Alnakka.net:Forsida

Frå Alnakka.net

Gå til: navigering, søk

Alnakka.net er ein nettressurs för kultur og miljø med utgangspunkt i skandinavisk kystkultur i vidaste meining, inkludert minoritetskulturar og kulturmøte. Sjølve ordet alnakka eller almanakk vart utbreidd i Europa gjenom boka Kitāb al-manākh, som vart författa på 1200-talet av den marokkanske matematikaren og astronomen Ibn al-Banna al-Marrakushi. Så langt har Alnakka.net 2 119 artiklar og 6 049 bilde og andre mediafiler, og fleire er på veg. Du finn tilfeldige smakebitar frå artiklane her på forsida kvar dag.


tid • stad • skulefag • ymse


<< september >>
søn mån tis ons tor fre lau
123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
282930
2014

I dag er det fredag den 19. september 2014.


Populære sidor

  1. Geirfugl (vist 56615 g.)
  2. Portugisarjødar (vist 35935 g.)
  3. Kristiansund kommune (vist 19890 g.)
  4. Jødedom (vist 17287 g.)
  5. Pitesamisk (vist 15710 g.)
  6. Arnold Dalen: «Den trønderske lina i norsk målreising» (vist 10606 g.)
  7. Islām (vist 9849 g.)
  8. Rein (vist 7584 g.)
  9. Geitbåt (vist 7359 g.)
  10. Det osmanske riket (vist 7209 g.)
  11. Romsdaling (vist 6906 g.)
  12. Glückstadt (vist 6642 g.)
  13. Albrecht Dürer (vist 6394 g.)
  14. David Aaron de Sola (vist 6075 g.)
  15. Fuglsnes (vist 6042 g.)
  16. Hoggorm (vist 5830 g.)
  17. Island (vist 5668 g.)
  18. Trondheim kommune (vist 5604 g.)
  19. Baruch Spinoza (vist 5591 g.)
  20. Rekonstruksjonistisk jødedom (vist 5075 g.)
  21. Langholmen (Aure kommune) (vist 5073 g.)
  22. Herjeådalen (vist 5027 g.)
  23. Rev (vist 4938 g.)
  24. Pitesamisk–lulesamisk–norsk ordliste (vist 4913 g.)
  25. Austrått (vist 4911 g.)
  26. Harar (vist 4599 g.)
  27. Stavkirkje (vist 4570 g.)
  28. Synagogen i Bergstien i Oslo (vist 4567 g.)
  29. Sikhisme (vist 4556 g.)
  30. Jødar (vist 4535 g.)
  31. Buddhisme (vist 4486 g.)
  32. Bhangṛā (vist 4358 g.)
  33. Ḥasidisk jødedom (vist 4325 g.)
  34. Der Türkische Tempel (vist 4192 g.)
  35. Ishac Aboab da Fonseca (vist 4171 g.)
  36. Sau (vist 4017 g.)
  37. Lysing (vist 3758 g.)
  38. Esnoga (vist 3741 g.)
  39. Gurmukhī (vist 3735 g.)
  40. Ḥanukká (vist 3634 g.)
  41. Synagogen i Arkitekt Christies gate i Trondheim (vist 3614 g.)
  42. Gaupe (vist 3574 g.)
  43. Soay-sau (vist 3545 g.)
  44. Kleppfisk (vist 3489 g.)
  45. Norsk-engelsk temaordliste (vist 3447 g.)
  46. Ovadia Yosef (vist 3419 g.)
  47. Ekhá (vist 3391 g.)
  48. Tenákh (vist 3320 g.)
  49. Birkàt hammazón (vist 3310 g.)
  50. Harr (vist 3296 g.)
  51. Honing (vist 3292 g.)
  52. Aasmund Olavsson Vinje: «Våren» (vist 3269 g.)
  53. Samar (vist 3260 g.)
  54. Barokkomponistar (vist 3246 g.)
  55. Nordmør (vist 3178 g.)
  56. Den helige Birgittas kapell (Tustna) (vist 3164 g.)
  57. Midt-Norge (vist 3096 g.)
  58. Hinduisme (vist 3094 g.)
  59. Grå trøndersau (vist 3080 g.)
  60. Pesaḥ (vist 3079 g.)
  61. Oktant (vist 3064 g.)
  62. Afroasiatiske språk (vist 3062 g.)
  63. Pipeharar (vist 3031 g.)
  64. Gurū Nānak Dēv (vist 3014 g.)
  65. Pitesamar (vist 2999 g.)
  66. Samuel Jessurun de Mesquita (vist 2972 g.)
  67. Runebomme (vist 2964 g.)
  68. Bryggje (vist 2944 g.)
  69. Barokkfiolin (vist 2940 g.)
  70. Skogssamar (vist 2939 g.)
  71. Sefardím (vist 2907 g.)
  72. Garnbinding (vist 2901 g.)
  73. Lungeemfysem (vist 2878 g.)
  74. Krystallsoda (vist 2847 g.)
  75. Tefillín (vist 2719 g.)
  76. Aḥmadiyyā (vist 2701 g.)
  77. Thomas Tellefsen (vist 2673 g.)
  78. Jul (vist 2669 g.)
  79. Tallét (vist 2669 g.)
  80. Alfa 1-antitrypsinmangel (vist 2623 g.)
  81. Jødisk mat (vist 2621 g.)
  82. Central Jam-e-Mosque, World Islamic Mission (vist 2608 g.)
  83. Sefer (vist 2607 g.)
  84. Cochinilla (vist 2603 g.)
  85. Hebraisk (vist 2597 g.)
  86. Etróg (vist 2582 g.)
  87. Nymaurisk arkitektur (vist 2574 g.)
  88. Blokkbær (vist 2570 g.)
  89. Norge (vist 2566 g.)
  90. Israel (vist 2516 g.)
  91. Charles-Valentin Alkan (vist 2514 g.)
  92. Megillàt Estér (vist 2511 g.)
  93. Portugisarjødiske tengamím (vist 2470 g.)
  94. Aryeh Kaplan (vist 2468 g.)
  95. Edøy gamle kirkje (vist 2446 g.)
  96. Georg Friedrich Händel (vist 2446 g.)
  97. Indisk mat (vist 2420 g.)
  98. Reinost (vist 2403 g.)
  99. Draft (vist 2381 g.)
  100. Jødisk förnyelse (vist 2369 g.)


