Alnakka.net:Forsida

Frå Alnakka.net

Gå til: navigering, søk

Alnakka.net er ein nettressurs för kultur og miljø med utgangspunkt i skandinavisk kystkultur i vidaste meining, inkludert minoritetskulturar og kulturmøte. Sjølve ordet alnakka eller almanakk vart utbreidd i Europa gjenom boka Kitāb al-manākh, som vart författa på 1200-talet av den marokkanske matematikaren og astronomen Ibn al-Banna al-Marrakushi. Så langt har Alnakka.net 2 119 artiklar og 6 048 bilde og andre mediafiler, og fleire er på veg. Du finn tilfeldige smakebitar frå artiklane her på forsida kvar dag.


tid • stad • skulefag • ymse


<< juli >>
søn mån tis ons tor fre lau
12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031
2014

I dag er det onsdag den 23. juli 2014. Sikhar markerer fødselsdagen til gurū Hari Krishan.  


Populære sidor

  1. Geirfugl (vist 53244 g.)
  2. Portugisarjødar (vist 32523 g.)
  3. Kristiansund kommune (vist 18063 g.)
  4. Jødedom (vist 16170 g.)
  5. Pitesamisk (vist 14826 g.)
  6. Islām (vist 9162 g.)
  7. Arnold Dalen: «Den trønderske lina i norsk målreising» (vist 8861 g.)
  8. Rein (vist 7004 g.)
  9. Geitbåt (vist 6834 g.)
  10. Romsdaling (vist 6784 g.)
  11. Det osmanske riket (vist 6615 g.)
  12. Glückstadt (vist 6138 g.)
  13. Hoggorm (vist 5628 g.)
  14. David Aaron de Sola (vist 5557 g.)
  15. Trondheim kommune (vist 5413 g.)
  16. Fuglsnes (vist 5378 g.)
  17. Albrecht Dürer (vist 5223 g.)
  18. Island (vist 5088 g.)
  19. Langholmen (Aure kommune) (vist 5009 g.)
  20. Pitesamisk–lulesamisk–norsk ordliste (vist 4818 g.)
  21. Rekonstruksjonistisk jødedom (vist 4779 g.)
  22. Rev (vist 4766 g.)
  23. Harar (vist 4523 g.)
  24. Herjeådalen (vist 4453 g.)
  25. Stavkirkje (vist 4434 g.)
  26. Sikhisme (vist 4430 g.)
  27. Synagogen i Bergstien i Oslo (vist 4395 g.)
  28. Baruch Spinoza (vist 4349 g.)
  29. Buddhisme (vist 4343 g.)
  30. Austrått (vist 4268 g.)
  31. Jødar (vist 4183 g.)
  32. Ḥasidisk jødedom (vist 4176 g.)
  33. Bhangṛā (vist 4020 g.)
  34. Der Türkische Tempel (vist 3944 g.)
  35. Sau (vist 3860 g.)
  36. Ishac Aboab da Fonseca (vist 3758 g.)
  37. Esnoga (vist 3651 g.)
  38. Gurmukhī (vist 3559 g.)
