sikahjorten vart innført til Danmark kring 1900 og utsleppt på Svenstrup gods. I dag finst det nån få hundre förvilla sikahjortar i Danmark — først og fremst langs austkysten av Jylland.   Les meir …
Frode Fjellheim.jpg
Frode Fjellheim (fødd i Mosjøen 27. august 1959) er ein sørsamisk musikar (piano og synthesizer) og vokalist (joik), utdana ved Trøndelag Musikkonservatorium (198084) og busett i Trondheim der han har vore frilansmusikar og komponist, bl.a. i oppsetningar ved Trøndelag Teater, med Rikskonsertane. Han har skreve bestillingsverk til bl.a. Festspela i Nord-Norge (2000) og Telemarkfestivalen (Sørsamer rundt Hardangervidda med bl.a. Transjoik, 2003), og Vinterfestvekka i Narvik (Àhkunjárga eller Tøtta sitt ness, 2006)   Les meir …
Tz 019 Ki eshmera shabat.png
Sjabbát (hebr. שַׁבָּת šabbāt) eller sabbat (gjenom gresk σαββάτων), òg kalla sabbá (frå eldre sefardisk hebraisk uttale [sa'ba:ð]) og sjabbes (frå jid. שַׁבּת, shabbes), er namnet på den sjuande dagen i den jødiske vekkå. Sjabbáten, som begynner ved solnergangfredagskvelden og varer til etter solnergang på laurdagskvelden, er den jødiske kviledagen. I det her tidsrommet er det etter halakhá, eller jødisk religiøs lov, ikkje lov å gjera opp eld, koke nye matretter, reise utanom bygda/byen der ein var ved solnergang på fredagskvelden, drive handel eller utføre noko slags handarbeid eller handverk.   Les meir …
Mech 06.jpg
Pearykaribu (Rangifer tarandus pearyi), eng. Peary Caribou, er den minste underarten av dei nordamerikanske karibuane og lever på dei høgarktiske øyane lengst nord i Nunavut og Northwest Territories. Pearykaribuen er den minste av dei nordamerikanske reinane: Vaksne simlor har ei snittvekt på 60 kg og snittlengd på 1,4 m, og vaksne oksar har ei snittvekt på 110 kg og snittlengd på 1,7 m. Pelsen er på lag skifergrå om somrane og nærmast kvit om vinteren. Karakteristiske drag som dei deler med svalbardreinen er den korte mulen og dei korte føterne. I 1961 fanst det over 40 000 pearykaribuar, men i 2009 var bestanden nere i kring 700 dyr. Hovudgrunnen til den dramatiske nergangen er trulig dei milde vintrane med mykje smelting og frysing, slik at beita låser seg.   Les meir …
Tz 041a Bircat cohanim.png
Birkàt sjalóm er den tredje og siste berakháen i berakhót aḥaronót og den siste berakháen i heile ngamidáen (den ståande bøna). Nesiàt kappájim er den formelle framseiinga av Birkàt kohaním i esnogaen. Sim sjalóm (hebr. שִׂים שָׁלוֹם, ‘gjev fred’ (ordrett: ‘sett fred’) er den andre halvdelen av birkàt kóhaním i den formelle gudstjenesta.   Les meir …

