Alnakka.net:Forsida

Frå Alnakka.net

Gå til: navigering, søk

Alnakka.net er ein nettressurs för kultur og miljø med utgangspunkt i skandinavisk kystkultur i vidaste meining, inkludert minoritetskulturar og kulturmøte. Sjølve ordet alnakka eller almanakk vart utbreidd i Europa gjenom boka Kitāb al-manākh, som vart författa på 1200-talet av den marokkanske matematikaren og astronomen Ibn al-Banna al-Marrakushi. Så langt har Alnakka.net 2 119 artiklar og 6 055 bilde og andre mediafiler, og fleire er på veg. Du finn tilfeldige smakebitar frå artiklane her på forsida kvar dag.


tid • stad • skulefag • ymse


<< november >>
søn mån tis ons tor fre lau
1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30
2014

I dag er det laurdag den 1. november 2014. Den 1. november er det helgmess etter primstaven.  


Populære sidor

  1. Geirfugl (vist 60004 g.)
  2. Portugisarjødar (vist 38337 g.)
  3. Kristiansund kommune (vist 21037 g.)
  4. Jødedom (vist 18065 g.)
  5. Pitesamisk (vist 16683 g.)
  6. Arnold Dalen: «Den trønderske lina i norsk målreising» (vist 11717 g.)
  7. Islām (vist 10338 g.)
  8. Rein (vist 8052 g.)
  9. Geitbåt (vist 7648 g.)
  10. Det osmanske riket (vist 7646 g.)
  11. Romsdaling (vist 7261 g.)
  12. Albrecht Dürer (vist 7101 g.)
  13. David Aaron de Sola (vist 6985 g.)
  14. Glückstadt (vist 6955 g.)
  15. Fuglsnes (vist 6513 g.)
  16. Baruch Spinoza (vist 6389 g.)
  17. Hoggorm (vist 5948 g.)
  18. Island (vist 5930 g.)
  19. Trondheim kommune (vist 5725 g.)
  20. Austrått (vist 5369 g.)
  21. Rekonstruksjonistisk jødedom (vist 5277 g.)
  22. Herjeådalen (vist 5219 g.)
  23. Langholmen (Aure kommune) (vist 5202 g.)
  24. Rev (vist 5115 g.)
  25. Pitesamisk–lulesamisk–norsk ordliste (vist 4995 g.)
  26. Synagogen i Bergstien i Oslo (vist 4758 g.)
  27. Der Türkische Tempel (vist 4738 g.)
  28. Sikhisme (vist 4693 g.)
  29. Stavkirkje (vist 4688 g.)
  30. Buddhisme (vist 4660 g.)
  31. Harar (vist 4650 g.)
  32. Jødar (vist 4630 g.)
  33. Bhangṛā (vist 4582 g.)
  34. Ḥasidisk jødedom (vist 4516 g.)
  35. Ishac Aboab da Fonseca (vist 4372 g.)
  36. Sau (vist 4139 g.)
  37. Gurmukhī (vist 3855 g.)
  38. Esnoga (vist 3815 g.)
  39. Lysing (vist 3786 g.)
  40. Ḥanukká (vist 3745 g.)
  41. Synagogen i Arkitekt Christies gate i Trondheim (vist 3720 g.)
  42. Soay-sau (vist 3717 g.)
  43. Gaupe (vist 3672 g.)
  44. Den helige Birgittas kapell (Tustna) (vist 3660 g.)
  45. Ekhá (vist 3653 g.)
  46. Kleppfisk (vist 3585 g.)
  47. Ovadia Yosef (vist 3573 g.)
  48. Norsk-engelsk temaordliste (vist 3519 g.)
  49. Birkàt hammazón (vist 3498 g.)
  50. Barokkomponistar (vist 3462 g.)
  51. Tenákh (vist 3437 g.)
  52. Nordmør (vist 3395 g.)
  53. Aasmund Olavsson Vinje: «Våren» (vist 3382 g.)
  54. Afroasiatiske språk (vist 3363 g.)
  55. Harr (vist 3343 g.)
  56. Honing (vist 3334 g.)
  57. Samar (vist 3329 g.)
  58. Oktant (vist 3262 g.)
  59. Pesaḥ (vist 3248 g.)
  60. Midt-Norge (vist 3183 g.)
  61. Hinduisme (vist 3173 g.)
  62. Grå trøndersau (vist 3169 g.)
  63. Gurū Nānak Dēv (vist 3100 g.)
  64. Pitesamar (vist 3086 g.)
  65. Runebomme (vist 3084 g.)
  66. Pipeharar (vist 3069 g.)
  67. Bryggje (vist 3053 g.)
  68. Samuel Jessurun de Mesquita (vist 3041 g.)
  69. Skogssamar (vist 3024 g.)
  70. Barokkfiolin (vist 3001 g.)
  71. Garnbinding (vist 2989 g.)
  72. Lungeemfysem (vist 2979 g.)
  73. Sefardím (vist 2969 g.)
  74. Krystallsoda (vist 2922 g.)
  75. Alfa 1-antitrypsinmangel (vist 2823 g.)
  76. Central Jam-e-Mosque, World Islamic Mission (vist 2821 g.)
  77. Aḥmadiyyā (vist 2806 g.)
  78. Tefillín (vist 2784 g.)
  79. Jul (vist 2752 g.)
  80. Cochinilla (vist 2741 g.)
  81. Tallét (vist 2722 g.)
  82. Charles-Valentin Alkan (vist 2715 g.)
  83. Jødisk mat (vist 2697 g.)
  84. Thomas Tellefsen (vist 2692 g.)
  85. Hebraisk (vist 2667 g.)
  86. Aryeh Kaplan (vist 2661 g.)
  87. Etróg (vist 2653 g.)
  88. Norge (vist 2653 g.)
  89. Blokkbær (vist 2649 g.)
  90. Nymaurisk arkitektur (vist 2646 g.)
  91. Sefer (vist 2643 g.)
  92. Israel (vist 2610 g.)
  93. Megillàt Estér (vist 2599 g.)
  94. Portugisarjødiske tengamím (vist 2557 g.)
  95. Edøy gamle kirkje (vist 2554 g.)
  96. Georg Friedrich Händel (vist 2499 g.)
  97. Indisk mat (vist 2484 g.)
  98. Jødisk förnyelse (vist 2469 g.)
  99. Draft (vist 2452 g.)
  100. Reinost (vist 2443 g.)