  39. Synagogen i Arkitekt Christies gate i Trondheim (vist 3552 g.)
  40. Ḥanukká (vist 3532 g.)
  41. Gaupe (vist 3514 g.)
  42. Soay-sau (vist 3382 g.)
  43. Norsk-engelsk temaordliste (vist 3346 g.)
  44. Kleppfisk (vist 3303 g.)
  45. Lysing (vist 3290 g.)
  46. Tenákh (vist 3261 g.)
  47. Ovadia Yosef (vist 3259 g.)
  48. Harr (vist 3242 g.)
  49. Honing (vist 3227 g.)
  50. Samar (vist 3185 g.)
  51. Aasmund Olavsson Vinje: «Våren» (vist 3160 g.)
  52. Ekhá (vist 3107 g.)
  53. Den helige Birgittas kapell (Tustna) (vist 3088 g.)
  54. Birkàt hammazón (vist 3072 g.)
  55. Grå trøndersau (vist 3021 g.)
  56. Midt-Norge (vist 2993 g.)
  57. Hinduisme (vist 2986 g.)
  58. Nordmør (vist 2980 g.)
  59. Pipeharar (vist 2966 g.)
  60. Samuel Jessurun de Mesquita (vist 2935 g.)
  61. Pitesamar (vist 2929 g.)
  62. Pesaḥ (vist 2912 g.)
  63. Gurū Nānak Dēv (vist 2881 g.)
  64. Barokkfiolin (vist 2874 g.)
  65. Barokkomponistar (vist 2868 g.)
  66. Bryggje (vist 2862 g.)
  67. Skogssamar (vist 2856 g.)
  68. Oktant (vist 2849 g.)
  69. Sefardím (vist 2836 g.)
  70. Runebomme (vist 2826 g.)
  71. Garnbinding (vist 2805 g.)
  72. Lungeemfysem (vist 2767 g.)
  73. Krystallsoda (vist 2742 g.)
  74. Tefillín (vist 2662 g.)
  75. Thomas Tellefsen (vist 2625 g.)
  76. Tallét (vist 2618 g.)
  77. Sefer (vist 2567 g.)
  78. Jødisk mat (vist 2551 g.)
  79. Central Jam-e-Mosque, World Islamic Mission (vist 2532 g.)
  80. Afroasiatiske språk (vist 2526 g.)
  81. Aḥmadiyyā (vist 2511 g.)
  82. Etróg (vist 2502 g.)
  83. Nymaurisk arkitektur (vist 2501 g.)
  84. Hebraisk (vist 2495 g.)
  85. Jul (vist 2492 g.)
  86. Cochinilla (vist 2474 g.)
  87. Norge (vist 2433 g.)
  88. Portugisarjødiske tengamím (vist 2422 g.)
  89. Megillàt Estér (vist 2421 g.)
  90. Blokkbær (vist 2406 g.)
  91. Edøy gamle kirkje (vist 2383 g.)
  92. Alfa 1-antitrypsinmangel (vist 2381 g.)
  93. Reinost (vist 2354 g.)
  94. Indisk mat (vist 2354 g.)
  95. Georg Friedrich Händel (vist 2336 g.)
  96. Draft (vist 2326 g.)
  97. Israel (vist 2318 g.)
  98. Charles-Valentin Alkan (vist 2309 g.)
  99. Sjabungót (vist 2262 g.)
  100. Jødisk förnyelse (vist 2245 g.)