Pekarar

Wikipedia: nynorsk • bokmål • svensk • dansk • færøysk • islandsk • nordsamisk • finsk • jiddisch • plattysk • djudeospanjol • kastiljansk • portugisisk • hebraisk

Andre: Digitaltfortalt.no • Farmasihistorie.com • Heimskringla.no • Historier.no • Kunsthistorie.com • Lokalhistoriewiki.no

Siste

C01375 Numida meleagris.jpg
Perlehøns (Numididae) er ein familie av hønsfuglar som hører heime i det vestlige, sentrale og sørlige Afrika. Det finst fire slekter av perlehøns og totalt seks artar. Arten Numida meleagris (hjelmperlehøns) har vorte innført som tamfugl mange stader og finst förvilla i Frankrike så vel som i Vestindia.   Les meir …
Sika Deer, Nara Park 01.jpg
Sikahjort (Cervus nippon) er ein hjortart som hører heime i Aust-Asia. Namnet sikahjort kjem frå japansk 鹿 (shika), som betyder 'hjort'. Sikahjorten skil seg ut frå den europeiske hjorten ved at han er mindre; ved at han har smalare og meir opprett gevir; og ved at vaksne dyr beheld kalvprikkane i pelsen som vaksne. Han er nært nok i slekt med europeisk, sentralasiatisk og nordamerikansk hjort til at han kan hybridisere med dem. I nyare tid har sikahjorten vorte innført til Australia og New Zealand; til USA og Canada i Nord-Amerika; til Marokko i Nord-Afrika; og til mange land i Europa. Sikahjorten vart innført til Danmark kring 1900 og utsleppt på Svenstrup gods. I dag finst det nån få hundre förvilla sikahjortar i Danmark — først og fremst langs austkysten av Jylland.   Les meir …
Frode Fjellheim.jpg
Frode Fjellheim (fødd i Mosjøen 27. august 1959) er ein sørsamisk musikar (piano og synthesizer) og vokalist (joik), utdana ved Trøndelag Musikkonservatorium (198084) og busett i Trondheim der han har vore frilansmusikar og komponist, bl.a. i oppsetningar ved Trøndelag Teater, med Rikskonsertane. Han har skreve bestillingsverk til bl.a. Festspela i Nord-Norge (2000) og Telemarkfestivalen (Sørsamer rundt Hardangervidda med bl.a. Transjoik, 2003), og Vinterfestvekka i Narvik (Àhkunjárga eller Tøtta sitt ness, 2006)   Les meir …
Tz 019 Ki eshmera shabat.png
Sjabbát (hebr. שַׁבָּת šabbāt) eller sabbat (gjenom gresk σαββάτων), òg kalla sabbá (frå eldre sefardisk hebraisk uttale [sa'ba:ð]) og sjabbes (frå jid. שַׁבּת, shabbes), er namnet på den sjuande dagen i den jødiske vekkå. Sjabbáten, som begynner ved solnergangfredagskvelden og varer til etter solnergang på laurdagskvelden, er den jødiske kviledagen. I det her tidsrommet er det etter halakhá, eller jødisk religiøs lov, ikkje lov å gjera opp eld, koke nye matretter, reise utanom bygda/byen der ein var ved solnergang på fredagskvelden, drive handel eller utføre noko slags handarbeid eller handverk.   Les meir …
Mech 06.jpg
