Alnakka.net:Forsida

Frå Alnakka.net

Gå til: navigering, søk

Alnakka.net er ein nettressurs för kultur og miljø med utgangspunkt i skandinavisk kystkultur i vidaste meining, inkludert minoritetskulturar og kulturmøte. Sjølve ordet alnakka eller almanakk vart utbreidd i Europa gjenom boka Kitāb al-manākh, som vart författa på 1200-talet av den marokkanske matematikaren og astronomen Ibn al-Banna al-Marrakushi. Så langt har Alnakka.net 2 119 artiklar og 6 043 bilde og andre mediafiler, og fleire er på veg. Du finn tilfeldige smakebitar frå artiklane her på forsida kvar dag.


tid • stad • skulefag • ymse


<< april >>
søn mån tis ons tor fre lau
12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930
2014

I dag er det onsdag den 16. april 2014. Den 16. april markerer primstaven at Magnús orkneyjajarl vart norsk helgen i 1150.  I jødedommen er det 2. dag av pesaḥ (páscua de las cenceñas).  


Populære sidor

  1. Geirfugl (vist 46927 g.)
  2. Portugisarjødar (vist 28385 g.)
  3. Kristiansund kommune (vist 16136 g.)
  4. Jødedom (vist 14210 g.)
  5. Pitesamisk (vist 13201 g.)
  6. Islām (vist 8248 g.)
  7. Arnold Dalen: «Den trønderske lina i norsk målreising» (vist 7410 g.)
  8. Romsdaling (vist 6143 g.)
  9. Rein (vist 6077 g.)
  10. Geitbåt (vist 6073 g.)
  11. Det osmanske riket (vist 5849 g.)
  12. Hoggorm (vist 5320 g.)
  13. Glückstadt (vist 5214 g.)
  14. Trondheim kommune (vist 5103 g.)
  15. Langholmen (Aure kommune) (vist 4708 g.)
  16. David Aaron de Sola (vist 4624 g.)
  17. Pitesamisk–lulesamisk–norsk ordliste (vist 4621 g.)
  18. Albrecht Dürer (vist 4533 g.)
  19. Fuglsnes (vist 4467 g.)
  20. Rev (vist 4446 g.)
  21. Rekonstruksjonistisk jødedom (vist 4356 g.)
  22. Island (vist 4336 g.)
  23. Harar (vist 4261 g.)
  24. Sikhisme (vist 4227 g.)
  25. Stavkirkje (vist 4202 g.)
  26. Synagogen i Bergstien i Oslo (vist 4167 g.)
  27. Buddhisme (vist 4097 g.)
  28. Herjeådalen (vist 3912 g.)
  29. Jødar (vist 3873 g.)
  30. Ḥasidisk jødedom (vist 3864 g.)
  31. Austrått (vist 3681 g.)
  32. Baruch Spinoza (vist 3631 g.)
  33. Bhangṛā (vist 3612 g.)
  34. Sau (vist 3602 g.)
  35. Synagogen i Arkitekt Christies gate i Trondheim (vist 3420 g.)
  36. Esnoga (vist 3349 g.)
  37. Gaupe (vist 3301 g.)
  38. Gurmukhī (vist 3280 g.)
  39. Ḥanukká (vist 3244 g.)
  40. Tenákh (vist 3167 g.)
  41. Honing (vist 3126 g.)
  42. Kleppfisk (vist 3118 g.)
  43. Norsk-engelsk temaordliste (vist 3115 g.)
  44. Samar (vist 3070 g.)
  45. Soay-sau (vist 3038 g.)
  46. Der Türkische Tempel (vist 2978 g.)
  47. Harr (vist 2927 g.)
  48. Ishac Aboab da Fonseca (vist 2917 g.)
  49. Ovadia Yosef (vist 2899 g.)
  50. Samuel Jessurun de Mesquita (vist 2865 g.)
  51. Midt-Norge (vist 2845 g.)
  52. Grå trøndersau (vist 2831 g.)
  53. Birkàt hammazón (vist 2798 g.)
  54. Pipeharar (vist 2789 g.)
  55. Pitesamar (vist 2788 g.)
  56. Hinduisme (vist 2787 g.)
  57. Nordmør (vist 2769 g.)
  58. Aasmund Olavsson Vinje: «Våren» (vist 2763 g.)
  59. Sefardím (vist 2693 g.)
  60. Pesaḥ (vist 2688 g.)
  61. Skogssamar (vist 2672 g.)
  62. Gurū Nānak Dēv (vist 2648 g.)
  63. Krystallsoda (vist 2629 g.)
  64. Garnbinding (vist 2618 g.)
  65. Den helige Birgittas kapell (Tustna) (vist 2616 g.)
  66. Bryggje (vist 2609 g.)
  67. Runebomme (vist 2601 g.)
  68. Lungeemfysem (vist 2589 g.)
  69. Oktant (vist 2566 g.)
  70. Tefillín (vist 2548 g.)
  71. Tallét (vist 2511 g.)
  72. Thomas Tellefsen (vist 2508 g.)
  73. Ekhá (vist 2489 g.)
  74. Sefer (vist 2457 g.)
  75. Jødisk mat (vist 2414 g.)
  76. Barokkomponistar (vist 2393 g.)
  77. Nymaurisk arkitektur (vist 2387 g.)
  78. Hebraisk (vist 2315 g.)
  79. Etróg (vist 2297 g.)
  80. Central Jam-e-Mosque, World Islamic Mission (vist 2289 g.)
  81. Aḥmadiyyā (vist 2269 g.)
  82. Indisk mat (vist 2252 g.)
  83. Reinost (vist 2239 g.)
  84. Cochinilla (vist 2235 g.)
  85. Norge (vist 2235 g.)
  86. Megillàt Estér (vist 2226 g.)
  87. Blokkbær (vist 2225 g.)
  88. Portugisarjødiske tengamím (vist 2220 g.)
  89. Jul (vist 2188 g.)
  90. Lysing (vist 2188 g.)
  91. Edøy gamle kirkje (vist 2187 g.)
  92. Sjabungót (vist 2173 g.)
  93. Georg Friedrich Händel (vist 2155 g.)
  94. Draft (vist 2120 g.)
  95. Afroasiatiske språk (vist 2116 g.)
  96. Alfa 1-antitrypsinmangel (vist 2116 g.)
  97. David Nieto (vist 2104 g.)
  98. Jødisk förnyelse (vist 2078 g.)
  99. Israel (vist 2068 g.)
  100. Borecas (vist 2055 g.)