Pekarar

Wikipedia: nynorsk • bokmål • svensk • dansk • færøysk • islandsk • nordsamisk • finsk • jiddisch • plattysk • djudeospanjol • kastiljansk • portugisisk • hebraisk

Andre: Digitaltfortalt.no • Farmasihistorie.com • Heimskringla.no • Historier.no • Kunsthistorie.com • Lokalhistoriewiki.no

Siste

Sika Deer, Nara Park 01.jpg
Sikahjort (Cervus nippon) er ein hjortart som hører heime i Aust-Asia. Namnet sikahjort kjem frå japansk 鹿 (shika), som betyder 'hjort'. Sikahjorten skil seg ut frå den europeiske hjorten ved at han er mindre; ved at han har smalare og meir opprett gevir; og ved at vaksne dyr beheld kalvprikkane i pelsen som vaksne. Han er nært nok i slekt med europeisk, sentralasiatisk og nordamerikansk hjort til at han kan hybridisere med dem. I nyare tid har sikahjorten vorte innført til Australia og New Zealand; til USA og Canada i Nord-Amerika; til Marokko i Nord-Afrika; og til mange land i Europa. Sikahjorten vart innført til Danmark kring 1900 og utsleppt på Svenstrup gods. I dag finst det nån få hundre förvilla sikahjortar i Danmark — først og fremst langs austkysten av Jylland.   Les meir …
Frode Fjellheim.jpg
Frode Fjellheim (fødd i Mosjøen 27. august 1959) er ein sørsamisk musikar (piano og synthesizer) og vokalist (joik), utdana ved Trøndelag Musikkonservatorium (198084) og busett i Trondheim der han har vore frilansmusikar og komponist, bl.a. i oppsetningar ved Trøndelag Teater, med Rikskonsertane. Han har skreve bestillingsverk til bl.a. Festspela i Nord-Norge (2000) og Telemarkfestivalen (Sørsamer rundt Hardangervidda med bl.a. Transjoik, 2003), og Vinterfestvekka i Narvik (Àhkunjárga eller Tøtta sitt ness, 2006)   Les meir …
Tz 019 Ki eshmera shabat.png
Sjabbát (hebr. שַׁבָּת šabbāt) eller sabbat (gjenom gresk σαββάτων), òg kalla sabbá (frå eldre sefardisk hebraisk uttale [sa'ba:ð]) og sjabbes (frå jid. שַׁבּת, shabbes), er namnet på den sjuande dagen i den jødiske vekkå. Sjabbáten, som begynner ved solnergangfredagskvelden og varer til etter solnergang på laurdagskvelden, er den jødiske kviledagen. I det her tidsrommet er det etter halakhá, eller jødisk religiøs lov, ikkje lov å gjera opp eld, koke nye matretter, reise utanom bygda/byen der ein var ved solnergang på fredagskvelden, drive handel eller utføre noko slags handarbeid eller handverk.   Les meir …
Mech 06.jpg
Pearykaribu (Rangifer tarandus pearyi), eng. Peary Caribou, er den minste underarten av dei nordamerikanske karibuane og lever på dei høgarktiske øyane lengst nord i Nunavut og Northwest Territories. Pearykaribuen er den minste av dei nordamerikanske reinane: Vaksne simlor har ei snittvekt på 60 kg og snittlengd på 1,4 m, og vaksne oksar har ei snittvekt på 110 kg og snittlengd på 1,7 m. Pelsen er på lag skifergrå om somrane og nærmast kvit om vinteren. Karakteristiske drag som dei deler med svalbardreinen er den korte mulen og dei korte føterne. I 1961 fanst det over 40 000 pearykaribuar, men i 2009 var bestanden nere i kring 700 dyr. Hovudgrunnen til den dramatiske nergangen er trulig dei milde vintrane med mykje smelting og frysing, slik at beita låser seg.   Les meir …
Tz 041a Bircat cohanim.png
Birkàt sjalóm er den tredje og siste berakháen i berakhót aḥaronót og den siste berakháen i heile ngamidáen (den ståande bøna). Nesiàt kappájim er den formelle framseiinga av Birkàt kohaním i esnogaen. Sim sjalóm (hebr. שִׂים שָׁלוֹם, ‘gjev fred’ (ordrett: ‘sett fred’) er den andre halvdelen av birkàt kóhaním i den formelle gudstjenesta.   Les meir …