Pearykaribu (Rangifer tarandus pearyi), eng. Peary Caribou, er den minste underarten av dei nordamerikanske karibuane og lever på dei høgarktiske øyane lengst nord i Nunavut og Northwest Territories. Pearykaribuen er den minste av dei nordamerikanske reinane: Vaksne simlor har ei snittvekt på 60 kg og snittlengd på 1,4 m, og vaksne oksar har ei snittvekt på 110 kg og snittlengd på 1,7 m. Pelsen er på lag skifergrå om somrane og nærmast kvit om vinteren. Karakteristiske drag som dei deler med svalbardreinen er den korte mulen og dei korte føterne. I 1961 fanst det over 40 000 pearykaribuar, men i 2009 var bestanden nere i kring 700 dyr. Hovudgrunnen til den dramatiske nergangen er trulig dei milde vintrane med mykje smelting og frysing, slik at beita låser seg.   Les meir …

Religion og livssyn

WP Synagoge Luebeck 1907.jpg
Synagogen i Lübeck ligg i St.-Annen-Straße 13 i Lübecker Altstadt, mellom den evangelisk-lutherske Aegidienkirche og St.-Annen-Kloster, som i dag er bymuseum. Den opprinnelig nymauriske synagogen med kuppel vart ferdigbygd i 1880, medan Salomon Carlebach (18451919) var overrabbinar der. Etterfølgjaren hans i stillinga var sonen hans, Joseph Carlebach (18831942). Siste menigheitsrabbinaren der (19211938) var David Alexander Winter (18781953).   Les meir …
Gurū Hari Krisjan dji (7. juli 165630. mars 1664) var den åttande av de ti sikh-gurūane og vart gurū den 7. oktober 1661 som etterfølgjar etter far sin, gurū Hari Rāi. Före gurū Hari Krisjan dødde, utpekte han Baba Bakala dji som den neste sikh-gurūen. Det viste seg at detta var gammelonkelen hans, gurū Tēgh Bahādur.   Les meir …
Bahá’íar må, i følgje Bahá’u’lláh, seie minst éi av tre openberra obligatoriske bøner (salāt på arabisk). I boka Kitáb-i-Aqdas pålegg Bahá’u’lláh bahá’íloven om ei obligatorisk daglig bøn som blir lesa av kvar bahá’í åleine. I Kitáb-i-Aqdas skriv han òg at den obligatoriske bøna fanst nerskreva på ein anna tavle. Tavla som inneheldt den her obligatoriske bøna vart ikkje frigjeva til bahá’íane i Bahá’u’lláh sine dagar, og den her bøna vart utbytt med tre obligatoriske bøner av Bahá’u’lláh. Etter at Bahá’u’lláh dødde, vart teksten ått den opprinnelige bøna teken av Mírzá Muhammad `Alí.   Les meir …
Ahmadiyya mosque Oslo.jpg
Aḥmadiyyā (urdū احمدیہ‎ [aḥmadiyyā]) er den religiøse rørsla som vart starta av Mirza Ghulam Aḥmad frå Qadian i Pandjāb i India. Mirza Ghulam Aḥmad var ein muslim som hevda å ha oppfylt kristne og islamske profeti og som erklærte seg för å vara mudjaddiden (reformatoren) av islām för den moderne tida. Aḥmadiyyāene reknar seg som muslimar, og Mirza Ghulam Aḥmad kalla rørsla si Aḥmadiyyā muslim djamāt (samfunn) og såg ho som ei revitalisering av, heller enn ei erstatning för, islām.   Les meir …
Bodin kirkje 2.jpg
Bodin kirkje er soknekirkje för Bodin sokn i Bodø domprosti. Ho vart bygd kring 1240 og vart påbygd i 1785 med eit tverrskip. I 1894 vart heile mellomalderdelen av kirkja nedreven og oppattbygd i samma stilen. Kirkja har steinaltar frå 1300-talet og nån treskulpturar frå seint 1400- eller tidlig 1500-tal. I dag er kirkja prega av interiør frå 1600- og 1700-talet. Altartavla er frå 1670, prekestolen frå 1600-talet med måleri av evangelistane på troppa opp. Dei er måla i 1754 av Gottfried Ezechiel.   Les meir …