Pekarar

Wikipedia: nynorsk • bokmål • svensk • dansk • færøysk • islandsk • nordsamisk • finsk • jiddisch • plattysk • djudeospanjol • kastiljansk • portugisisk • hebraisk

Andre: Digitaltfortalt.no • Farmasihistorie.com • Heimskringla.no • Historier.no • Kunsthistorie.com • Lokalhistoriewiki.no

Siste

Tora rollen Portugees-Israëlietische Synagoge Amsterdam.jpg
Sjeminí ngaṣéret eller simḥàt Torá er enten den åttande eller den åttande og niande dagen frå begynnelsen av sukkót. I Israel og i progressiv jødedom blir den her høgtida markert som éin dag, medan tradisjonell jødedom utaför Israel elles markerer høgtida som to dagar og kallar den første dagen sjeminí ngaṣéret og den andre simḥàt Torá.   Les meir …
C01375 Numida meleagris.jpg
Perlehøns (Numididae) er ein familie av hønsfuglar som hører heime i det vestlige, sentrale og sørlige Afrika. Det finst fire slekter av perlehøns og totalt seks artar. Arten Numida meleagris (hjelmperlehøns) har vorte innført som tamfugl mange stader og finst förvilla i Frankrike så vel som i Vestindia.   Les meir …
Sika Deer, Nara Park 01.jpg
Sikahjort (Cervus nippon) er ein hjortart som hører heime i Aust-Asia. Namnet sikahjort kjem frå japansk 鹿 (shika), som betyder 'hjort'. Sikahjorten skil seg ut frå den europeiske hjorten ved at han er mindre; ved at han har smalare og meir opprett gevir; og ved at vaksne dyr beheld kalvprikkane i pelsen som vaksne. Han er nært nok i slekt med europeisk, sentralasiatisk og nordamerikansk hjort til at han kan hybridisere med dem. I nyare tid har sikahjorten vorte innført til Australia og New Zealand; til USA og Canada i Nord-Amerika; til Marokko i Nord-Afrika; og til mange land i Europa. Sikahjorten vart innført til Danmark kring 1900 og utsleppt på Svenstrup gods. I dag finst det nån få hundre förvilla sikahjortar i Danmark — først og fremst langs austkysten av Jylland.   Les meir …
Frode Fjellheim.jpg
Frode Fjellheim (fødd i Mosjøen 27. august 1959) er ein sørsamisk musikar (piano og synthesizer) og vokalist (joik), utdana ved Trøndelag Musikkonservatorium (198084) og busett i Trondheim der han har vore frilansmusikar og komponist, bl.a. i oppsetningar ved Trøndelag Teater, med Rikskonsertane. Han har skreve bestillingsverk til bl.a. Festspela i Nord-Norge (2000) og Telemarkfestivalen (Sørsamer rundt Hardangervidda med bl.a. Transjoik, 2003), og Vinterfestvekka i Narvik (Àhkunjárga eller Tøtta sitt ness, 2006)   Les meir …
Tz 019 Ki eshmera shabat.png
Sjabbát (hebr. שַׁבָּת šabbāt) eller sabbat (gjenom gresk σαββάτων), òg kalla sabbá (frå eldre sefardisk hebraisk uttale [sa'ba:ð]) og sjabbes (frå jid. שַׁבּת, shabbes), er namnet på den sjuande dagen i den jødiske vekkå. Sjabbáten, som begynner ved solnergangfredagskvelden og varer til etter solnergang på laurdagskvelden, er den jødiske kviledagen. I det her tidsrommet er det etter halakhá, eller jødisk religiøs lov, ikkje lov å gjera opp eld, koke nye matretter, reise utanom bygda/byen der ein var ved solnergang på fredagskvelden, drive handel eller utføre noko slags handarbeid eller handverk.   Les meir …