Religion og livssyn

David Simonsen (18531932) var ein dansk rabbinar med utdaning frå København og Breslau (det novarande Wrocław i Polen) som var overrabbinar för Det mosaiske Troessamfund i København frå 1892 til 1902. Den store boksamlinga hans, som dekkjer mange humanistiske disiplinar og språkområde, og arkivet hans vart overteke av Det Kongelige Bibliotek i København i 1932.   Les meir …
Lavleen Kaur.jpg
Lavleen Kaur (f. 1976) er ein samfunnsvitar og scenekunstnar frå Oslo. Ho vaks opp i det norske sikh-miljøet som dotter ått eit ektepar som kom til Norge frå India tidlig i 1970-åra. I tillegg til hovudfaget i kriminologi frå Universitetet i Oslo har ho ein grad i klassisk indisk dans frå London.   Les meir …
Bahá’íar må, i følgje Bahá’u’lláh, seie minst éi av tre openberra obligatoriske bøner (salāt på arabisk). I boka Kitáb-i-Aqdas pålegg Bahá’u’lláh bahá’íloven om ei obligatorisk daglig bøn som blir lesa av kvar bahá’í åleine. I Kitáb-i-Aqdas skriv han òg at den obligatoriske bøna fanst nerskreva på ein anna tavle. Tavla som inneheldt den her obligatoriske bøna vart ikkje frigjeva til bahá’íane i Bahá’u’lláh sine dagar, og den her bøna vart utbytt med tre obligatoriske bøner av Bahá’u’lláh. Etter at Bahá’u’lláh dødde, vart teksten ått den opprinnelige bøna teken av Mírzá Muhammad `Alí.   Les meir …
Hadia Tajik.jpg
Hadia Tajik (f. 18. juli 1983) er ein journalist og arbeidarpartipolitikar frå Strand kommune i Rogaland. Föreldra innvandra til Norge frå Pakistan före ho vart fødd. Ho vaks opp i Bjørheimsbygd i Strand kommune i Rogaland fylke. Utdaninga hennar inkluderer ein mastergrad i menneskerettigheiter så vel som studium i journalistikk og juss. Ho har arbeidd som journalist blant anna i Aftenposten, Dagbladet og Verdens Gang. Ho vart velt inn på Stortinget ved valet i 2009. Da ho vart utnemnt til kulturminister fredagen den 21. september 2012, vart ho med det den første norske muslimske statsråden i Norge nån gong.   Les meir …
Skjerstad kirkje.jpg
Den novarande Skjerstad kirkje vart tekna av arkitekt Arnstein Arneberg og bygd i betong i 1959 etter at den tidligare kirkja brann ner etter eit lynnedslag kring 1950. Kirkja har 500 sitteplassar.   Les meir …

Biologi

C04364 jamtget.jpg
Jamtgeit (sv. jämtget) er ein gammel geitrase frå Jamtland og Herjedalen. Jamtgeita er den minste skandinaviske geitrasen. På let er jamtgeita oftast kvit; gjerne med mörk ryggål og mörk maske og føter. Dei kan òg vara brokote eller brun/viltfarga. Både geiterne og bukkane har oftast horn. Rasen er utryddingstruga. I 2007 var det registrert 387 jamtgeiter i genbanken.   Les meir …
Caribou.jpg
Karibu (innlånt til engelsk som caribou kring 1665, trulig frå mi'kmaq kaleboo), eller nordamerikansk rein, er fellesnamnet på fleire underartar av rein (Rangifer tarandus) som har sitt naturlige utbredelsesområde i Nord-Amerika og på Grønland. Dei nolevande underartane av karibuen er skogskaribu (Rangifer tarandus caribou), grønlandsrein (Rangifer tarandus groenlandicus) og pearykaribu (Rangifer tarandus pearyi). I tillegg blir alaskakaribu (Rangifer tarandus granti) medrekna, men det er osikkert om alaskakaribuen eigentlig bør reknast som ein eigen underart eller som populasjonar av grønlandsrein.   Les meir …
STN Cow.jpg
Sidot trønderfe og nordlandsfe (nyn. sidut t.; nyn./bm. sidet t., sidete t.; ofte förkorta til STN), ofte kalla rørosfe, er ein svartsidot og kollot, mellomstor storferase frå Midt- og Nord-Norge med offisielt avgrensa opphav i Sør-Trøndelag, Nord-Trøndelag fylke og Nordland. Det tilsvarande tradisjonelle svartsidote og kollote storfeet på Nordmør vart derimot — av amts- og fylkesadministrative grunnar? — definert inn under vestlandsk fjordfe da rasane vart definert mot slutten av 1800-talet og utover 1900-talet. I Norrland i Sverige finst òg liknande dyr, som der blir kalla fjällkor eller svensk fjällras.   Les meir …
Rangifer tarandus fennicus (juvenile).jpg
Skogsrein eller finsk skogsrein (Rangifer tarandus fennicus) er ein underart av rein som er utbreidd på Karelen og i sentrale strøk av Finland; og tidligare òg större deler av Finland så vel som Sverige. I slutten av Weichselistida för på lag 9 000 år sidan vandra det reinar frå Sentraleuropa til Fennoskandinavia som utvikla seg til dagens nominatform, fjellreinen. Skogsreinen innvandra først för 7 000 år sidan, trulig frå Sibir. Han auka utbredelsesområdet sitt trinnvis i lag med habitatet sitt, den boreale barskogen, og flytta så lengre nordover.   Les meir …
Sytingsrein, òg kalla alrein eller aktarein (akterein) på norsk og skötesren på svensk, er tamrein som hører til fastbuande og er merkt med reinmerket deras, men som blir passa av fjellsamar enten deler av året eller heile året. Sytingsreinen utgjer ein del av det tradisjonelle verdde-systemet med hopehav og utveksling av materielle gode mellom fastbuande og nomadar i de samiske områda av Midt- og Nord-Norge.   Les meir …