Religion og livssyn

Chaim Potok (17. februar 192923. juli 2002) var ein amerikansk romanförfattar og rabbinar. Romanane hans tek utgangspunkt i det asjkenazisk-ortodokse miljøet i byen New York og handlinga dreier seg ofte kring spenningsfeltet mellom olike tradisjonar såvel som spenningsfeltet mellom tradisjonelle verdiar og det moderne amerikanske samfunnet. Chaim Potok er særlig kjent för romanane The Chosen (1967) og My Name is Asher Lev (1972).   Les meir …
GuruGranthSahib-HarimandirSahib.jpg
Gurmukhī (ਗੁਰਮੁਖੀ) er skrifta som oftast blir bruka til å skrive på språket pandjābī. Skrifta er utvikla frå den seine sjāradāskrifta, som i sin tur har opphav i brāhmīskrifta, og vart standardisert av den andre sikh-gurūen, gurū Angād Dēv, på 1500-talet. Alle dei 1430 sidone av Gurū Granth Sāhib er skrevne i gurmukhī. Sjølve namnet gurmukhī, klassisk pandjābī guramukhī, betyder ‘frå gurū-munnen’.   Les meir …
Ali Muhammad Shirazi var den eine av dei to grunnleggarane av bahá’ítrua. Han er mest kjent under tittelen Báb, som han tok i 1844 da han förkynte misjonen sin. Han meinte at han hade to rangar, den første som ein manifestasjon av Gud som tala med Guds stemme, og den andre som eit levande menneske. Han var derför Guds port, som var kommen för å bli den nye vegen som folket kunne nå Gud med. Den her meininga var svært olik den tradisjonelle tydinga av ordet báb og blir ofte misforstått av mange som trur at han hevda at han var ein ny meklar.   Les meir …
Istanbul 5447.jpg
Ein minbar (arab. منبر‎, minbar; pl. manābir), òg skreve mimbar, eller minber (tyrk.), òg skreve mimber, er ein prekstol som tradisjonelt finst i moskéar. Minbaren ligg normalt lengst fram i moskéen, til høgre för mihrab — nisja som viser retninga til Makkah (Mekka). Han er oftast forma som ei bratt tropp som fører opp til ei lita plattform med spisst tak der imāmen (eller ein annan ḫaṭīb — talaren under fredagsgudstjenesta eller på andre høgtidsdagar) held ḫuṭbah (preka). Ordet al-minbar ligg elles til grunn för almemmar, det vest- og sentral-asjkenaziske ordet för tebá (lesarplattform) i synagogen.   Les meir …
11302 Sulitjelma krk.jpg
Sulitjelma kirkje er ei langkirkje med 250 sitteplassar i det tidligare gruvesamfunnet Sulitjelma i Fauske kommune i Salten. Kirkja vart tekna av ingeniør Worm Hirsch Lund og vart innvigd søndag den 12. november 1899 av biskop Bøckmann. De første åra stod det eit kors fremst i koret, men i 1910 vart det innsett ei altartavle som var måla av kunstmålaren Even Christophersen Ulving (18631952) frå VegaHelgeland.   Les meir …

Biologi

C04364 jamtget.jpg
Jamtgeit (sv. jämtget) er ein gammel geitrase frå Jamtland og Herjedalen. Jamtgeita er den minste skandinaviske geitrasen. På let er jamtgeita oftast kvit; gjerne med mörk ryggål og mörk maske og føter. Dei kan òg vara brokote eller brun/viltfarga. Både geiterne og bukkane har oftast horn. Rasen er utryddingstruga. I 2007 var det registrert 387 jamtgeiter i genbanken.   Les meir …
Tipula paludosa.jpg
Myhank (lat. Tipulidae) (nyn./bm. myhank, dial. mygghank, mehank, mohank o.a.), òg kalla stankelbein (nyn./bm. stankelbein, bm./da. stankelben) er ei gruppe store og tynne insekt med lange bein og karakteristisk lang snute. Dei er dei störste dyra i gruppa myggar og er utbreidd over store deler av verda. Dei blir rekna som ein av dei mest primitive familiane innaför tovengene, men myhankane med sine kring 10 500 skildra artar er likevel blant dei störste og mest suksessfulle delgruppone. I Norge er det kjent 93 artar.   Les meir …
0823 geiter ryddar gravfeltet v Hakadal krk.jpg
Norsk mjølkgeit (bm./nyn. n. mjølkegeit, bm. n. melkegeit, n. melkegjet; sv. norsk mjölkget; da. norsk mælkeged) er ein nyare samlerase för dei tidligare norske mjølkgeitrasane. Opphavsrasane var først og fremst telemarksgeit (finbygd, kvit, oftast kolla), dølageit, vestlandsgeit og nordlandsgeit, og i tillegg noko innslag av saanengeit. Rasane vart ikkje offisielt ihopslegen före tidlig i 1990-åra, og den norske mjølkgeita varierer enno mykje i størrelse og utsjånad. Både bukkane og geiterne kan vara horna eller kolla.   Les meir …
11945cr Sagelv helleristningsfelt.jpg
Sagelv helleristningsfelt er eit helleristningsfelt ved Sagelva i Hamarøy kommune i Nord-Salten. Feltet inneheld to konturframstilte reinar innslipt i naturlig størrelse. Begge dyra er rista inn nerom kanten på det bratte svaberget fleire meter over elva. Det finst fleire olike syn på dateringa av feltet — frå så tidlig som ca 7000 fvt. til så seint som 3000–2500 fvt. Dateringa av Sagelv helleristningsfelt er omdiskutert. Den tidligaste dateringsmodellen tek utgangspunkt i at steinalderfolket ikkje hade dei tauga ein treng for å henge nerover berget og riste inn reinsdyra, og at ristningane derför må stamme frå den tida at havet stod heilt opp hit og ein kunne riste inn direkte frå båt.   Les meir …
Wisent.jpg
Ein visent (nyn./bm./sv./da.) eller europeisk bison (nyn./bm./sv.; da.: europæisk bison) (Bison bonasus) er eit oksedyr i slekta Bison og er det tyngste landdyret i Europa. Ein typisk visent blir 2,9 meter lang og innpå 2 meter høg; og vekta er inntil 900 kg. För 2 000 år sidan levde visentane i mestparten av Europa — frå England i vest til Sibir i aust, og frå Spania i sør til Sverige i nord. I Vest-Europa vart visenten utrydda på 1000-talet, anna enn i Ardennane, der han overlevde fram til 1300-talet. Den siste visenten i Transilvania dødde i 1790. I aust haurde visentane til dei polske kongane, dei litauiske storhertugane eller dei russiske tsarane etter loven.   Les meir …