Biologi

Cochineal drawing.jpg
Cochinilla (Dactylopius cocchus) (sp.), òg skreve cochenille (fra.) og koskenille, er ei skjoldlus frå México, Mellom-Amerika og tropiske og subtropiske deler av Sør-Amerika som lever på kaktusar i Opuntia-familien. Kroppen og egga av cochinilla-lusa blir tørka og oppmolne til fargestoffet karmin — ein varig raudfarge som blant anna blir bruka i kunstmåling, tekstilfarging og sminke. Karmin (E120) blir bruka i matproduksjon òg, men sidan råvara er eit insekt, blir karmin generelt rekna som olovlig/oetande i jødedommen og i deler av islām så vel som blant vegetarianarar og veganar. Karmin kan i sjeldne fall gje alvorlige allergiske reaksjonar.   Les meir …
0823 geiter ryddar gravfeltet v Hakadal krk.jpg
Norsk mjølkgeit (bm./nyn. n. mjølkegeit, bm. n. melkegeit, n. melkegjet; sv. norsk mjölkget; da. norsk mælkeged) er ein nyare samlerase för dei tidligare norske mjølkgeitrasane. Opphavsrasane var først og fremst telemarksgeit (finbygd, kvit, oftast kolla), dølageit, vestlandsgeit og nordlandsgeit, og i tillegg noko innslag av saanengeit. Rasane vart ikkje offisielt ihopslegen före tidlig i 1990-åra, og den norske mjølkgeita varierer enno mykje i størrelse og utsjånad. Både bukkane og geiterne kan vara horna eller kolla.   Les meir …
Headwaters of the Garbh Uisge. - geograph.org.uk - 50951.jpg
Reindrifta i Skottland vart igangsett i 1952 av reinsamen Mikel Utsi (òg skreve Mikkel Utsi; d. 1979) frå Jokkmokk og kona hans, den USA-fødde antropologen Ethel John Lindgren (d. 23. mars 1988). Dei to var på bryllaupsreise til Aviemore våren 1947, og Mikel la merke til at landskapet minte om reinbeita i Lappland. I 1949 etablerte Mikel og Ethel rådgjevings- og forskingsrådet the Reindeer Council of the United Kingdom, og ei stund etter etablerte dei the Reindeer Company Limited — begge med adresse i Cambridge. I 1952 fikk dei importert dei første reinane — alle kom frå flokken hans Mikel i Jokkmokk, og dei fikk i første omgang eit 300 acres (ca 1200 mål) inngjerda område til beite.   Les meir …
11110cr skahppo.jpg
Reinost (nyn./bm.; bm./sv. renost; sørsam. bovtsenvuasta; pites. buhttsuvuässtá -st-; lules. boahttsuvuosstá -st-) er ein ost som tradisjonelt er basert på reinmjølk sprengt med det mörke feittet kring tarmane på ferskvassfisken harr (Thymallus thymallus). Osten blir gjerne forma til flatvordne, runde ostar i kring 10–25 cm vide og 3–5 cm djupe ostformer av fletta/sydde rottæger (sørsam. deajvoe, pites. dæjjvo -jv-, lules. dæjvvo -jv-) eller utskore tre (sørsam. skaahpoe, skaahpa; pites./lules. skáhppo -hp-) og tørka. Reinosten blir tradisjonelt blant anna skava tynt og bruka som ost i kaffen.   Les meir …
Sytingsrein, òg kalla alrein eller aktarein (akterein) på norsk og skötesren på svensk, er tamrein som hører til fastbuande og er merkt med reinmerket deras, men som blir passa av fjellsamar enten deler av året eller heile året. Sytingsreinen utgjer ein del av det tradisjonelle verdde-systemet med hopehav og utveksling av materielle gode mellom fastbuande og nomadar i de samiske områda av Midt- og Nord-Norge.   Les meir …