Kystkultur

Ou1978 Nordlandsmuseet Femboeringen.jpg
Ein fembørding (trulig frå norr. byrðingr) er ein open, spissgatta trebåt med segl og minst fem båtrom. Den her båttypen, som hovudsaklig er ein størrelseskategori, har tradisjonelt vorte bruka i Trøndelag og Nord-Norge. Fembørdingane blir tradisjonelt bygd enten som åfjordsbåtar eller nordlandsbåtar. Sjølv om fembørdingane har minst fem rom, og i praksis ofte minst sju eller åtte, så har dei sjeldan meir enn fem eller seks par tollepinnar — og ofte ner til tre par i storfembørdingane frå sist på 1800-talet.   Les meir …
Jacobstaff.JPG
Ein jakobsstav (vanlig namn i förbindelse med navigasjon) eller ein radius astronomicus (som måleinstrument i förbindelse med astronomi) er eit enkelt måleinstrument som blir bruka til å måle vinkelavstanden mellom to objekt. I förbindelse med navigasjon galdt dét i all hovudsak måling av høgda til sola eller polarstjerna over horisonten. Andre namn på jakobsstaven inkluderer gradboga og baculus Jacob. Den opprinnelige jakobsstaven vart utvikla som ein enkel redskap med éin tverrstav på 1300-talet og vart bruka til å gjera astronomiske målingar. Jakobsstaven vart først skildra av den jødiske matematikaren, astronomen og filosofen Leví ben Geresjón («Gersonides»).   Les meir …
Ei nautisk mil (= 1 bogaminutt), forkorta nm, tidligare òg kalla kvartmil, er eit lengdemål som blir bruka til sjøs, i lufta og i meteorologi. Ei nautisk mil er 1 852 meter, som òg er omtrentlig lengd på eit breiddeminutt.Ei nautisk mil blir underdelt i ti kabellengder på 185,2 meter. I tidligare tider svara ei nautisk mil, òg kalla kvartmil, til ¼ sjømil.   Les meir …
Skuldelev II.jpg
«Skuldelev 2» er det andre skipet som vart funne ved Skuldelevsperringa i Roskilde Fjord. Det var det lengste vikingskipet som var funne til da, sjølv om de berre kunne gjette på lengda i den tidlige fasen. Faktisk er det så langt at de først trudde at akterenden var eit anna skip, og det fikk arbeidsnamnet «Skuldelev 4». Dermed blir «Skuldelev 2» òg kalla «Skuldelev 2–4».   Les meir …
Skaarungen.jpeg
Ein åfjordsbåt eller åfjording er ein tradisjonell open, spissgatta ro- og seglbåt frå Fosen, Namdalen og området kring Trondheimsfjorden. Namnet «åfjordsbåt» kjem av at den viktigaste plassen der dessa båtane har vorte bygd er Åfjorden i Fosen. Typiske trekk for åfjordsbåten, som på Nordmør gjerne blir kalla grisbåt, er lang og grunn kjøl og rette og bratte stamnar. Åfjordsbåtane er tradisjonelt rigga med eit relativt høgt og smalt, symmetrisk råsegl. De störste båtane kan ha eit toppsegl òg.   Les meir …