Kystkultur

Magnetisk deviasjon er det avviket ein må justere för i kompasskursen ombord på ein båt, eit skip eller eit luftfartøy som kjem frå magnetismen i sjølve fartøyet. Deviasjonen kan ha positivt eller negativt fortekn. Han vil òg endre seg etter kursen til fartøyet, slik at det må settast opp ein tabell (eller kurve) som viser deviasjonen för olike retningar.   Les meir …
C09495cr sildgarnnaaler.jpg
Ei garnnål (sv. nätnål, da. bødenål) er eit skyttelliknande redskap som blir bruka til binding og bøting av fiskgarn. Garnnåler blir tradisjonelt laga av tre, bein, horn eller metall; og i nyare tid blir plastik ein del bruka òg. Det finst to tradisjonelle hovudtypar etter forma: flate garnnåler med lukka spiss og tunge — særlig bruka blant samar og generelt frå Nordmør og Østerdalen og nordover; og «sunnmørsnåler», som er tjukkare garnnåler med open spiss, relativt høge sidor og spole — generelt bruka i Sør-Norge nord til Nordmør.   Les meir …
Ei nautisk mil (= 1 bogaminutt), forkorta nm, tidligare òg kalla kvartmil, er eit lengdemål som blir bruka til sjøs, i lufta og i meteorologi. Ei nautisk mil er 1 852 meter, som òg er omtrentlig lengd på eit breiddeminutt.Ei nautisk mil blir underdelt i ti kabellengder på 185,2 meter. I tidligare tider svara ei nautisk mil, òg kalla kvartmil, til ¼ sjømil.   Les meir …
C06623crj Gadus morhua.jpg
Torsk (Gadus morhua) er den økonomisk viktigaste fisken i torskefamilien. Han sym langs heile Norskekysten, det sørlige Barentshavet, Nordsjøen og Skagerrak. Det finst to underartar: vandrande oseanisk torsk eller norsk-arktisk torsk, gjerne kalla skrei; og meir eller mindre stadbunden kysttorsk, òg kalla modd (var. modde, møydde). Fisknamnet torsk er ei samandraging av 'törrfisk'. Det har vorte dreve torskefiske langs Norskekysten sidan steinalderen. Det er kjent at sjyfarande hade med seg tørka torsk på lange utferder, og alt i vikingtida eksporterte nordmenn den tørka fisken til Sør-Europa, særlig til Spania og Italia. Den her handelen har gått för seg i over tusen år utan avbrott og er framleis viktig. Törrfisken blir først og fremst produsert i Lofoten, der fisket etter gytemoden skrei finn stad på seinvinteren kvart år.   Les meir …
1893 Jakt Johanna.jpg
En seiltur Kristiansund–Lofoten, en strekning på ca. 100 sjømil, kan ofte være en seilads med forhindringer, på grunn av enten stille eller storm, som i begge tilfeller oftest er ufarbart vær for en seiler. Dessuten har man Folla og Vestfjorden, som betinger noenlunde rimeligt vær. Derfor er det naturligt her, som på enhver befordret veistrekning, at man blir nødt til å passere de forskjellige milepele der gir en reisende anledning til å stanse op og tenke litt tilbake.   Les meir …