Kystkultur

6310 lyrodd.jpg
Ein lyrodd (norr. hlýr (‘baug’) + odd), òg kalla hyrodd i Hemne,[1] nyrodd i Åfjorden[2] og ljørodd ein del plassar i Nord-Norge, er eit bordkne som danar ein runda overgang mellom ripa og stamnen på geitbåtar og nordlandsbåtar. I eldre tid har lyroddar vore vanlige på fleire andre tradisjonelle båttypar i Norge òg.   Les meir …
Ei nautisk mil (= 1 bogaminutt), forkorta nm, tidligare òg kalla kvartmil, er eit lengdemål som blir bruka til sjøs, i lufta og i meteorologi. Ei nautisk mil er 1 852 meter, som òg er omtrentlig lengd på eit breiddeminutt.Ei nautisk mil blir underdelt i ti kabellengder på 185,2 meter. I tidligare tider svara ei nautisk mil, òg kalla kvartmil, til ¼ sjømil.   Les meir …
Snedbetning,faering.jpg
Nordvestlandsbåtar, som snarare burde bli kalla midtnorske båtar etter det historiske utbreidingsområdet, er de opne, oftast spissgatta, ro- og seglbåttypane frå Møre og Romsdal fylke, og tidligare òg Sør-Trøndelag og Nord-Trøndelag. Nordvestlandsbåtane er kjennetekna ved fyldig framstamn, smekker atterstamn, og ofte éin eller fleire ekstra bordgangar mot framstamnen. De fleste nordvestlandsbåtane har vore rigga med lårsegl. Det finst to hovudtypar av nordvestlandsbåtar: sunnmørsbåten og geitbåten.   Les meir …
Segleaattring1.jpg
Sunnmørsbåt er fellesnemninga för den gamle bruksbåten på Sunnmør og tildels Romsdal. Som havbåt var han i bruk fram til kring 1880. Mindre båtar vart bygd inn på 1900-talet. Sunnmørsbåtane er klinkbygd og har både årar og segl. De er særlig kjennetekna av skroget, som er snidbetna, og lårseglet. De eldste fysiske spora etter sunnmørsbåten har vore å finne på gamle hus – på naust, lødor og andre uthus. Båtmaterialane har vorte bruka på nytt etter at båten ikkje lenger kunne brukast på sjyen. Rekonstruksjon og oppmåling av båtdeler viser lita endring i byggjemåte og skrogform fram mot de siste båtane som vart bygd. Båtbord og innved frå gamle hus har vorte bruka til å byggje oppatt båtar.   Les meir …
C02558 Fjordamerra (1842).jpg
«Fjordamerra» er ein kirkjebåt frå Årvågsfjorden i AureNordmør som vart bygd i 1842. Båten, ein tverrskotta geitbåt med sju par årar, stod i mange år ute under eit provisorisk tak på Trøndelag folkemuseum - Sverresborg, men har seinare vorte flytta til GeitbåtmuseetEngjan i Valsøyfjord i Halsa kommune på Nordmør. Nybygde kopiar av «Fjordamerra» inkluderer «Fjordamerra» (1996), som vart bygd av Gunnar Eldjarn og Arne Terje Sæther på oppdrag för Aure historielag, og «Halsabrura», som vart bygd av og för Geitbåtmuseet i 1997.   Les meir …