Pekarar

Wikipedia: nynorsk • bokmål • svensk • dansk • færøysk • islandsk • nordsamisk • finsk • jiddisch • plattysk • djudeospanjol • kastiljansk • portugisisk • hebraisk

Andre: Digitaltfortalt.no • Farmasihistorie.com • Heimskringla.no • Historier.no • Kunsthistorie.com • Lokalhistoriewiki.no

Siste

Frode Fjellheim.jpg
Frode Fjellheim (fødd i Mosjøen 27. august 1959) er ein sørsamisk musikar (piano og synthesizer) og vokalist (joik), utdana ved Trøndelag Musikkonservatorium (198084) og busett i Trondheim der han har vore frilansmusikar og komponist, bl.a. i oppsetningar ved Trøndelag Teater, med Rikskonsertane. Han har skreve bestillingsverk til bl.a. Festspela i Nord-Norge (2000) og Telemarkfestivalen (Sørsamer rundt Hardangervidda med bl.a. Transjoik, 2003), og Vinterfestvekka i Narvik (Àhkunjárga eller Tøtta sitt ness, 2006)   Les meir …
Tz 019 Ki eshmera shabat.png
Sjabbát (hebr. שַׁבָּת šabbāt) eller sabbat (gjenom gresk σαββάτων), òg kalla sabbá (frå eldre sefardisk hebraisk uttale [sa'ba:ð]) og sjabbes (frå jid. שַׁבּת, shabbes), er namnet på den sjuande dagen i den jødiske vekkå. Sjabbáten, som begynner ved solnergangfredagskvelden og varer til etter solnergang på laurdagskvelden, er den jødiske kviledagen. I det her tidsrommet er det etter halakhá, eller jødisk religiøs lov, ikkje lov å gjera opp eld, koke nye matretter, reise utanom bygda/byen der ein var ved solnergang på fredagskvelden, drive handel eller utføre noko slags handarbeid eller handverk.   Les meir …
Mech 06.jpg
Pearykaribu (Rangifer tarandus pearyi), eng. Peary Caribou, er den minste underarten av dei nordamerikanske karibuane og lever på dei høgarktiske øyane lengst nord i Nunavut og Northwest Territories. Pearykaribuen er den minste av dei nordamerikanske reinane: Vaksne simlor har ei snittvekt på 60 kg og snittlengd på 1,4 m, og vaksne oksar har ei snittvekt på 110 kg og snittlengd på 1,7 m. Pelsen er på lag skifergrå om somrane og nærmast kvit om vinteren. Karakteristiske drag som dei deler med svalbardreinen er den korte mulen og dei korte føterne. I 1961 fanst det over 40 000 pearykaribuar, men i 2009 var bestanden nere i kring 700 dyr. Hovudgrunnen til den dramatiske nergangen er trulig dei milde vintrane med mykje smelting og frysing, slik at beita låser seg.   Les meir …
Tz 041a Bircat cohanim.png
Birkàt sjalóm er den tredje og siste berakháen i berakhót aḥaronót og den siste berakháen i heile ngamidáen (den ståande bøna). Nesiàt kappájim er den formelle framseiinga av Birkàt kohaním i esnogaen. Sim sjalóm (hebr. שִׂים שָׁלוֹם, ‘gjev fred’ (ordrett: ‘sett fred’) er den andre halvdelen av birkàt kóhaním i den formelle gudstjenesta.   Les meir …
Edeyfjorden (NASA WW) med namn.png