Religion og livssyn

Hebrew Union College 1 W4 jeh.JPG
Hebrew Union College-Jewish Institute of Religion, òg kjent som HUC eller HUC-JIR, er det eldste rabbinske seminaret i Nord- og Sør-Amerika og det viktigaste seminaret for utdaning av rabbinarar, kantorar, lærarar og menigheitsarbeidarar i progressiv jødedom. Det vart grunnlagt i 1875 under ledelse av rabbinar Isaac Mayer Wise i Cincinnati i Ohio i USA. I 1950 fikk skulen ei avdeling i New York City etter ihopslåing med Jewish Institute of Religion, og seinare vart òg andre avdelingar lagt til i Los Angeles (1954) og Jerusalem (1963).   Les meir …
Hargobind Singh.jpg
Gurū Hari Gōbindh djī (19. juni 15953. mars 1644), òg skreve Har Gobind, Har Gobindh og Hargobind, var den sjette av dei ti sikh-gurūane og vart gurū den 25. mai 1606 som etterfölgjar etter far sin, gurū Ardjan Dev dji. Före gurū Hari Gōbindh dødde, utnemnte han gurū Hari Rāi, barnebarnet sitt, som den neste sikh-gurūen.   Les meir …
Bahá’íar må, i følgje Bahá’u’lláh, seie minst éi av tre openberra obligatoriske bøner (salāt på arabisk). I boka Kitáb-i-Aqdas pålegg Bahá’u’lláh bahá’íloven om ei obligatorisk daglig bøn som blir lesa av kvar bahá’í åleine. I Kitáb-i-Aqdas skriv han òg at den obligatoriske bøna fanst nerskreva på ein anna tavle. Tavla som inneheldt den her obligatoriske bøna vart ikkje frigjeva til bahá’íane i Bahá’u’lláh sine dagar, og den her bøna vart utbytt med tre obligatoriske bøner av Bahá’u’lláh. Etter at Bahá’u’lláh dødde, vart teksten ått den opprinnelige bøna teken av Mírzá Muhammad `Alí.   Les meir …
Kruszyniany Mosque.jpg
Ein moské (arab. مسجد masġid) er eit muslimsk sakralbygg för bøn og koranstudium. Sentrale element i ein moské er mihrab (ei nisje i veggen som vender mot Mekka), minbar (ei troppeliknande plattform nærme mihrab der den religiøse ledaren ledar gudstjenestor og förrettar prekor), dikka (ei opphøgd plattform nærme atterveggen der lekfolk ledar gudstjenestor frå) og kursi (ein lesepult nærme dikka der al-Qur’ān (Koranen) blir lesen frå).   Les meir …
Ganander Grammatica Lapponica (1743).png
Henrik Johansson Ganander (f. i Åbo (Turku) i Finland, d. 1752 i Sjundeå (Siuntio) i Finland), òg skreve Henricus Ganander Abœnsis, var ein finlandsk prest som er mest kjent för verket Grammatica Lapponica (1743) — ein samisk grammatikk med grunnlag i tornesamisk, den sørvestligaste hovuddialekten av nordsamisk. Frå 1731 til 1744 var Henrik Ganander kapellan i Karesuando ved det som i dag er grensa mellom Sverige og Finland. Frå 1743 til han dødde i 1752 var han kyrkoherde i Sjundeå (Siuntio) i Sør-Finland, kring 4 mil vestom Helsingfors.   Les meir …