Musikk

Johannes Berven spelar paa fjoelfela crop.jpg
Johannes Berven (18991996), mest kjent som Jóanes Trø’n eller Berven lokalt, var ein småbrukar, telefonist, postopnar, smed og spelmann frå Trøa under InnersetraTustna i novarande Aure kommuneNordmør. Johannes Hilmar Gjermundsson Berven vart fødd som den yngste av fem sysken den 18. mars 1899. Mora var Anne Marie Eriksdotter Sæter (1858–1925) frå samma plassen. Faren var Gjermund Gjermundsson Berven (1850–1924).   Les meir …
Femme Vina.jpg
Karnatisk musikk er ein sørindisk klassisk musikktradisjon som byggjer på rāgam- og tālamsystema. Karnatisk musikk skil seg frå den nordindiske klassiske hindustanimusikken blant anna ved den större vekta på samsvar mellom praksis og musikkteori og ved den mykje meir stringent strukturerte musikkteorien. Historia ått den karnatiske musikken går tilbake til kring 2000 fvt. og til opphavet som åndelig ritual i tidlig hinduisme. Den karnatiske musikken og den nordindiske musikken utvikla seg samen frå Sama Veda-tradisjonen fram til den mongolske invasjonen av Nord-India kring begynnelsen av 1200-talet evt. Frå den tida vart utviklinga av indisk musikk splitta i to hovudgreiner, og den nordindiske musikken (både i si muslimske og hinduistiske form) kom til å bli mykje påverka av arabisk musikk.   Les meir …
Lavleen Kaur.jpg
Lavleen Kaur (f. 1976) er ein samfunnsvitar og scenekunstnar frå Oslo. Ho vaks opp i det norske sikh-miljøet som dotter ått eit ektepar som kom til Norge frå India tidlig i 1970-åra. I tillegg til hovudfaget i kriminologi frå Universitetet i Oslo har ho ein grad i klassisk indisk dans frå London.   Les meir …
Arktikum i Rovaniemi Runebomme.jpg
Ei runebomme (sørsam. gievrie, pitesam. gåbdes, lulesam. goabdes), òg stundom kalla trolltromme eller (samisk) sjamantromme, er eit samisk musikkinstrument bruka i förbindelse med sjamanisme og til akkompagnement av joik. Gievrien blir halden med eine handa og består av eit dekorert reinskinn spent på ei ramme. Noaiden, den samiske sjamanen, slær på gievrien med ein karakteristisk T-forma hammar av reinhorn, og ein «visar» forma som ein ring, ein trekant eller ein frosk. Frå Norge finst det berre tre kjente originaleksemplar att, ettersom de fleste vart øydelagt da samisk kultur vart undertrykt i tidligare tider.   Les meir …
Sarod.jpg
Ein sarōd (hindī सरोद, bānglā সরোদ) er eit indisk klimpreinstrument som trulig er utvikla frå senya-rebaben, eit indisk/persisk instrument som vart spela i India fram til 1800-talet. Sarōden er eit lutt-liknande instrument med kropp av eitt emne av indisk mahogny eller teak med gripebrett av stål utan tverrband. Kroppen av instrumentet er trekt med geitskinn, og stolen står i press mellom strengene og geitskinnslokket. Sarōden har fire spelestrenger, seks rytme- og grunntonestrenger og 15 resonansstrenger. Ein klimprar på strengene med ein «djaba» — eit plekter laga av kokosnøtt.   Les meir …