Edøyfjorden er den delen av Trondheimsleia som ligg mellom Tustna, Solskjelsøya, Stabblandet, Ertvågsøya, Grisvågøya og Lesundøya mot fastlandet og Edøya og dei andre øyane og holmane innom Smøla mot havet.   Les meir …

Religion og livssyn

Synagogue, St. Jorgensveita, Trondheim.gif
Synagogen i St. Jørgensveita i Trondheim låg i loftsetasjen i St. Jørgensveita 7 og vart innvigd som den første synagogen i Trondheim i 1899. Synagogen var i bruk fram til den novarande synagogen i Arkitekt Christies gate i Trondheim vart innvigd i oktober 1925.   Les meir …
Det finst kring 20 sikh-familiar på Island. Den første var, så vidt vi veit, Manjit Singh. Han byta namn til Ari Singh ettersom ein lyt ha islandsk förenamn för å kunna bli islandsk statsborgar. Sidan 2000-åra har sikhane på Island arbeidd för å få bygd ein eigen gurduārā.   Les meir …
Ali Muhammad Shirazi var den eine av dei to grunnleggarane av bahá’ítrua. Han er mest kjent under tittelen Báb, som han tok i 1844 da han förkynte misjonen sin. Han meinte at han hade to rangar, den første som ein manifestasjon av Gud som tala med Guds stemme, og den andre som eit levande menneske. Han var derför Guds port, som var kommen för å bli den nye vegen som folket kunne nå Gud med. Den her meininga var svært olik den tradisjonelle tydinga av ordet báb og blir ofte misforstått av mange som trur at han hevda at han var ein ny meklar.   Les meir …
Dia7275 Ali Akbar Khan r.jpg
Ustād Ali Akbar Khan (bengali আলী আকবর খাঁ, 19222009), ofte kalla Khansahib, var ein musikar i Maihar-gharānāen av hindustansk klassisk musikk som først og fremst var kjent som ein virtuos sarōdspelar. Ustād Ali Akbar Khan spela ein avgjerande rolle i arbeidet för å gjera indisk klassisk musikk populær i Vesten, både som utøvar (ofte i lag med med Ravi Shankar) og som lærar. Han grunnla ein musikkskule i Kolkata i 1956, og i 1967 sette han i gang Ali Akbar College of Music, som no har San Rafael i California som hovudsete og ei avdeling i Basel i Sveits. I tillegg til arbeidet sitt som utøvar og komponist innaför det tradisjonelle rāga-systemet er Ali Akbar Khan kjent som filmmusikk-komponist.   Les meir …
3199 Hopen kirkje.jpg
Hopen kirkje i HopenSmøla er soknekirkja i Hopen sokn av Edøy prestgjeld. Den novarande kirkja, ei langkirkje av tre som vart bygd i 1892, har 260 sitteplassar. I 1916 vart det innsett pipeorgel, men sidan 1953 har det vore bruka hammondorgel der. Fram til midten av 1700-talet sokna folk frå Veiholmen og Nord-Smøla til Veigen kapell på Veiholmen. Sidan det gamle fiskarkapellet på Veiholmen stod til nedfalls, fikk commerceråd Hammond løyve den 11. juni 1745 til å byggje nytt kapell på Hopen. Den gamle altartavla, som stammar frå 1500-talet, vart flytta over til det nye kapellet. Det nye kapellet på Hopen, som var ei lita, åttekanta trekirkje med tårn og spir, vart ferdigstilt i 1748.   Les meir …