Biologi

Caribou.jpg
Karibu (innlånt til engelsk som caribou kring 1665, trulig frå mi'kmaq kaleboo), eller nordamerikansk rein, er fellesnamnet på fleire underartar av rein (Rangifer tarandus) som har sitt naturlige utbredelsesområde i Nord-Amerika og på Grønland. Dei nolevande underartane av karibuen er skogskaribu (Rangifer tarandus caribou), grønlandsrein (Rangifer tarandus groenlandicus) og pearykaribu (Rangifer tarandus pearyi). I tillegg blir alaskakaribu (Rangifer tarandus granti) medrekna, men det er osikkert om alaskakaribuen eigentlig bør reknast som ein eigen underart eller som populasjonar av grønlandsrein.   Les meir …
Reindeer gallops by snoozing Gentoo Penguins.jpg
Reindrifta ved Sørishavet kom i gang da ti tamreinar (3 oksar og 7 simlor) vart innkjøpt i Hemsedal i 1911 og utsett av brørne Carl Anton og Lauritz E. Larsen ved Ocean Harbour på Barffhalvøya på nordsida av øya Sør-Georgia. Fem reinar til vart utsett av Christian Salvesen i 1912, men alle etterkommarane etter dei dyra omkom i snyras i 1918. I 1925 vart sju reinar utsett ved Husvik Harbour i Stromness Bay. Dei sistnemnte var basen för busenflokken. Nyare framlagte data tyder på at dyra som vart innført i 1925 kom frå samma kjelda som dyra som vart innført i 1911. Fleire år seinare vart det gjort forsøk på etablering av reinflokkar i Argentina, Chile og Kerguelane. Berre det sistnemnte forsøket, midt i 1950-åra, var vellykka. I 2001 vart 59 reinkalvar frå Sør-Georgia flytta til Falklandsøyane för etablering av reindrift der.   Les meir …
Kanefart med Reinsdyr ved Fjellseter Turisthotell .jpg
Reingjelding eller reinkastrering blir utført på hannreinar, gjerne i treårsalderen, som skal trenast opp til kjørerein, og dessutan ofte òg andre hannreinar som skal vara med på å skapa ro i större reinflokkar. Tradisjonelt har reingjelding vorte utført ved at ein bit over testiklane med for- og hjørnetenner til sædstrengene sprikk med eit hørbart knepp, og deretter mosar sund testiklane mellom fingrane. To fordeler med den her metoden er at skinnet ikkje blir punktert, noko som minskar infeksjonsfaren; og at testikkelvevet til ein viss grad er intakt, slik at ein viss grad av testosteronproduksjon framleis kan finne stad. Reinen viser gjerne tekn til å vara ovel i to–tre dagar etter inngrepet. Frå andre halvdelen av 1900-talet har den her metoden vorte olovlig, og i dag föregår gjeldinga normalt med burdizzo-tong, som knusar vevet i sædstrengen.   Les meir …
C07601 skuohpa.jpg
Ein skuohpá (pites./lules./n.sam.) eller guohpá (n.sam.), òg kalla barkskrape eller skavjarnnorsk, er eit U-forma jarn med egg fremst og treskaft, gjerne Y-forma, attom. Skuohpáen blir bruka til å skava bark av selje med. Seljebarken kan da kokast i vatn og brukast til barking (impregnering) av reinskinn.   Les meir …
Sytingsrein, òg kalla alrein eller aktarein (akterein) på norsk og skötesren på svensk, er tamrein som hører til fastbuande og er merkt med reinmerket deras, men som blir passa av fjellsamar enten deler av året eller heile året. Sytingsreinen utgjer ein del av det tradisjonelle verdde-systemet med hopehav og utveksling av materielle gode mellom fastbuande og nomadar i de samiske områda av Midt- og Nord-Norge.   Les meir …