Musikk

Master of the Acquavella Still Life - Still-Life with a Violinis - c. 1620 crop.jpg
I musikken er ein boga (dial. båg(g)a, båg(g)å, baua, bågje; nyn. boge; sv. båge; bm./da. bue) ein langvorden boga eller tynn stav laga av tre eller liknande material som held ei remse av hår i spenn. Bogar blir bruka til å stryke på strengene på strykeinstrument, og friksjonen mellom håra og bogan fører til at strengen vibrerer slik at tonen oppstår. Bogar blir ofte laga og reparert av fiolinmakarar og andre instrumentbyggjarar. Ein person som spesialiserer seg på å byggje og reparere bogar kallar vi ein bogamakar — men merk at det ordet kan inkludere bygging av både musikkredskapen og våpenet boga. Enkelte gonger kan òg det franske uttrykket archetier bli bruka.   Les meir …
Johan Austboe.jpg
Johan Austbø (fødd 23. oktober 1879 i Lavik i Høyanger kommune i Ytre Sogn, død 22. desember, 1945Hokksund i Øvre Eiker kommune) var lærar, dansar, diktar, komponist, songar og målmann. Han vart utdana ved lærarseminaret på Elverum, var tilsett som lærar i Frønningen og Fresvik, og flytta seinare til Lepsøy i Os i Hordaland, före han etablerte seg i Skotselv i Buskerud fylke. Der var han lærar ved Hæreskolen og Skotselv skole i fleire tiår. Austbø spela ei sentral rolle i etableringa av Den norske folkeviseringen tidlig i 1920-åra I boka Folkedansen i 20 år 1903-1923 skildrar han ei reise til Færøyane i 1911, der ein delegasjon på 70 nordmenn reiste för å hente impulsar frå færøysk sogedans.   Les meir …
Ou1996 Kvenna 113 3 Grinda (NV).jpg
Jon Olsen Mogrinden (17941853), mest kjent som Jó Gri’nn, var ein spelmann og skreddar frå Kvenna (oftast skreve «Kvanne») i Stangvik i novarande Surnadal kommuneNordmør. Han var kjent som ein av dei fremste spelmennene på Nordmør i si tid. Jon Olsen Mogrinden vart fødd utaför ekteskap i 1794 ått mora Mali Jonsdatter, som var frå husmannsplassen Grinda eller Mogrinda på Kvenna. Han kom i skreddarlære etter at han var konfirmert, og han lærte òg å spela tyskfele.   Les meir …
Magnhild Havdal Almhjell - Spelemannen Erik Almhjell 65 aar (1946), s. 1.jpg
«Spelemannen Erik Almhjell 65 år» (1946).
Fredag 25. oktober <1946> fyller han 65 år. Han er fødd og oppvaksen på garden Almhjell i Sundalen. Mor hans var frå Torske og av ei sers musikalsk ætt. Berre 4 år gamall dreiv han og øvde seg på trekkspel, det var tungt so han laut ha det ståande på ein krakk. Då han var 13 år tok han til med fela. Broren Ola, som og ei tid var svær spelemann, lærte han gripa, og sjølv lærte han seg notar. Ungdomslaget på Aalvundeid tok seg ein tur over fjellet til Sundalen og kom ned ved Almhjell, då spela 13 åringen ein slått åt dei.   Les meir …
18aug 25 TheConsortOfMusicke.jpg
The Consort of Musicke er ei britisk tidlig musikk-gruppe som vart grunnlagt i 1969 av luttspelaren Anthony Rooley, som heile tida har vore kunstnerisk ledar. Songarane har variert gjenom åra, men blant dei mest sentrale medlemmane kan nemnast sopranane Emma Kirkby og Evelyn Tubb; alten Mary Nichols; tenorane Paul Agnew, Andrew King og Joseph Cornwell; og bassen Simon Grant. Gruppa har spela inn over 120 plator.   Les meir …