Biologi

Caribou.jpg
Karibu (innlånt til engelsk som caribou kring 1665, trulig frå mi'kmaq kaleboo), eller nordamerikansk rein, er fellesnamnet på fleire underartar av rein (Rangifer tarandus) som har sitt naturlige utbredelsesområde i Nord-Amerika og på Grønland. Dei nolevande underartane av karibuen er skogskaribu (Rangifer tarandus caribou), grønlandsrein (Rangifer tarandus groenlandicus) og pearykaribu (Rangifer tarandus pearyi). I tillegg blir alaskakaribu (Rangifer tarandus granti) medrekna, men det er osikkert om alaskakaribuen eigentlig bør reknast som ein eigen underart eller som populasjonar av grønlandsrein.   Les meir …
Johan Turi Kloevraid.png
Ein raide (sørsam. raajroe, *raajda; pites., rájjdo, lules. rájddo, n.sam. ráidu, skoltes. räidd) er ei rekkje av ihopbundne reinar med pulkar, sledar og/eller kløvlast.   Les meir …
20070818-0001-strolling reindeer.jpg
Rein eller reinsdyr (Rangifer tarandus), òg kalla karibu (caribou) i Nord-Amerika, er eit hjortdyr (Cervidae) i ordenen partåa hovdyr (Artiodactyla). Reinen lever i dei nordligaste landområda på jorda og greier seg fint i ekstrem kulde og djup sny. Reinen skil seg frå resten av hjortdyra med at hodyra òg har gevir. Den eurasiske reinen skil seg òg ut med å vara det einaste av hjortdyra som tradisjonelt blir utnytta som husdyr — hovudsaklig blant samar i Skandinavia og Nordvest-Russland så vel som blant fleire urfolk kring Uralfjella og i det nordlige Sibir. Reinen er ein art som først og fremst utmerker seg med det store geviret — både blant bukkar og simlor. Det finst fleire underartar som varierer i størrelse og utbredelse. Hovudtendensen er at dei sørlige underartane er fysisk större enn dei nordlige.   Les meir …
Headwaters of the Garbh Uisge. - geograph.org.uk - 50951.jpg
Reindrifta i Skottland vart igangsett i 1952 av reinsamen Mikel Utsi (òg skreve Mikkel Utsi; d. 1979) frå Jokkmokk og kona hans, den USA-fødde antropologen Ethel John Lindgren (d. 23. mars 1988). Dei to var på bryllaupsreise til Aviemore våren 1947, og Mikel la merke til at landskapet minte om reinbeita i Lappland. I 1949 etablerte Mikel og Ethel rådgjevings- og forskingsrådet the Reindeer Council of the United Kingdom, og ei stund etter etablerte dei the Reindeer Company Limited — begge med adresse i Cambridge. I 1952 fikk dei importert dei første reinane — alle kom frå flokken hans Mikel i Jokkmokk, og dei fikk i første omgang eit 300 acres (ca 1200 mål) inngjerda område til beite.   Les meir …
Rangifer tarandus fennicus (juvenile).jpg
Skogsrein eller finsk skogsrein (Rangifer tarandus fennicus) er ein underart av rein som er utbreidd på Karelen og i sentrale strøk av Finland; og tidligare òg större deler av Finland så vel som Sverige. I slutten av Weichselistida för på lag 9 000 år sidan vandra det reinar frå Sentraleuropa til Fennoskandinavia som utvikla seg til dagens nominatform, fjellreinen. Skogsreinen innvandra først för 7 000 år sidan, trulig frå Sibir. Han auka utbredelsesområdet sitt trinnvis i lag med habitatet sitt, den boreale barskogen, og flytta så lengre nordover.   Les meir …