Kystkultur

C09495cr sildgarnnaaler.jpg
Ei garnnål (sv. nätnål, da. bødenål) er eit skyttelliknande redskap som blir bruka til binding og bøting av fiskgarn. Garnnåler blir tradisjonelt laga av tre, bein, horn eller metall; og i nyare tid blir plastik ein del bruka òg. Det finst to tradisjonelle hovudtypar etter forma: flate garnnåler med lukka spiss og tunge — særlig bruka blant samar og generelt frå Nordmør og Østerdalen og nordover; og «sunnmørsnåler», som er tjukkare garnnåler med open spiss, relativt høge sidor og spole — generelt bruka i Sør-Norge nord til Nordmør.   Les meir …
Thymallus thymallus by Christian Maier.jpg
Harr (Thymallus spp.; nyn./bm./sv. harr; nyn. horr; da. stalling; sørsam. haerrie; pites./lules. hár’re -rr-; n.sam. hárri/soavvil; enares. suávvil; fi. harjus/harri) er ein ferskvassfisk av laksfamilien som har ein karakteristisk, høg ryggfinne. Den europeiske harren (Thymallus thymallus) hører heime i den palearktiske klimasonen og er vanlig mange plassar i Nord-Europa — frå Dei britiske øyane og Frankrike i vest til dei russiske Uralfjella i aust. Han er vanlig i Nord-Norge og Norrland. Lenger sør finst han i enkelte vassdrag i Midt-Norge og på Austlandet (inkl. Glåma) så vel som i Svealand og i Götaland sørover til elva Lagan i Småland. I Skandinavia blir harren opp til kring 60 cm lang og 3,5 kilo.   Les meir …
Chapman 1768 Schooner.jpg
Ein skonnert er eit sneiseglrigga seglskip med minst to mastrer. De tomastra skonnertane skil seg ut frå galeasar ved å ha stormastra som aktermaster. Skonnerten som skipstype vart utvikla på 1600-talet. De to- og tremastra skonnertane skil seg ut frå briggar og barkskip ved at stormastra primært er sneiseglrigga. Skonnerten kan seiast å representere overgangen frå råsegl til gaffelsegl.   Les meir …
Magdalena og de tvende Doetre Krsund.jpg
Ein slupp er ei lita seglskute, oftast med éi todelt master med gaffelsegl og tre forsegl. Han har permanent baugspryd eller klyverbom. Sluppen vart i store trekk bygd og rigga som ein kutter, men var oftast mindre enn kutterane.   Les meir …
Segleaattring1.jpg
Sunnmørsbåt er fellesnemninga för den gamle bruksbåten på Sunnmør og tildels Romsdal. Som havbåt var han i bruk fram til kring 1880. Mindre båtar vart bygd inn på 1900-talet. Sunnmørsbåtane er klinkbygd og har både årar og segl. De er særlig kjennetekna av skroget, som er snidbetna, og lårseglet. De eldste fysiske spora etter sunnmørsbåten har vore å finne på gamle hus – på naust, lødor og andre uthus. Båtmaterialane har vorte bruka på nytt etter at båten ikkje lenger kunne brukast på sjyen. Rekonstruksjon og oppmåling av båtdeler viser lita endring i byggjemåte og skrogform fram mot de siste båtane som vart bygd. Båtbord og innved frå gamle hus har vorte bruka til å byggje oppatt båtar.   Les meir …