Mat

Koeh-061.jpg
Hing (Ferula assa-foetida) eller dyvelsdrek (frå lågty. Düwelsdreck) er ein plante i Ferula-slekta som opprinnelig kjem frå Iran. Heile den råe planten har ei intens, obehagelig lukt og smak, men hing som blir bruka som krydder og gjenomkoka eller steikt gjev ein mild og avrunda, noko purre-aktig smak. Hing har ein antimikrobiell og antiviral effekt, og både i folkemedisin og skulemedisin blir hing særlig bruka mot problem med fördøyelsen. I folkemedisin blir dessutan hing bruka mot akutte og kroniske problem med luftvegane, inkludert förkjølelse og influensa.   Les meir …
Runny hunny.jpg
Honing /"hɔn.ɪŋ/ (nyn./bm./da. honning; sv. honung) er ei sukkerhaldig løysning med tjuktflytande til fast konsistens. Honing blir framstilt av honingbior som samlar nektar frå blomstrar. Omdaninga frå nektar til honing skjer ved at bione tilsett nektaren sitt eige kjertelsekret. Bior kan òg ta til seg honingdogg utskilt frå bladlus og andre plantesugarar. Den honingen blir kalla bladhoning, skogshoning eller lushoning. Bione lagrar nektar tilsett enzym i vokskakor eller vokstavlor. Når vassinnhaldet i nektaren blir redusert blir honingen til. Birøktaren kan hente ut tavlone frå kuben. Tavlone blir plassert i ei honingslyngje (ein type sentrifuge), og honingen blir slyngt utur tavlone. Bione får sukkervatn som erstatning för honingen, og dét blir vinterfôret för bione.   Les meir …
Saupsuppe eller kjernemjølkssuppe er ei skandinavisk suppe med saup (kjernemjølk) som basis. Ein lagar jamning i gryta av mjøl og mjølk. Set det over varmen, og vispar godt til det kokar opp.   Les meir …