Kystkultur

Arabolt.png
Arabolt, i formene Arabolten (sg.) og Araboltan (pl.) er stadnamn som blir bruka om skjer, småe holmar eller skjergruppor. Namnet er registrert to plassar i Smøla kommune og éin plass i Aure kommune, begge på Ytre Nordmøre. Arabolten sørvest om Smøla ligg i overgangen mellom Blåsværsvaet og dei oreine farvatna Rotværet/Rotværdraget og Sandskjera. Han er ein langsmal holme med ei NO/SV-lengd på opp mot 200 m og breidd på kring 60 m. Nærme den butte nordaust-enden er det ein rundvorden haug på 13 m, og sørvest-enden går ut i ein spiss. Nørdre og Søre Arabolten i Breisvaet markerer, i hop med Trettholmen, grensa mellom det trygge svaet i aust og dei oreine farvatna kring Langlåtan og Kråkværet i sør og sørvest. Nørdre Arabolten er ein rundvorden holme med ein diameter på kring 30–40 m. Søre Arabolten er flatvorden og avlang med rett nordside og runda sørside; han har ei aust-vest-lengd på i overkant av 100 m og ei nord-sør-breidd på i underkant av 50 m. Araboltan ved Golma, òg registrert med namneformene Hareboltane og Havboltane, avgrensar det oreine farvatnet mellom leida sørom Langholmen i nord og Møyslåttsvaet og leida sørom Møyslåtten mot Linvågen i sør. Araboltan består av relativt mange skjer med variabel form.   Les meir …
Milnbrygga Kristiansund.jpg
Ei bryggje, òg kalla ei sjybu, eit sjyhus eller eit pakkhus, er ei lagerbygning i éin (vanligare to) eller fleire etasjar som ligg med ein vegg over djupt vatn så skuter kan legge til for lasting og lossing. Øvst på sjyveggen er det som regel eitt eller fleire vindhus med vindor for heising av gods mellom bryggja og skutone. Rett under vindhuset er det bryggjedörer (brýjedöre, brøggdørre) i kvar etasje der varone vart innhavt ved lossing av skuta og uthavt ved lasting.   Les meir …
Ou1994 Moskenes Fiskhjell ved Toerrfiskmuseet.jpg
Ein hjell eller fiskhjell, òg stundom kalla ei fiskhesje, er eit stativ som blir bruka til å henge fisk på utadörs til törking til törrfisk. Hjellar har trulig vore bruka i törrfisktilverkinga sidan mellomalderen, og dei er framleis mykje bruka til törking av skrei — og i nyare tid sei òg, sjå nedaför. Tidligare var det berre mulig å henge fisk på hjell i vinterhalvåret, sidan det lett gikk mark i fisken om sommaren. Dermed var det ikkje lett å utnytte seifisket om sommaren til fulle. Men i 1912 fann Jens Eriksen frå Bø i Vesterålen opp den trekanta seihesja. Ho var oppbygd slik at fisken hang mykje luftigare, og dessutan vart dei to halvdelene av kvar fisk haldne lenger frå kvarandre. Dermed vart forholda för luftige til at marken kunne gjera noko særlig skade.   Les meir …
Segleaattring1.jpg
Sunnmørsbåt er fellesnemninga för den gamle bruksbåten på Sunnmør og tildels Romsdal. Som havbåt var han i bruk fram til kring 1880. Mindre båtar vart bygd inn på 1900-talet. Sunnmørsbåtane er klinkbygd og har både årar og segl. De er særlig kjennetekna av skroget, som er snidbetna, og lårseglet. De eldste fysiske spora etter sunnmørsbåten har vore å finne på gamle hus – på naust, lødor og andre uthus. Båtmaterialane har vorte bruka på nytt etter at båten ikkje lenger kunne brukast på sjyen. Rekonstruksjon og oppmåling av båtdeler viser lita endring i byggjemåte og skrogform fram mot de siste båtane som vart bygd. Båtbord og innved frå gamle hus har vorte bruka til å byggje oppatt båtar.   Les meir …
Skuldelev II.jpg
«Skuldelev 2» er det andre skipet som vart funne ved Skuldelevsperringa i Roskilde Fjord. Det var det lengste vikingskipet som var funne til da, sjølv om de berre kunne gjette på lengda i den tidlige fasen. Faktisk er det så langt at de først trudde at akterenden var eit anna skip, og det fikk arbeidsnamnet «Skuldelev 4». Dermed blir «Skuldelev 2» òg kalla «Skuldelev 2–4».   Les meir …