Musikk

«Portugisarjødisk synagogemusikk» av dr. Martin M. Rodrigues Pereira z"l
     De mange sefardiske samfunna som vart etablert i Vest-Europa og Amerika etter år 1600 fikk dei fleste skikkane og tradisjonane sine frå «modersamfunnet» sitt — den portugisarjødiske menigheita i Amsterdam. Eksempel på det er dei sefardiske samfunna i: Den Haag, Maarssen og Naarden i Nederland; Hamborg og Altona i Tyskland; London og Manchester i England; New York og Philadelphia i USA; Paramaribo i Surinam; og Curaçao, St. Thomas og mange andre plassar i Karibia.   Les meir …
MS Subbulakshmi.jpg
Madurai Shanmukhavadivu Subbulakshmi (16. september 191611. desember 2004) var ein berømt indisk karnatisk songar. Ho er best kjent under kortnamnet M.S. Subbulakshmi eller berre M.S.. M.S. kom frå ein musikalsk familie i den gamle tempelbyen Madurai i Tamil Nadu. Ho begynte å synge svært tidlig, og opptredde offentlig første gongen da ho var tretten i lag med mor si, som spela vina. Ho lærte karnatisk musikk under Semmangudi Srinivasa Iyer og seinare hindustanimusikk under Pandit Narayan Rao Vyas.   Les meir …
Spanish Synagogue Prague CZ 02.jpg
Eit pipeorgel er eit tangentinstrument der tonane blir frambrakt av luft som blir pressa gjenom pipor av tre eller metall — enten ved spalteblåsing på samma viset som på blokkfløyte eller med rørblad på liknande vis som klarinett. Kvar pipe kan gje éi tonehøgd, og eitt sett av éi pipe per tangent i heile omfanget blir kalla ein stemme. Pipeorgla har vanligvis mange stemmar med olik klangfarge, tonehøgd og styrke som kan brukast enkeltvis eller i kombinasjon med hjelp av registertrekk. Det kan vara éin eller fleire manualar (tangentrekkjor), og mange orgel har ei pedalrekkje òg. Pipeorgel er oftast store instrument som er fast plassert i bygningar. I nyare tid er pipeorgel særlig vanlig i kirkjor, men dei blir òg bruka i ein del esnogas (synagogar) og konsertsalar. Repertoaret inkluderer religiøs og verdslig musikk. Ein person som spelar på pipeorgel blir oftast kalla organist.   Les meir …
Urban Tunélls klezmerband er ei musikkgruppe frå Trondheim som spelar klezmermusikk. Musikarane i gruppa er initiativtakarane Tor-Petter Aanes (piano, song) og Morten Michelsen (klarinett); tredjemann i trioen den første tida var Ole Morten [...], som seinare har slutta. Seinare (2004) kom òg Jovan Pavlović (akkordeon) og Sondre Meisfjord (kontrabass) med.   Les meir …
Viola d amore.jpg
Ein viola d’amore (it.) eller viole d’amour (fra.) er eit strykeinstrument av gambetypen med opp til sju vanlige strenger. Instrumentet er omtrent så stort som ein bratsj og blir halde mot kragabeinet på liknande vis som fiolin og bratsj. Den typiske seinbarokke og klassisistiske viola d’amore hadde seks eller sju overstrenger og eit varierande antal understrenger.   Les meir …