Språk

Fjorde Mose-bok (Seippel), s. 14.jpg
(Heinrich Julius Manfred) Alexander Seippel (18511938) var ein norsk filolog, folkeminnesamlar og bibelomsettar. Alexander Seippel er i dag best kjent for å ha stått for kring halvparten av den første nynorske bibelomsettinga som Studentmållaget i Oslo gav ut i 1921. Som språkforskar gjorde Seippel ein stor innsats ved at han samla omtale av Norden og nordiske tilhøve i arabiske skrifter. Arbeidet, Rerum Normannicarum fontes Arabici, kom ut i to band i 1896 og 1928. Den første utgjevne bibelomsettinga hans var Fyrste Mose-bok eller Upphavs-boki. Umsett fraa grunn-teksti, utgjeva som vedlegg til Syn og Segn i 1905.   Les meir …
Jevanisk, òg kalla jødegresk, er ein gresk dialekt som tradisjonelt har vorte tala og skreven av romaniotes. Dialekten har opphav i koiné (Ελληνική Κοινή) med hebraiske innslag og har tradisjonelt vorte skreven med ein variant av hebraisk skrift. Dialekten er no utdøydd som morsmål.   Les meir …
Dei følgjande utdraga frå innleidingsdelen av lensmann Jens Nielsen Nærrebø si dagbok (1677–1704) er svært interessante fördi dei hører med til dei tidligaste utførlige skildringane av jødisk liv og tru i eit dokument frå Norge. Teksten er, såvidt det kan dømmast, skreven av frå ei anna kjelde — kanskje eit trykt verk, men meir trulig eit otrykt manuskript; og mesta heilt sikkert opprinnelig författa av ein dansk luthersk prest eller ein annan velutdana danske med heller ojamne hebraiskkunnskapar men desto betre kjennskap til datidas kristne syn på jødedommen. Mange av detaljane er presise — slik som omsettinga av dei tretten aspekta, medan andre av dem er mykje overdrevne eller förvridd av polemiske grunnar — den opprinnelige författaren sine sterkt anti-jødiske haldningar, som er typiske för mange av dei lutherske teologane på den tida med sin ofte meir eller mindre antisemittiske erstatningsteologi, skin tydelig gjenom mange stader.   Les meir …
Lulesamisk (julevsámegiella) er eit samisk språk som ligg geografisk og språklig mellom nordsamisk i nordaust og pitesamisk i sørvest. Språket blir tradisjonelt tala blant lulesamar i Nord-Salten (særlig Sørfold, Hamarøy og Tysfjord kommunar) i Nordland fylke så vel som i sørlige Gällivare, i Jokkmokk og i deler av Arjeplog kommunar i Norrbottens län. Tysfjord kommune (Divtasvuona suohkan), som utgjer kjerneområdet för lulesamisk språk i Norge, vart innlemma i Sametingets språkforvaltningsområde den 1. januar 2006, og lulesamisk og norsk er likestilte språk i kommunen.   Les meir …
Norsk Ordbok er eit prosjekt for utgjeving av eit ordboksverk over nynorsk språk og norske dialektar som hittil (2008) har komme ut i sju band som dekkjer alfabetet frå A og om lag til til Mu. Verket blir utgjeve i eit samarbeid mellom Universitetet i Oslo, Kultur- og kyrkjedepartementet og forlaget Det Norske Samlaget. Norsk Ordbok er ei kombinert litteratur- og dialektordbok, og denne kombinasjonen er heller ovanlig i europeisk samenheng. Bakgrunnen for det har med norsk språkhistorie og idéen attom nynorsken generelt å gjera, nemleg at nynorsken byggjer på ei jamføring av olike dialektar. Elles kan Norsk Ordbok samenliknast med andre vitskaplige ordboksverk som Svenska Akademiens Ordbok for svensk, Ordbog over det danske Sprog for dansk, Woordenboek de Nederlandsche Taal for nederlandsk og Deutsches Wörterbuch for tysk.   Les meir …
Solitreo -exemplo.jpg
Solitreo eller soletreo (djudeospanjol, frå portugisisk soletrar eller asturiansk soletrear/solitrear, ‘(å) stava’) er lykkjeskrift-utgåva av hebraisk skrift som tradisjonelt blir bruka blant osmanske sefardím för å skrive djudeospanjol, ladino og hebraisk. Skrifta er visuelt sétt snarlik asjkenazisk lykkjeskrift, men er olik nok til at dei ikkje er innbyrdes förståelige. Skrifta var i vanlig bruk blant sefardím i Det osmanske riket, inkludert i det jødiske samfunnet i Ereṣ Jisraél (hovudsaklig tilsvarande vår tids Israel, Vestbredda og Gaza) langt opp mot våre dagar. I og med at Israel har gjenomført asjkenazisk lykkjeskrift som einaste standard, har antalet folk som kan lesa og skrive solitreo gått markant ner sidan begynnelsen av 1900-talet.   Les meir …

Personar

Gurū Amar Dās dji (5. april 14791. september 1574) var den tredje av dei ti sikh-gurūane og vart gurū den 26. mars 1552 som etterfölgjaren ått gurū Angād Dev, som dødde den 29. mars 1552. Före gurū Amar Dās dødde, utpekte han gurū Rām Dās som den fjerde sikh-gurūen.   Les meir …
Hans Hyldbakk (8. mai 18982001) var ein norsk diktar og bygdabokförfattar frå SurnadalNordmør. Mange av dikta hans, som oftast er skrevne på nordmøring, vart kjent da Henning Sommerro sette musikk til dem og gjorde dem til hovuddelen av repertoaret ått popgruppa Vårsøg. Særlig kjente er dikta «Vårsøg» og «E slåttatæja».   Les meir …
WP Johan Daniel Berlin.jpg
Johan Daniel Berlin (17141787) var ein komponist, organist og bymusikar i Trondheim. Berlin vart fødd den 12. mai 1714 i den prøyssiske byen Memel, i det novarande Litauen. Han reiste til København i 1730 og lærte med bymusikaren Andreas Berg de neste sju åra. Frå 1737 til 1767 var han bymusikar (stadsmusikant) i Trondheim. Berlin var òg organist i Nidarosdomen (1741–1787) og Vår Frue kirkje i Trondheim (1752–1761).   Les meir …

Personlige verkty