Musikk

Carlo Gesualdo.jpg
Don Carlo Gesualdo, principe di Venosa (15661613) var ein luttspelar, komponist og adelsmann frå Italia som på den eine sida er kjent för de intenst ekspressive madrigalane sine, som inneheld ein sterkt kromatisk modal harmonikk som gjev assosiasjonar til substansharmonikken som vi finn i seinromantisk musikk kring 300 år seinare; og på den andre sida för det mest berykta dobbeltdrapet i den vestlige musikkhistoria.   Les meir …
Mendelssohn Bartholdy.jpg
Jakob Ludwig Felix Mendelssohn (Bartholdy) (3. februar 18094. november 1847) var ein tysk romantisk komponist av jødisk opphav. Han var kanskje det störste vidunderbarnet etter Mozart. Jakob Ludwig Felix Mendelssohn vart fødd i Hamborg som son av ein bankier, Abraham, som igjen var son av den kjente tysk-jødiske filosofen Moses Mendelssohn. Mendelssohn fikk pianoundervisning av mor si da han var seks, og da han var sju vart han undervist av Marie Bigot i Paris. Frå 1818 studerte han komposisjon med Carl Friedrich Zelter i Berlin. Han gav trulig sin første offentlige konsert som niåring, da han deltok på ein kammerkonsert. Han var tidlig ein produktiv komponist og skreiv sitt første publiserte verk, ein pianokvartett, da han var 13 år gammel.   Les meir …
Antonio Chainho.jpg
Guitarra portuguesa (pt.) eller portugisisk gitar (nyn./bm./da.; sv. portugisisk gitarr) er eit 6-kors, 12-strenga klimpreinstrument av cistertype. Tidlig på 1800-talet var olike variantar av open stemming vanlig, men utover 1800-talet har stemminga ddʹ aaʹ hhʹ eʹeʹ aʹaʹ hʹhʹ (Lisboa) eller ccʹ ggʹ aaʹ dʹdʹ gʹgʹ aʹaʹ (Coimbra) teke meir og meir over. Guitarra portuguesa, som har vorte standardisert til to hovudvariantar i løpet av første halvdelen av 1900-talet, blir særlig bruka i den portugisiske musikkgenren fado — typisk i eit ensemble med ein songar, ein guitarra portuguesa og ein gitar.   Les meir …
BWV 772 measures 1-2.png
Ein invensjon er ein kort komposisjon (oftast för eit tangentinstrument) med tostemmig kontrapunkt. Dei mest kjente invensjonane er de femten invensjonane som utgjer første halvparten av J.S. Bach sine Invensjonar og sinfoniaer. Invensjonar har tradisjonelt oftast ikkje vorte oppført på konsertar, men har hovudsaklig fungert som etydar för tangentelevar og som pedagogiske øvelsar för komposisjonsstudentar. Invensjonar liknar fugar i stil, men de er generelt enklare oppbygd. De inneheld ein eksposisjon, ein lengre gjenomføringsdel og — oftast, men ikkje allveg — ein kort reprisedel. Hovudförskjellen er at invensjonar, i motsetning til fugar, ikkje inneheld comes (musikalsk svar) til det innledande temaet på dominantplanet.   Les meir …
Soṟkaṭṭu (tamiḷ சொறஂக்கட்டு), òg skreve solkattu, eller sollukkaṭṭu (tamiḷ சொல்லுக்கட்டு) er eit system av vokale stavingar som representerer rytmar og slagteknikk i den karnatiske musikken i Sør-India og på Sri Lanka. Soṟkaṭṭu blir bruka både til innlæring av rytmar på slaginstrument som mridangam og ghatam og som vokalkunst i seg sjølv. Konsertforma av soṟkaṭṭu blir oftast kalla koṉṉakkōl (tamiḷ கொன்னக்கோல்).   Les meir …