Musikk

CarlosGomes retrato con assinatura.jpg
Antônio Carlos Gomes (18361896) var ein brasiliansk komponist som blir rekna som den mest framtredande operakomponisten i Sør-Amerika. Komposisjonsstilen hans var sterkt prega av den italienske stilen. Antônio Carlos Gomes vart fødd den 11. juli 1836 i landsbyen São Carlos (den novarande storbyen Campinas) i det sørlige Brasil som son ått dirigenten Manuel José Gomes og Fabiana Maria Jaguari Cardoso. Faren gav honom den første musikkundervisninga. Seinare studerte han først musikk ved musikkonservatoriet i Rio de Janeiro, og så med Lauro Rossi i Milano i Italia.   Les meir …
Fartein Valen (18871952) var ein komponist frå Stavanger. I dag er han høgt respektert og blir rekna som ein banebrytar för moderne musikk i Norge med sine atonale polyfone verk. Den mest kjente komposisjonen hans er orkesterstykket Kirkegården ved havet. Den legendariske kanadiske pianisten Glenn Gould sa ein gong om Valen at han för første gong på mange år hade funne ein ruvande skikkelse i musikken frå 1900-talet.   Les meir …
Haendel.jpg
Georg Friedrich Händel eller George Frideric Handel (168514. april 1759) var ein tyskfødd barokkomponist som i vår tid er særlig kjent för oratoriet The Messiah (Messias) og orkesterverka The Celebrated Water Musick og Musick for the Royal Fireworks. Georg Friedrich Händel vart fødd den 23. februar 1685 i Halle i det davarande kurfyrstedømmet Brandenburg ått föreldra Georg Händel (16221697) og Dorothea Taust (16511730). Sjølv om faren gjorde sitt beste för å halde han unna musikken og pense han inn på advokatyrket i staden, viste Georg Friedrich tydelig talent för tangentspel alt i sjuårsalderen. Ni år gammel begynte Georg Friedrich å komponere musikk.   Les meir …
Louis Danto (f. 1929 i Suwałki, d. 2010 i Toronto) Var ein lyrisk tenor og ḥazzán som var kjent over store deler av verda för konsertframføringane og opptaka sine av italiensk, russisk og fransk operarepertoar så vel som jiddisch musikk og ḥazzanút, der han var blant dei ledande nolevande tolkarane. Han heldt eit stort antal konsertar i Nord-Amerika, Europa og Israel, og han spela inn 24 soloalbum för RCA, DaCamera, Musical Heritage Society og Cadenza. Fleire komponistar har skreve — og tileigna — musikk til Louis Danto. Han tjente som ḥazzán ved Beth Emeth Bais Yehuda Synagogue i Toronto i Ontario frå 1973 og heilt til han gikk av med pensjon i 1998.   Les meir …
Magnhild Havdal Almhjell (f. 11. juni 1894, d. 13. mai 1985) var ein folkesongar frå TingvollNordmør. Magnhild Havdal vart fødd den 11. juni 1894 i Oppigarden i Havdalen inst i Tingvoll kommune på Nordmør. Mora, Karen Havdal, dødde i 1895, berre 23 år gammel. Etter at Magnhild miste mor si, voks ho opp med besteforeldra på Havdal. Ho fikk mykje tradisjonsstoff frå morfaren, Kristoffer Knutson Havdal (18221912), og av mormora, Magnhild Eriksdotter Havdal, f. Valset (Ålvundeid) (18411942), lærte ho mange gamle tonar. Mormora vaks opp med far sin, Erik Larsson, f. Brandstad.   Les meir …