Mat

3026 blandaball.jpg
Blandaball (utt. ["bɽɑɲ:aˌbɑʎ:]), stundom skreve blannaball, blainnabaill o.a., er ein fiske- og potetrett frå Romsdal, Ytre Nordmør og Fosen. Hovudingrediensane i blandaballen er ferskfisk (gjerne hyse eller lyr), potet og grynmjøl og/eller kveitemjøl. Ball, og særlig blandaball, er spesielt populær mat i Kristiansund, og byen blir ofte spøkefullt kalla Baillsund.   Les meir …
Fishandchips.jpg
Fish and chips eller fish ’n’ chips (ofte kalla fishan i Kristiansund), eller deigdyppa og frityrkokt fisk med frityrkokt potet, er ein populær gatekjøkenmattype av engelsk opphav og med irske og portugisarjødiske røter. Utom England er fish and chips populær elles på Dei britiske øyane, i Australia, på New Zealand, i Canada og i nokre kystbyar i Nederland og Norge. I seinare år har òg fish and chips begynt å bli svært vanlig i USA og mange andre plassar.   Les meir …
Milnbrygga Kristiansund.jpg
Norsk klippfiskmuseum ligg i Kristiansund og er etablert som ein del av Nordmøre Museum. Museet held til i Milnbrygga, ei autentisk kleppfiskbryggje frå midt på 1700-talet. Museet viser kossen kleppfiskproduksjonen har gått för seg i Norge gjenom meir enn 250 år. Til bryggja hører kleppfiskberg og vaskeplass för fisk. Anlegget ligg sentralt ved hamna, midt i bybildet i Kristiansund. Kvart år blir det arrangert bacalaofestival der, der firma og kleppfiskentusiastar konkurrerer om å laga den beste bacalaoen. På norsk blir ordet bacalao bruka om ein gryterett av kleppfisk.   Les meir …

Språk

Dativ er det kasuset som blir bruka i förbindelse med omsynsledd — særlig i dei indoeuropeiske språka som enno har morfologiske kasus. I mange språk har dativ teke over funksjonen til andre kasus òg — inkludert lokativ (påstadskasus), ablativ (fråstadskasus) og instrumentalis (redskapskasus). I tillegg til rein syntaktisk styring, kan dativ bli styrt av verb, preposisjonar og adjektiv.   Les meir …
Orden de las bendiciones Hilhoth Sehita 042 (crop).jpg
Ladino er namnet på ei språkform som er bruka i ordrette omsettingar av religiøse tekster frå hebraisk og arameisk til kastiljansk (spansk) eller djudíospanjol (jødespansk). Karakteristisk för ladino er at kvart ord blir omsett direkte, og at setningsstrukturen dermed fölgjer den hebraiske eller arameiske originalen. Dessutan blir det ofte bruka lånord, eller endatil heile lånte frasar, frå hebraisk og arameisk i teksten. Verbet för sjølve omsettingsprosessen på både kastiljansk (spansk) og djudeospanjol er ladinar.   Les meir …
Dei følgjande utdraga frå innleidingsdelen av lensmann Jens Nielsen Nærrebø si dagbok (1677–1704) er svært interessante fördi dei hører med til dei tidligaste utførlige skildringane av jødisk liv og tru i eit dokument frå Norge. Teksten er, såvidt det kan dømmast, skreven av frå ei anna kjelde — kanskje eit trykt verk, men meir trulig eit otrykt manuskript; og mesta heilt sikkert opprinnelig författa av ein dansk luthersk prest eller ein annan velutdana danske med heller ojamne hebraiskkunnskapar men desto betre kjennskap til datidas kristne syn på jødedommen. Mange av detaljane er presise — slik som omsettinga av dei tretten aspekta, medan andre av dem er mykje overdrevne eller förvridd av polemiske grunnar — den opprinnelige författaren sine sterkt anti-jødiske haldningar, som er typiske för mange av dei lutherske teologane på den tida med sin ofte meir eller mindre antisemittiske erstatningsteologi, skin tydelig gjenom mange stader.   Les meir …
Det finst fleire olike nynorske leksikon. Det første av dem var Norsk Allkunnebok, som kom med første bandet i 19481949. Sidan siste bandet av Norsk Allkunnebok kom ut med siste heftet i 1966, kom det ikkje noko större leksikonprosjekt på nynorsk att på førti år, men sidan 2006 har det vorte meir aktivitet att.   Les meir …
Rodi er eit språk som tradisjonelt har vore bruka av den undergruppa av romanifolket som tradisjonelt er basert langs kysten av Norge (småvandriar, fantar) og som ofte reiser hovudsaklig relativt lokalt. Rodi har ikkje så mange fellestrekk med romanés som det austlandske og vestsvenske rommani har, men viser til gjengjeld meir slektskap med jenisch — som da òg har vore föreslege som det språklige opphavet ått rodi.   Les meir …
Tseine ureine Jozefow 1865 (tittelblad).jpg
Tseine ureine (jid.) eller Tseino ureeino (asjk.he.) (av hebr. צאנה וראינה), nån gonger kalla Kvinnebibelen, er eit jiddischspråklig bokverk frå 1616 som er inndelt etter dei parasjijjót (vekkoavsnitta) av Torá og Haftará som blir bruka i rabbinsk-jødiske gudstjenestor. Boka sett ihop bibeltekstar med ymse lærdom frå Den muntlige Toráen, inkludert talmudisk aggadá og medrásj. Tseine ureine vart skreve av rebbí Jangakób ben Jiṣ’ḥák Asjkenazí (15501625) frå Janowa ved Lublin i Polen). Namnet er utleda frå eit vers i Sjir hasjirím (Høgsongen) som begynner med Tseino ureeino b’nois Tsijjoin (sef.he.: Ṣéna ur’éna, benót Ṣijjón, det vil seie ‘Gå ut og sjå, di døtrer av Ṣijjón’). Dét viser tydelig at boka var skreva for kvinnor, som på den tida og staden generelt kunne mykje mindre av det liturgiske språket hebraisk. Tittelbladet av Basel-utgåva frå 1622 viser til at kjeldone inkluderer Rasjí (1040–1105) og eksegesone av 1200-talsförfattaren Bahya ben Asher ben Halawa, så vel som talmudiske kjeldor.   Les meir …