Mat

3026 blandaball.jpg
Blandaball (utt. ["bɽɑɲ:aˌbɑʎ:]), stundom skreve blannaball, blainnabaill o.a., er ein fiske- og potetrett frå Romsdal, Ytre Nordmør og Fosen. Hovudingrediensane i blandaballen er ferskfisk (gjerne hyse eller lyr), potet og grynmjøl og/eller kveitemjøl. Ball, og særlig blandaball, er spesielt populær mat i Kristiansund, og byen blir ofte spøkefullt kalla Baillsund.   Les meir …
Koeh-061.jpg
Hing (Ferula assa-foetida) eller dyvelsdrek (frå lågty. Düwelsdreck) er ein plante i Ferula-slekta som opprinnelig kjem frå Iran. Heile den råe planten har ei intens, obehagelig lukt og smak, men hing som blir bruka som krydder og gjenomkoka eller steikt gjev ein mild og avrunda, noko purre-aktig smak. Hing har ein antimikrobiell og antiviral effekt, og både i folkemedisin og skulemedisin blir hing særlig bruka mot problem med fördøyelsen. I folkemedisin blir dessutan hing bruka mot akutte og kroniske problem med luftvegane, inkludert förkjølelse og influensa.   Les meir …
Runny hunny.jpg
Honing /"hɔn.ɪŋ/ (nyn./bm./da. honning; sv. honung) er ei sukkerhaldig løysning med tjuktflytande til fast konsistens. Honing blir framstilt av honingbior som samlar nektar frå blomstrar. Omdaninga frå nektar til honing skjer ved at bione tilsett nektaren sitt eige kjertelsekret. Bior kan òg ta til seg honingdogg utskilt frå bladlus og andre plantesugarar. Den honingen blir kalla bladhoning, skogshoning eller lushoning. Bione lagrar nektar tilsett enzym i vokskakor eller vokstavlor. Når vassinnhaldet i nektaren blir redusert blir honingen til. Birøktaren kan hente ut tavlone frå kuben. Tavlone blir plassert i ei honingslyngje (ein type sentrifuge), og honingen blir slyngt utur tavlone. Bione får sukkervatn som erstatning för honingen, og dét blir vinterfôret för bione.   Les meir …