Mat

C01989 Langholmen (Aure kommune).jpg
Langholmen (D på Langholma) er eit fråflytta fiskevær på ei langstrekt samling av tettliggjande holmar utom Golmøya i Aure kommuneNordmør. Dei første fast busette vi veit om er registrert i kirkjebøkerne frå 1751 og framover, og dei siste fastbuande flytta frå Langholmen i 1970-åra. Været Langholmen, som opprinnelig haurde til Golmå, låg under væreigarar i Kristiansund i hundre år: under Christie-familien frå 1822 til 1910, og under Hans Christian Olaus Aass frå 1910 til 1923, da Langholmen kom på lokale hender.   Les meir …
Saupsuppe eller kjernemjølkssuppe er ei skandinavisk suppe med saup (kjernemjølk) som basis. Ein lagar jamning i gryta av mjøl og mjølk. Set det over varmen, og vispar godt til det kokar opp.   Les meir …
Olve haroset 300px.jpg
Ḥaróset (hebr. חֲרֽוֹסֶת ḥă'rōset) er ei blanding av frukt, nøtter, vin eller eddik og eventuelt krydder som blir bruka som ein av dei symbolske matrettene under den jødiske haggadáen på dei to første kveldane av pesaḥ (den jødiske påska). Ḥaróseten symboliserer mørtelen som israelittane bruka under slaveriet i Egypt.   Les meir …

Språk

Afrika spraakfamiliar.png
Afroasiatiske språk er ein språkfamilie som inneheld kring 240 språk tala av i alt kring 285 millionar menneske i Nord-Afrika, Aust-Afrika, Sahel-beltet og Sørvest-Asia. Nån lærde i mellomalderen hevda slektskap mellom to eller fleire greiner av afroasiatiske språk. Alt på 800-talet såg den hebraiske grammatikaren Yehuda ibn Quraysh frå Tiaret i Algerie ein förbindelse mellom de tamazightiske språka og semittisk — av de sistnemnte hade han godt kjennskap til arabisk, hebraisk og arameisk.   Les meir …
Arnold Dalen: «Den trønderske lina i norsk målreising»
  Overskrifta på denne artikkelen føresett at den fins noko som heiter ei trøndersk line i den norske målreisinga og at den har hatt sine representantar her i landsdelen opp gjennom den nyare språkhistoria, og at dei har vori dominerande i målrørsla her. Ein kan sjølvsagt innvende mot ei slik framstilling at ein i Trøndelag som i andre landsdelar har hatt representantar for ulike syn på korleis det nynorske skriftmålet skulle utvikle seg, og vi har hatt både dei som har hørt heime blant dei nasjonale puristane og dei som har stått for ei liberal folkemålsline. Det gir likevel meining å tale om ei trøndersk line i denne samanhengen dersom ein dreg fram dei trønderske målmennene — og det er nok her berre snakk om menn — som har markert seg tydelegast i arbeidet for norsk mål, og denne lina kan ein seie er prega av eit demokratisk, jordnært og udogmatisk målsyn.   Les meir …
Orden de las bendiciones Hilhoth Sehita 042 (crop).jpg
Ladino er namnet på ei språkform som er bruka i ordrette omsettingar av religiøse tekster frå hebraisk og arameisk til kastiljansk (spansk) eller djudíospanjol (jødespansk). Karakteristisk för ladino er at kvart ord blir omsett direkte, og at setningsstrukturen dermed fölgjer den hebraiske eller arameiske originalen. Dessutan blir det ofte bruka lånord, eller endatil heile lånte frasar, frå hebraisk og arameisk i teksten. Verbet för sjølve omsettingsprosessen på både kastiljansk (spansk) og djudeospanjol er ladinar.   Les meir …
Olav Jakobsen Høyem (18301899), mest kjent som O.J. Høyem, var ein lærar, telegrafist, seddeltrykkingsinspektør og lingvist frå Byneset ved Trondheim i Sør-Trøndelag. Far hans var Jakob Høyem og mor hans var Karen Olsdatter Prestegaard Høyem. Som lingvist kjempa han, som den yngre bror sin, Ivar J. Høyem òg, för ein nynorsk skriftnormal som låg nærmare trøndsk enn Ivar Aasen sin skriftnormal gjorde.   Les meir …
Solitreo -exemplo.jpg
Solitreo eller soletreo (djudeospanjol, frå portugisisk soletrar eller asturiansk soletrear/solitrear, ‘(å) stava’) er lykkjeskrift-utgåva av hebraisk skrift som tradisjonelt blir bruka blant osmanske sefardím för å skrive djudeospanjol, ladino og hebraisk. Skrifta er visuelt sétt snarlik asjkenazisk lykkjeskrift, men er olik nok til at dei ikkje er innbyrdes förståelige. Skrifta var i vanlig bruk blant sefardím i Det osmanske riket, inkludert i det jødiske samfunnet i Ereṣ Jisraél (hovudsaklig tilsvarande vår tids Israel, Vestbredda og Gaza) langt opp mot våre dagar. I og med at Israel har gjenomført asjkenazisk lykkjeskrift som einaste standard, har antalet folk som kan lesa og skrive solitreo gått markant ner sidan begynnelsen av 1900-talet.   Les meir …
Ganander Grammatica Lapponica (1743).png
Tornesamisk eller karesuandosamisk er ei samisk dialektgruppe som oftast blir rekna til nordsamisk språk. Tornesamisk er den sørvestligaste av dei nordsamiske hovuddialektane og blir snakka i deler av Finland, lengst nord i Sverige og blant markasamane i Nord-Norge frå Ballangen kommune i Ofoten til Nordreisa kommune i Nord-Troms. Tornesamisk låg til grunn för Grammatica Lapponica (1743) av Henrik Johansson Ganander.   Les meir …