Mat

3026 blandaball.jpg
Blandaball (utt. ["bɽɑɲ:aˌbɑʎ:]), stundom skreve blannaball, blainnabaill o.a., er ein fiske- og potetrett frå Romsdal, Ytre Nordmør og Fosen. Hovudingrediensane i blandaballen er ferskfisk (gjerne hyse eller lyr), potet og grynmjøl og/eller kveitemjøl. Ball, og særlig blandaball, er spesielt populær mat i Kristiansund, og byen blir ofte spøkefullt kalla Baillsund.   Les meir …
Cochineal drawing.jpg
Cochinilla (Dactylopius cocchus) (sp.), òg skreve cochenille (fra.) og koskenille, er ei skjoldlus frå México, Mellom-Amerika og tropiske og subtropiske deler av Sør-Amerika som lever på kaktusar i Opuntia-familien. Kroppen og egga av cochinilla-lusa blir tørka og oppmolne til fargestoffet karmin — ein varig raudfarge som blant anna blir bruka i kunstmåling, tekstilfarging og sminke. Karmin (E120) blir bruka i matproduksjon òg, men sidan råvara er eit insekt, blir karmin generelt rekna som olovlig/oetande i jødedommen og i deler av islām så vel som blant vegetarianarar og veganar. Karmin kan i sjeldne fall gje alvorlige allergiske reaksjonar.   Les meir …
Koeh-061.jpg
Hing (Ferula assa-foetida) eller dyvelsdrek (frå lågty. Düwelsdreck) er ein plante i Ferula-slekta som opprinnelig kjem frå Iran. Heile den råe planten har ei intens, obehagelig lukt og smak, men hing som blir bruka som krydder og gjenomkoka eller steikt gjev ein mild og avrunda, noko purre-aktig smak. Hing har ein antimikrobiell og antiviral effekt, og både i folkemedisin og skulemedisin blir hing særlig bruka mot problem med fördøyelsen. I folkemedisin blir dessutan hing bruka mot akutte og kroniske problem med luftvegane, inkludert förkjølelse og influensa.   Les meir …

Språk

Eilert Moe (18791936) var ein lærar, dialektforskar og målmann frå Rindal kommuneNordmør. Eilert Pedersen Moe vart fødd fredag 3. januar 1879 og døpt i Rindal kirkje søndag 2. februar samma året som son ått skulelærar Peder Magnussen Moe (f. 1854), som opprinnelig var frå Stjørdalen), og Marit Evensdtr., f. Onsøyen, som opprinnelig kom frå Buvika i Skaun kommune. Eilert utdana seg til lærar ved Tromsø seminar og tok deretter skulepostar i Soknedalen og Meldalen före han fikk lærarpost i Romundstad krets i Rindal kommune, der han vart varande resten av livet.   Les meir …
Hebraisk (frå hebraisk עִבְרִית [ʕib'ri:t]) er eit vest-semittisk språk som er nært i slekt med arameisk og arabisk. Bibelsk hebraisk er hovudspråket i Tenákh, eller den hebraiske Bibelen. Seinare utviklingsstadium inkluderer misjnaisk hebraisk og rabbinsk hebraisk. Israelsk hebraisk eller moderne hebraisk er, ved sida av arabisk, Israels offisielle språk. Hebraisk blir skreve med det hebraiske alfabetet.   Les meir …
Ganander Grammatica Lapponica (1743).png
Henrik Johansson Ganander (f. i Åbo (Turku) i Finland, d. 1752 i Sjundeå (Siuntio) i Finland), òg skreve Henricus Ganander Abœnsis, var ein finlandsk prest som er mest kjent för verket Grammatica Lapponica (1743) — ein samisk grammatikk med grunnlag i tornesamisk, den sørvestligaste hovuddialekten av nordsamisk. Frå 1731 til 1744 var Henrik Ganander kapellan i Karesuando ved det som i dag er grensa mellom Sverige og Finland. Frå 1743 til han dødde i 1752 var han kyrkoherde i Sjundeå (Siuntio) i Sør-Finland, kring 4 mil vestom Helsingfors.   Les meir …
Dei følgjande utdraga frå innleidingsdelen av lensmann Jens Nielsen Nærrebø si dagbok (1677–1704) er svært interessante fördi dei hører med til dei tidligaste utførlige skildringane av jødisk liv og tru i eit dokument frå Norge. Teksten er, såvidt det kan dømmast, skreven av frå ei anna kjelde — kanskje eit trykt verk, men meir trulig eit otrykt manuskript; og mesta heilt sikkert opprinnelig författa av ein dansk luthersk prest eller ein annan velutdana danske med heller ojamne hebraiskkunnskapar men desto betre kjennskap til datidas kristne syn på jødedommen. Mange av detaljane er presise — slik som omsettinga av dei tretten aspekta, medan andre av dem er mykje overdrevne eller förvridd av polemiske grunnar — den opprinnelige författaren sine sterkt anti-jødiske haldningar, som er typiske för mange av dei lutherske teologane på den tida med sin ofte meir eller mindre antisemittiske erstatningsteologi, skin tydelig gjenom mange stader.   Les meir …
Det finst fleire olike nynorske leksikon. Det første av dem var Norsk Allkunnebok, som kom med første bandet i 19481949. Sidan siste bandet av Norsk Allkunnebok kom ut med siste heftet i 1966, kom det ikkje noko större leksikonprosjekt på nynorsk att på førti år, men sidan 2006 har det vorte meir aktivitet att.   Les meir …
Olav Jakobsen Høyem (18301899), mest kjent som O.J. Høyem, var ein lærar, telegrafist, seddeltrykkingsinspektør og lingvist frå Byneset ved Trondheim i Sør-Trøndelag. Far hans var Jakob Høyem og mor hans var Karen Olsdatter Prestegaard Høyem. Som lingvist kjempa han, som den yngre bror sin, Ivar J. Høyem òg, för ein nynorsk skriftnormal som låg nærmare trøndsk enn Ivar Aasen sin skriftnormal gjorde.   Les meir …