Personar

Jan-Magnus Bruheim (fødd 15. februar 1914 i Skjåk, død 10. august 1988) var ein författar og diktar. Etter endt skulegang arbeidde han på gard nån år före han begynte som lærar i Vågå i 1957. Skulesentraliseringa på 1960-talet førte til at han slutta i skuleverket, men han fortsette med å drive opplysningsarbeid i fleire år og besøkte grunnskular og folkehøgskular over heile landet med kåseri og opplesing. Bruheim skreiv lyrikk, barnebøker og ein roman. Han utvikla seg frå å vara ein konvensjonell sentrallyrikar til ein utprega etisk-religiøs diktar.   Les meir …
Johannes Berven spelar paa fjoelfela crop.jpg
Johannes Berven (18991996), mest kjent som Jóanes Trø’n eller Berven lokalt, var ein småbrukar, telefonist, postopnar, smed og spelmann frå Trøa under InnersetraTustna i novarande Aure kommuneNordmør. Johannes Hilmar Gjermundsson Berven vart fødd som den yngste av fem sysken den 18. mars 1899. Mora var Anne Marie Eriksdotter Sæter (1858–1925) frå samma plassen. Faren var Gjermund Gjermundsson Berven (1850–1924).   Les meir …
Moritz Rabinowitz (18871942) var ein asjkenazisk samfunnsengasjert handelsmann og gründer som var fødd i Polen, men som budde i Haugesund frå 1911 til han vart arrestert av nazistane i 1940 og seinare deportert til Sachsenhausen, der han dødde den 27. januar 1942. Moritz Rabinowitz vart fødd den 20. september 1887 i landsbyen Rajgrod i Polen. Han kom til Bergen i 1909 og til Haugesund i 1911. Han gifta seg med Johanne Goldberg (1889–1939), som var dotter ått Oberkantor Salomon Goldberg i Berlin, kjent for bygginga av synagogen «Friedenstempel» Halensee der. Ei dotter, Edith, gift Reichwald, vart fødd i 1918. I Haugesund opna han ein liten klesbutikk. Idéen hans var å gje bønder, fiskarar og arbeidarar stilfull mote for ein rimelig penge.   Les meir …

Personlige verkty