Språk

Bindeform er den forma av substantiv som blir bruka som førsteledd i samensette ord: (ei) bygdabok (av bygd); (ein) dagstur (av dag); (ei) droparenne (av drope); (ein) skul(e)time (av skule); (eit) vekkoblad (av vekka/vekko); (eit) fel(e)skrin (av fele), (ei pann(e)kake (av panne). I fleire skandinaviske dialektar er bindeforma ei lydrett utvikling av den norrøne obestemte genitivsforma.   Les meir …
Dativ er det kasuset som blir bruka i förbindelse med omsynsledd — særlig i dei indoeuropeiske språka som enno har morfologiske kasus. I mange språk har dativ teke over funksjonen til andre kasus òg — inkludert lokativ (påstadskasus), ablativ (fråstadskasus) og instrumentalis (redskapskasus). I tillegg til rein syntaktisk styring, kan dativ bli styrt av verb, preposisjonar og adjektiv.   Les meir …
El Avenir.jpg
Djudeospanjol, òg skreve judeospañol, eller jødespansk er samletermar för språkformer av kastiljansk med meir eller mindre påverkning frå andre iberiske språk som portugisisk, asturiansk og katalansk som tradisjonelt blir bruka av sefardím i Nord-Afrika, på Balkan, i Tyrkia og i Israel. Djudeospanjol inneheld mange hebraiske og arameiske ord og ein del arabiske ord. I austlig jødespansk — det vil seie på Balkanhalvøya, i Tyrkia og i Israel — er det mange tyrkiske og greske lånord òg. Andre namn för djudeospanjol inkluderer djudezmo, spanyol, jaquetía/haketia (særlig i Marokko) og sidan midten av 1900-talet ofte òg ladino — ein term som tradisjonelt har ei anna tyding.   Les meir …
Hans Ross by L Szacinski.png
Hans Ross (18331914) var ein teolog, ordboksredaktør, målmann og statsstipendiat frå Mandal. Hans Matthias Elisæus Ross vart fødd søndag den 14. april 1833 i Holum i Mandal. Han var presteson og vart student i 1849, etter å ha vore elev av blant andre lektor Ole Kristian Thistedahl ved Kristiansand katedralskole. I 1852 vart han cand.theol. Han arbeidde deretter som lærarvikar, studerte tysk i Tyskland 1856–57, engelsk i England 1859–60 og underviste i språk ved skular i Christiania. Etter sitt første møte med Ivar Aasen i 1857, fann Ross livsoppgåva si i å vidareføre og utvide Aasen sitt ordboksverk.   Les meir …
Hebraisk (frå hebraisk עִבְרִית [ʕib'ri:t]) er eit vest-semittisk språk som er nært i slekt med arameisk og arabisk. Bibelsk hebraisk er hovudspråket i Tenákh, eller den hebraiske Bibelen. Seinare utviklingsstadium inkluderer misjnaisk hebraisk og rabbinsk hebraisk. Israelsk hebraisk eller moderne hebraisk er, ved sida av arabisk, Israels offisielle språk. Hebraisk blir skreve med det hebraiske alfabetet.   Les meir …
Rommani eller rommani rakripa, òg kalla norsk romani og svensk romani, er eit språk med hovudsaklig skandinavisk grammatikk og indisk-basert ordforråd som tradisjonelt blir bruka av romanifolket (tavringar, reisande, tatrar, romanoar, romanisæl) i det vestlige Sverige, på Austlandet og i Trøndelag. Etter eit vedtak i den svenske Riksdagen den 2. desember 1999 fikk romani i alle sine variantar (i lag med samisk, finsk, tornedalsfinsk og jiddisch) offisiell status som nasjonalt minoritetsspråk i Sverige.   Les meir …

Personar

Håkon Evjenth (f. 26. desember 1894, d. 10. juni 1951) var ein författar og jurist frå Bodø som særlig er kjent för barnebøkerne sine frå nordnorsk natur. Håkon Evjenth vart fødd i Bodø onsdag den 26. desember 1894 som son ått advokat og statsråd Håkon Martin Evjenth (18651934) og Martha Backer (18671906). Han vaks opp i Bodø, vart cand.jur. i 1917, og budde nokre år i Oslo före han starta eigen sakførarpraksis i Vadsø i 1921. I 1925 flytta han tilbake til Bodø. Han debuterte som författar i 1927 med boka Finnmarksjakter. Gjenombrottet kom med ungdomsromanen 3 på to og 2 på fire i 1935.   Les meir …
Tore Ørjasæter (18861968) var ein lyrikar og dramatikar frå Gudbrandsdalen. Tore Ørjasæter vart fødd den 8. mars 1886 i Skjåk i Gudbrandsdalen. Han var utdana ved Voss folkehøgskule. Han begynte òg på lærarskule, men avbraut etter eit halvt år. I 1908 debuterte Ørjasæter med diktsamlinga Ættar-arv. Hovudverket hans, Gudbrand Langleite-trilogien (19131927; utvida utg. 1966) er eit episk verk om konflikten mellom å vara bufast og å vara fri og mellom gammelt og nytt.   Les meir …
Ḥajjim Volozhin (17491821), òg skreve Chaim Volozhin, Chaim ben Jits’hok fun Volozhin eller Chaim Ickovits, var ein rabbinar, talmudist og etikar som særlig er kjent som grunnleggaren av Jesjibàt Ngeṣ ḥajjím i Valozjyn (i 1803), populært kalla Volozhin jeshive.   Les meir …

Personlige verkty