Personar

Jean-Baptiste Forqueray (1699-1782).png
Jean-Baptiste Forqueray (16991782) var ein kjent gambist og komponist frå Frankrike. Jean-Baptiste Forqueray vart fødd i Paris den 3. april 1699 som son ått gambisten Antoine Forqueray. I dag er han mest kjent för de 29 stykka för gambe og generalbass som han, med unntak av tre av dem, tilskreiv far sin. De tre hade han sjølv skreve. I advertissementa skreiv han at han hade ansvaret för basslinja (og dermed besifringa òg) og fingersettinga i gambestemmen.   Les meir …
Joergen Moe.jpg
Jørgen Moe (18131882) var ein norsk biskop og eventyrsamlar. Han er mest kjent för Asbjørnsen og Moe sine Norske folkeeventyr. Jørgen Engebretsen Moe vart fødd den 22. april 1813 på garden Mo i HoleRingerike. Han er mest kjent som den eine halvdelen av Asbjørnsen og Moe, namneparet som er vorte eit synonym för bokverket Norske folkeeventyr. Det var i ungdommen Moe vart kjent med Peter Christen Asbjørnsen, og de to reiste kring og skreiv ner folkeeventyr folk förtelte ått dem.   Les meir …
Reb Zalman 2005.jpg
Reb Zalman Schachter-Shalomi (f. 28. august 1924) er ein asjkenazisk rabbinar med bakgrunn i Ḥabad-ḥasidismen som først og fremst er kjent som grunnleggar av og hovudperson attom jødisk förnyelse-rørsla. Zalman Schachter-Shalomi vart fødd i Zholkve i det davarande Polen (no i Ukraina) torsdagen den 28. august 1924 og vaks opp i Wien. Under andre verdskrigen var han internert i konsentrasjonsleirar under Vichy-regimet. I 1941 kom han seg over til USA. Han vart ordinert som rabbinar under Ḥabad-rørsla i Brooklyn i New York i 1947.   Les meir …

Personlige verkty