Personar

Baruch Spinoza.jpg
Baruch Spinoza (24. november 163221. februar 1677), etter kvart kjent som Benedictus de Spinoza og kjent som Bento de Spinoza eller Bento d’Espiñoza i samfunnet han vaks opp i, blir, samen med René Descartes og Gottfried Wilhelm Freiherr von Leibniz, rekna som ein av de store rasjonalistane i filosofien på 1600-talet. Han er rekna som grunnleggaren av moderne bibelkritikk.   Les meir …
Ishac Aboab da Fonseca (JE).png
Ishac Aboab da Fonseca (f. 1.2.1605 i Castro Daire, d. 4.4.1693 i Amsterdam) var ein portugisarjødisk rabbinar, kabbalist og författar. Frå 1642 var han ḥakhám i K″K Ṣur Israel i Mauritsstad i Pernambuco) i det novarande Brasil, og frå 1654 var han overrabbinar för den portugisarjødiske menigheita i Amsterdam. Han er blant anna kjent för å ha vore med i mangamáden (menigheitsrådet) som lyste Baruch Spinoza i bann på grunn av gudssynet han la fram i skriftene sine. Simaõ da Fonseca vart fødd tisdag den 1. februar 1605 i Castro Daire i det nordlige Portugal ått föreldra David Aboab og Isabel da Fonseca, som begge var novos cristãos (conversos, bené anusím). Sjølv om familien offisielt hade konvertert til kristendommen, leid familien stadig under antisemittiske fordommar og mistankar frå Den portugisiske inkvisisjonen. Da Simão enno var liten, flykta familien til St. Jean de Luz rett nordom den spanskfranske grensa. Det ser ut til at David dødde der, og i 1612 flytta enkja Isabel og sonen Simaõ til Amsterdam, der nån slektningar av David alt budde. Da dei kom ått Amsterdam, gikk dei straks tilbake til jødedommen att, og Simão tok i bruk det jødiske namnet Ishac Aboab da Fonseca (förenamnet vart òg skreve Yshac, Yshack o.a.). I ungdomstida studerte både Ishac og jamnaldringen Menasseh Ben Israel med Isaac Uziel.   Les meir …
Rabbi Michael Melchior.jpg
Michael Melchior (f. 31. januar 1954) er ein dansk-jødisk rabbinar og israelsk politikar og representant för det venstreorienterte religiøse partiet Meimad i Knesset (det israelske parlamentet). Michael Melchior vart fødd inn i ein rabbinarfamilie i København og fikk sin semikhá (ordinasjon) som rabbinar frå Yeshivat Hakotel i Jerusalem. Han tjente i mange år som rabbinar ved Det Mosaiske Trossamfund i Oslo, der han inntil nylig framleis var overrabbinar.   Les meir …

Personlige verkty